Τα smart glasses παύουν να είναι ένα απλό τεχνολογικό gadget και μετατρέπονται σε καθημερινό αξεσουάρ. Με μια απλή κίνηση πάνω στον σκελετό, ο χρήστης μπορεί να τραβήξει φωτογραφίες και βίντεο, να πραγματοποιήσει κλήσεις, να ακούσει μουσική ή να χρησιμοποιήσει εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης χωρίς να πιάσει το κινητό του. Ακριβώς αυτή η ευκολία, όμως, δημιουργεί ένα νέο ερώτημα, πόσο εύκολο είναι να γνωρίζουμε ότι κάποιος μας καταγράφει;
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκονται τα Meta Ray-Ban, τα οποία αποτελούν σήμερα τον ηγέτη της αναπτυσσόμενης αγοράς των smart glasses. Σύμφωνα με τη Meta, έχουν ήδη πουληθεί περισσότερα από 7 εκατομμύρια ζευγάρια.
Μια κάμερα που σχεδόν δεν φαίνεται
Τα γυαλιά, που έχουν δημιουργηθεί σε συνεργασία με την εταιρεία πίσω από τη Ray-Ban, διαθέτουν ενσωματωμένη κάμερα την οποία ο χρήστης ενεργοποιεί αγγίζοντας τον σκελετό. Κατά την καταγραφή ανάβει ένα λευκό φωτάκι, ώστε οι γύρω να μπορούν να αντιληφθούν ότι γίνεται λήψη. Η Meta αναφέρει επίσης ότι έχει τροποποιήσει το λογισμικό ώστε η κάμερα να απενεργοποιείται εάν κάποιος επιχειρήσει να παρέμβει στη συγκεκριμένη ένδειξη.
Παρόλα αυτά, η καταγραφή με ένα ζευγάρι γυαλιά παραμένει πολύ λιγότερο εμφανής από κάποιον που κρατά ένα κινητό ή μια κάμερα στραμμένη προς το μέρος σου. Ακριβώς, εκεί ξεκινά η συζήτηση για τη συναίνεση.
Από το TikTok στον δρόμο
Σύμφωνα με το BBC, o 31χρονος δημιουργός περιεχομένου Pearse Vallely χρησιμοποιεί τα Meta Ray-Ban για βίντεο στους δρόμους του Μπέλφαστ, καταγράφοντας αυθόρμητες συνομιλίες με περαστικούς. Ένα από τα δημοφιλέστερα βίντεό του έφτασε τις 600.000 προβολές στο TikTok.
Ο ίδιος υποστηρίζει ότι προσπαθεί, όταν μπορεί, να ενημερώνει τους ανθρώπους μετά την καταγραφή και ότι δεν δημοσιεύει υλικό όταν κάποιος του ζητήσει να μην το κάνει. Για εκείνον, σημασία έχει και ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιείται η τεχνολογία, τα βίντεό του βασίζονται σε σύντομες και θετικές αλληλεπιδράσεις και όχι στην προσπάθεια να φέρει κάποιον σε δύσκολη θέση. Δεν χρησιμοποιούν, όμως, όλοι τα smart glasses με τον ίδιο τρόπο.
Η βρετανική αλυσίδα Wetherspoons, η οποία διαθέτει σχεδόν 800 pubs στο Ηνωμένο Βασίλειο, έχει απαγορεύσει τη χρήση των γυαλιών για καταγραφή μέσα στους χώρους της. Αντίστοιχα, η Monopoly Events, διοργανώτρια του Comic Con Northern Ireland, έχει απαγορεύσει τη χρήση τους στις εκδηλώσεις της λόγω ανησυχιών για μη εμφανή καταγραφή. Το θέμα έχει προκαλέσει αντιδράσεις και εκτός Βρετανίας. Στη Νέα Υόρκη, γυναίκα έσπασε τα Meta glasses άνδρα στο μετρό, ενώ στη Σκωτία η αστυνομία ξεκίνησε έρευνα μετά από καταγγελίες για TikToker που φέρεται να κατέγραφε κρυφά πολίτες.
Το πρόβλημα της συναίνεσης
Οι μεγαλύτερες ανησυχίες αφορούν περιπτώσεις όπου κάποιος μπορεί να βιντεοσκοπείται χωρίς να το αντιλαμβάνεται. Η Elaine Crory, από τη Women’s Resource and Development Agency, επισημαίνει ότι με ένα κινητό ή μια συμβατική κάμερα είναι συνήθως εύκολο να καταλάβει κάποιος ότι καταγράφεται και να απομακρυνθεί. Με τα smart glasses αυτό δεν είναι πάντα τόσο ξεκάθαρο.
Έντονες είναι οι ανησυχίες και από γυναικείες οργανώσεις, που φοβούνται ότι η νέα αυτή τεχνολογία μπορεί να μετατραπεί σε «εργαλείο» ψηφιακής παρενόχλησης και παραβίασης της ιδιωτικότητας. Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο από τη στιγμή που τέτοιο υλικό μπορεί να βρεθεί μέσα σε λίγα λεπτά στο TikTok ή στο Instagram και να συγκεντρώσει χιλιάδες προβολές.
Τι ισχύει για την καταγραφή σε δημόσιο χώρο
Στη Βόρεια Ιρλανδία, όπου επικεντρώνεται το δημοσίευμα, η καταγραφή ενός ατόμου σε δημόσιο χώρο είναι γενικά νόμιμη, καθώς συνήθως δεν υπάρχει εύλογη προσδοκία ιδιωτικότητας. Υπάρχουν, ωστόσο, σαφή όρια. Η χρήση της κάμερας μπορεί να γίνει παράνομη όταν συνδέεται με παρενόχληση ή stalking ή όταν η καταγραφή πραγματοποιείται σε συνθήκες όπου υπάρχει εύλογη προσδοκία ιδιωτικότητας. Το υπουργείο Δικαιοσύνης διευκρινίζει ότι το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο καλύπτει πλήρως τις νέες τεχνολογίες. Συγκεκριμένα, αδικήματα όπως η κρυφή βιντεοσκόπηση προσωπικών στιγμών και η παράνομη λήψη υλικού κάτω από τα ρούχα συνεχίζουν να διώκονται αυστηρά, είτε διαπράττονται με smartphone είτε με τη χρήση έξυπνων γυαλιών.
Η άλλη πλευρά της συζήτησης αφορά τις δυνατότητες που προσφέρουν τα γυαλιά σε ανθρώπους με προβλήματα όρασης ή ακοής. Ο οπτομέτρης Geoff McConville χαρακτηρίζει την τεχνολογία ιδιαίτερα σημαντική για ασθενείς με μειωμένη όραση. Μέσω AI και λειτουργιών text-to-speech, τα γυαλιά μπορούν, για παράδειγμα, να βοηθήσουν έναν χρήστη να διαβάσει μια πινακίδα ή ένα κείμενο που διαφορετικά θα δυσκολευόταν να δει.
Η Meta υποστηρίζει ότι τέτοιες λειτουργίες αποτελούν σημαντική νέα τεχνολογία προσβασιμότητας και ότι ένας γενικός περιορισμός στη χρήση των smart glasses θα μπορούσε να στερήσει αυτά τα οφέλη από ανθρώπους που τα χρειάζονται. Η εξάπλωση των smart glasses φέρνει ξανά στο προσκήνιο ένα πρόβλημα που εμφανίζεται συχνά με τις νέες τεχνολογίες, η τεχνολογία εξελίσσεται γρηγορότερα από τους κοινωνικούς κανόνες γύρω από τη χρήση της.
Η δυνατότητα καταγραφής όσων εξελίσσονται γύρω μας, ελεύθερα και χωρίς τη μεσολάβηση μιας οθόνης, αποτελεί το επόμενο ορόσημο της καθημερινότητας. Για τον άνθρωπο όμως που βρίσκεται στο «κάδρο», η συζήτηση αλλάζει ριζικά. Στη νέα ψηφιακή εποχή, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι απλώς νομικό. Είναι βαθύτατα ηθικό και αφορά τη γνώση του πολίτη ότι βιντεοσκοπείται, καθώς και τη μεταγενέστερη διαχείριση ενός υλικού που ανά πάσα στιγμή κινδυνεύει να διαρρεύσει στο διαδίκτυο.
Διαβάστε ακόμη:
Αναβαθμίζεται ο κίνδυνος στις τραπεζικές χορηγήσεις για επιχειρήσεις και ιδιώτες (πίνακας)
Bloomberg: Το στοίχημα της Μαρίας Αγγελικούση στην Nvidia – Πώς αλλάζει το επενδυτικό χαρτοφυλάκιο
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ