Τράπεζες: Στα ύψη η έκθεσή τους σε τίτλους του ελληνικού Δημοσίου (πίνακας)

Η έκθεση των ελληνικών τραπεζών σε ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο σύμφωνα με την ΤτΕ καθώς αφορά το 9% του συνολικού ενεργητικού τους. Η έκθεση αυτή έχει ενισχυθεί σε σχέση με τα προ πανδημίας επίπεδα. Παρά τη στρατηγική διαφοροποίησης που ακολουθούν οι τράπεζες τα τελευταία χρόνια, η συμμετοχή των ελληνικών κρατικών τίτλων στα χαρτοφυλάκιά τους εξακολουθεί να είναι σημαντική, δημιουργώντας εύλογα ερωτήματα για το μέγεθος του κινδύνου που αναλαμβάνουν, αλλά και για τις πιθανές επιπτώσεις σε περίπτωση δυσμενών μεταβολών στις αγορές.

Το συνολικό χαρτοφυλάκιο χρεογράφων των ελληνικών πιστωτικών ιδρυμάτων αποτελείται σε ποσοστό 40% από τίτλους εκδόσεως του Ελληνικού Δημοσίου, ενώ ένα επιπλέον 38% αφορά κρατικά ομόλογα λοιπών χωρών. Η εικόνα αυτή αναδεικνύει αφενός τη σημαντική παρουσία του ελληνικού δημοσίου χρέους στους ισολογισμούς των τραπεζών, αφετέρου τη σαφή τάση ενίσχυσης της γεωγραφικής διαφοροποίησης μέσω αύξησης των τοποθετήσεων σε ομόλογα άλλων κρατών, κυρίως της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών της Ομάδας των 10. Η διαφοροποίηση αυτή λειτουργεί ως μηχανισμός μετριασμού του κινδύνου συγκέντρωσης, χωρίς ωστόσο να αναιρεί τη βαρύτητα που εξακολουθούν να έχουν τα ελληνικά ομόλογα.

Ειδικότερα, η συνολική έκθεση των ελληνικών τραπεζών σε τίτλους του Ελληνικού Δημοσίου –συμπεριλαμβανομένων και των εντόκων γραμματίων– ανήλθε τον Δεκέμβριο του 2025 σε 34,3 δισ. ευρώ. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 9% του συνολικού ενεργητικού των τραπεζών και, παρότι εμφανίζεται οριακά μειωμένο κατά 0,3% σε σχέση με το 2024, παραμένει υπερδιπλάσιο σε σύγκριση με το 2019, όταν η αντίστοιχη έκθεση διαμορφωνόταν στα 16,5 δισ. ευρώ. Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει τη σημαντική αύξηση της συμμετοχής των τραπεζών στη χρηματοδότηση του ελληνικού δημοσίου τα τελευταία χρόνια, σε ένα περιβάλλον αυξημένων εκδόσεων χρέους και ενισχυμένης ρευστότητας στο τραπεζικό σύστημα.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η διάρθρωση του χαρτοφυλακίου αυτού. Το μεγαλύτερο μέρος των κρατικών τίτλων –περίπου το 85%– διακρατείται μέχρι τη λήξη και αποτιμάται στο αποσβεσμένο κόστος (amortised cost), γεγονός που σημαίνει ότι οι βραχυπρόθεσμες διακυμάνσεις των τιμών στις αγορές δεν επηρεάζουν άμεσα τη λογιστική τους αξία. Μόνο ένα μικρότερο τμήμα, ύψους περίπου 4,9 δισ. ευρώ, αποτιμάται στην εύλογη αξία, παρουσιάζοντας μάλιστα αύξηση κατά 20,2% σε σχέση με το 2024. Το συγκεκριμένο τμήμα είναι εκείνο που εκτίθεται άμεσα σε μεταβολές των επιτοκίων και των πιστωτικών περιθωρίων και, συνεπώς, αποτελεί και την κύρια πηγή βραχυπρόθεσμου κινδύνου για τα αποτελέσματα των τραπεζών.

Οι απώλειες

Η Τράπεζα της Ελλάδος επιχειρεί να ποσοτικοποιήσει τον εν λόγω κίνδυνο μέσω δεικτών ευαισθησίας. Με βάση τα στοιχεία του Δεκεμβρίου 2025, μια αύξηση του γενικού επιπέδου των επιτοκίων κατά 1 μονάδα βάσης εκτιμάται ότι θα μπορούσε να επιφέρει λογιστική ζημία ύψους 25,4 εκατ. ευρώ για το σύνολο των ελληνικών τραπεζών. Αντίστοιχα, μια αύξηση των πιστωτικών περιθωρίων κατά 1 μονάδα βάσης θα οδηγούσε σε ζημία 27,2 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για ποσά που αποτυπώνουν τη συνολική θεωρητική ευαισθησία του χαρτοφυλακίου, χωρίς όμως να μεταφράζονται αυτούσια σε άμεση επιβάρυνση των κεφαλαίων.

Και αυτό διότι, στην πράξη, η επίπτωση στα αποτελέσματα και τα ίδια κεφάλαια των τραπεζών είναι πολύ πιο περιορισμένη. Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, η πραγματική ζημία που θα καταγραφόταν –και μόνο για το τμήμα των τίτλων που αποτιμώνται στην εύλογη αξία– δεν ξεπερνά τα 1,9 εκατ. ευρώ, είτε πρόκειται για μεταβολή επιτοκίων είτε για μεταβολή των πιστωτικών περιθωρίων. Η διαφορά αυτή οφείλεται ακριβώς στο γεγονός ότι το μεγαλύτερο μέρος των ομολόγων διακρατείται μέχρι τη λήξη, προστατεύοντας τις τράπεζες από τις βραχυχρόνιες διακυμάνσεις της αγοράς.

Παρά την εικόνα αυτή, η αυξημένη έκθεση στα ελληνικά κρατικά ομόλογα δεν παύει να συνιστά έναν παράγοντα που απαιτεί στενή παρακολούθηση. Σε ένα περιβάλλον αυξημένης μεταβλητότητας, γεωπολιτικών εντάσεων και αβεβαιότητας ως προς την πορεία των επιτοκίων, η αξία των ομολόγων μπορεί να επηρεαστεί σημαντικά, ιδίως εάν οι μεταβολές είναι έντονες και παρατεταμένες. Αν και οι λογιστικές πρακτικές περιορίζουν την άμεση αποτύπωση των απωλειών, οι οικονομικές επιπτώσεις θα μπορούσαν να γίνουν αισθητές σε περίπτωση ρευστοποίησης τίτλων ή αναδιάρθρωσης των χαρτοφυλακίων.

Επιπλέον, η στενή σχέση μεταξύ τραπεζών και κράτους δημιουργεί και έναν ευρύτερο συστημικό προβληματισμό, γνωστό διεθνώς ως «φαύλος κύκλος» (sovereign-bank nexus). Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, τυχόν επιδείνωση της πιστοληπτικής ικανότητας του Δημοσίου θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά τους ισολογισμούς των τραπεζών, ενώ αντίστροφα, προβλήματα στον τραπεζικό τομέα θα μπορούσαν να μετακυλιστούν στο δημόσιο χρέος.

Συνολικά, τα στοιχεία δείχνουν ότι οι ελληνικές τράπεζες έχουν αυξήσει σημαντικά την έκθεσή τους σε τίτλους του Ελληνικού Δημοσίου τα τελευταία χρόνια, διατηρώντας παράλληλα ένα σχετικά χαμηλό επίπεδο άμεσου κινδύνου χάρη στη δομή των χαρτοφυλακίων τους. Ωστόσο, το μέγεθος αυτής της έκθεσης –σε συνδυασμό με τις αβεβαιότητες του διεθνούς περιβάλλοντος– καθιστά αναγκαία τη συνεχή αξιολόγηση και διαχείριση των σχετικών κινδύνων, ώστε να διασφαλιστεί η σταθερότητα του τραπεζικού συστήματος σε βάθος χρόνου.

Έκθεση ελληνικών τραπεζών σε τίτλους Δημοσίου και σχετικός κίνδυνος (Δεκ. 2025)

Διαβάστε ακόμη 

Η ευρωπαϊκή ναυτιλία στο «τιμόνι» του παγκόσμιου στόλου με το 34,5% σε όρους χωρητικότητας (γραφήματα) 

Theon: Αποκλειστική συμφωνία για την απόκτηση του 80% της γαλλικής Merio

Orient Express τώρα και στη θάλασσα – Αυτό είναι το πρώτο γιγαντιαίο ιστιοφόρο

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα