H χθεσινή βουτιά του ευρώ, αποτελεί το τελευταίο επεισόδιο της κρίσης στην αγορά ομολόγων, με την πίεση που δέχεται η Γαλλία να μεταδίδεται πλέον ξεκάθαρα και σε άλλους κρατικούς τίτλους, όπως της Ισπανίας, της Ιταλίας, αλλά και της Ελλάδας. Με την ισοτιμία του ευρώ έναντι του δολαρίου, να φτάνει τη Δευτέρα έως και τα 1,116 δολάρια (χαμηλό 17 μηνών) και σήμερα να παραμένει κοντά στα 1,2, το υψηλό δημόσιο χρέος των ευρωπαϊκών οικονομιών είναι αυτή τη στιγμή μία από τις βασικές πηγές ανησυχίας στην αγορά και οι μνήμες από την κρίση χρέους της Ευρωζώνης δείχνουν να έχουν ξυπνήσει για τα καλά.
Το «μαύρο πρόβατο» είναι η Γαλλία και τα δημόσια οικονομικά της, με τις αποδόσεις των γαλλικών κρατικών ομολόγων να έχουν εκτοξευτεί την τελευταία εβδομάδα, εξαιτίας της κρίσης στην επενδυτική εμπιστοσύνη. Πλέον, οι επενδυτές απαιτούν υψηλότερο ασφάλιστρο κινδύνου, προκειμένου να διακρατήσουν γαλλικό χρέος.
Η νευρικότητα έχει περάσει εδώ και μέρες τα γαλλικά σύνορα, πλήττοντας κρατικά ομόλογα και άλλων χωρών, ενώ στο στόχαστρο είναι πλέον και το ευρώ. Σε πρόσφατη ανάλυση της Goldman Sachs, αναφέρεται χαρακτηριστικά, ότι «υπάρχουν ενδείξεις επιπτώσεων και σε άλλες αγορές ομολόγων». Ως παράδειγμα, δίνεται η απόδοση των διετών ιταλικών κρατικών ομολόγων, που αυξήθηκε απότομα τις τελευταίες ημέρες.
Περνώντας στο ενιαίο νόμισμα, μόλις σε έξι εβδομάδες, το ευρώ έχει χάσει σχεδόν 5% της αξίας του έναντι του δολαρίου. Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον δεδομένου ότι και οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν σοβαρό πρόβλημα δημόσιου χρέους. Το αμερικανικό χρέος ξεπέρασε τον Αύγουστο τα 40 τρισ. δολάρια, ενώ το δημοσιονομικό έλλειμμα ενδέχεται φέτος να φθάσει τα 2,1 τρισ. δολάρια.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και νέα ανάλυση της Bank of America, που εκτιμά, ότι για κάθε περαιτέρω διεύρυνση κατά 10 μονάδες βάσης του spread των γαλλικών ομολόγων έναντι των γερμανικών, το ευρώ θα μπορούσε να υποχωρεί κατά περίπου 0,4% έναντι του δολαρίου.
Κρίση στα ομόλογα: Το νέο μέτωπο της Ισπανίας και η διεύρυνση των spreads
Και η Ισπανία εξελίσσεται σε νέα εστία ανησυχίας. Ο Πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ διέλυσε τη Δευτέρα το κοινοβούλιο και προκήρυξε πρόωρες εκλογές. Ο φόβος για τις πολιτικές συνέπειες των πρόωρων ισπανικών εκλογών εντείνει τις πιέσεις στο ευρώ, σχολίασε χθες στη Handelsblatt, αναλυτής της Consorsbank, Γιόχεν Στανζλ.
Η κρίση στην αγορά ομολόγων, αποτυπώνεται ξεκάθαρα στα spreads των κρατικών ομολόγων. Την περασμένη εβδομάδα το spread μεταξύ των γαλλικών και γερμανικών 10ετών ομολόγων διευρύνθηκε κατά 32 μονάδες βάσης, στις 141 μονάδες βάσης. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη εβδομαδιαία διεύρυνση του spread από την έναρξη των διαθέσιμων στοιχείων του Bloomberg το 1990. Τη Δευτέρα, μάλιστα, η διαφορά απόδοσης πλησίασε ακόμη περισσότερο τις 150 μονάδες βάσης, ενώ σε τριψήφιο επίπεδο βρίσκεται και το spread έναντι της Ιταλίας.
Ακόμα, την περασμένη εβδομάδα, το spread μεταξύ των ιταλικών και των γερμανικών ομολόγων πλησίασε τις 130 μονάδες βάσης, σημειώνοντας τη μεγαλύτερη εβδομαδιαία διεύρυνση από την κρίση της πανδημίας.
Μνήμες από την κρίση χρέους του 2012
Οι αναλυτές που βλέπουν ομοιότητες με την ευρωπαϊκή κρίση κρατικού χρέους του 2012, όταν τα spreads βρίσκονταν σε αντίστοιχα επίπεδα, δεν είναι λίγοι. Ένας από αυτούς είναι ο επενδυτικός στρατηγικός αναλυτής της RBC BlueBay Asset Management, Μαρκ Ντάουντινγκ. «Τότε, η κατάρρευση του ευρώ φαινόταν πιθανή και σήμερα δημιουργείται ξανά στην αγορά ομολόγων μια αίσθηση κρίσης», σημειώνει σε ανάλυσή του.
Και τα βλέμματα όπως προαναφέρθηκε, συγκεντρώνονται στη Γαλλία, η οποία συγκαταλέγεται μεταξύ των πλέον υπερχρεωμένων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της γαλλικής στατιστικής υπηρεσίας, το δημόσιο χρέος διαμορφώθηκε στο 119% του ΑΕΠ στο τέλος του δεύτερου τριμήνου, ενώ για το επόμενο έτος η κυβέρνηση προβλέπει ότι θα ανέλθει περίπου στο 121% του ΑΕΠ.
Η γαλλική κυβέρνηση βρίσκεται επομένως αντιμέτωπη με την ανάγκη να περιορίσει τις δαπάνες και να μειώσει το έλλειμμα. Ωστόσο, οι ασαφείς πολιτικές ισορροπίες καθιστούν ένα τέτοιο εγχείρημα ολοένα δυσκολότερο.
«Οι Γάλλοι ψηφοφόροι αρνούνται την ανάγκη αλλαγών, με αποτέλεσμα καμία πολιτική δύναμη στη Γαλλία να μην μπορεί εύκολα να τις υποστηρίξει — ιδιαίτερα με τις προεδρικές εκλογές του 2027 στον ορίζοντα», σημειώνει ο Ντάουντινγκ.
Καθώς αρχίζει ουσιαστικά η προεκλογική περίοδος για τις προεδρικές εκλογές, η αντίσταση στο Παρίσι απέναντι σε μη δημοφιλή μέτρα λιτότητας αυξάνεται. Και οι πολιτικές δυνάμεις που έχουν κίνητρο να στηρίξουν τον Πρωθυπουργό Σεμπαστιάν Λεκορνί στην εφαρμογή περικοπών, είναι λίγες.
Οι πιέσεις φθάνουν σε Ιταλία, Ισπανία και Ελλάδα
Η αγορά ομολόγων, ωστόσο, δεν εκπέμπει πλέον προειδοποιητικά σήματα μόνο για τη Γαλλία, αλλά και για την Ισπανία και την Ιταλία, όπου υπό κανονικές συνθήκες προβλέπονται εκλογές το 2027, με εξαίρεση τις πρόωρες της Ισπανίας.
Σε τριψήφια επίπεδα βρίσκονται και τα spreads της Ελλάδας, με την χώρα μας βέβαια να έχει σταθεροποιήσει σημαντικά τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ τα τελευταία χρόνια μετά την κρίση χρέους της Ευρωζώνης. Η συνεδρίαση της Δευτέρας στην αγορά κρατικών ομολόγων, ολοκληρώθηκε με μικρή αποκλιμάκωση του ελληνικού δεκαετούς, με την απόδοση να υποχωρεί στο 4,52%, από 4,54% την Παρασκευή, εμφανίζοντας καλύτερη συμπεριφορά από αρκετούς τίτλους της Ευρωζώνης.
Παρά την άνοδο του ενεργειακού κόστους, τον επίμονο πληθωρισμό και τις προσδοκίες για αυστηρότερη νομισματική πολιτική από πλευράς ΕΚΤ, η ελληνική αγορά διαφοροποιήθηκε θετικά, λαμβάνοντας στήριξη από τις προοπτικές ανάπτυξης, τη συνολικότερη δημοσιονομική εικόνα και το χαμηλότερο κόστος δεκαετούς δανεισμού από τη Γαλλία και την Ιταλία. Παράλληλα, το περιθώριο του ελληνικού δεκαετούς έναντι του γερμανικού διαμορφώθηκε περίπου στις 102 μονάδες βάσης.
Κερδισμένο το ελβετικό φράγκο
Το ευρώ υποχωρεί και έναντι του ελβετικού φράγκου, χάνοντας περισσότερο από 2% μέσα σε λίγες ημέρες. Το ελβετικό νόμισμα παραδοσιακά επωφελείται όταν οι επενδυτές ανησυχούν για τα υψηλά δημοσιονομικά ελλείμματα άλλων χωρών. Η Ελβετία διαθέτει λειτουργικό μηχανισμό «φρένου χρέους», με αποτέλεσμα το δημόσιο χρέος της να παραμένει σημαντικά χαμηλότερο από εκείνο άλλων ανεπτυγμένων οικονομιών.
Το 2025, το δημόσιο χρέος της Ελβετίας αντιστοιχούσε περίπου στο 36% του ΑΕΠ.
Η αγορά «τεστάρει» την ΕΚΤ
Οι τελευταίες κινήσεις των αγορών αποτελούν ουσιαστικά και μια δοκιμασία για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Μετά την προηγούμενη κρίση της Ευρωζώνης, η ΕΚΤ δημιούργησε μηχανισμούς προστασίας απέναντι σε μια νέα κλιμάκωση της κρίσης κρατικού χρέους, οι οποίοι όμως δεν έχουν χρειαστεί μέχρι σήμερα να χρησιμοποιηθούν.
Ήδη από το 2012, το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ ενέκρινε πρόγραμμα που επιτρέπει στην κεντρική τράπεζα να αγοράζει χωρίς προκαθορισμένο όριο κρατικά ομόλογα χωρών που βρίσκονται σε κρίση στη δευτερογενή αγορά.
Το 2022 δημιουργήθηκε επιπλέον το Transmission Protection Instrument (TPI), το οποίο επιτρέπει στην ΕΚΤ να αγοράζει σε δυνητικά απεριόριστη κλίμακα κρατικά ομόλογα συγκεκριμένων χωρών της Ευρωζώνης, εφόσον τα spreads τους αυξάνονται αδικαιολόγητα και απειλείται η σταθερότητα ολόκληρης της νομισματικής ένωσης.
«Το γεγονός ότι το κοινό νόμισμα βρίσκεται υπό πίεση στο σημερινό περιβάλλον υποδηλώνει, αφενός, ότι η αγορά βλέπει πλέον αυξημένη πιθανότητα να χρειαστεί τελικά να παρέμβει η ΕΚΤ και, αφετέρου, ότι τα εργαλεία που έχουν σχεδιαστεί ακριβώς για μια τέτοια περίπτωση ενδέχεται να μην επαρκούν για τον περιορισμό των προβλημάτων», εξηγεί στη Handelsblatt, η αναλύτρια της Commerzbank, Του Λαν Νγκουέν.
Κατά την εκτίμησή της, οι αγορές φαίνεται να βλέπουν αυξανόμενο κίνδυνο η ΕΚΤ να αναγκαστεί να υιοθετήσει μόνιμα πιο επεκτατική νομισματική πολιτική, προκειμένου να περιορίσει τις πιέσεις στις μακροπρόθεσμες αποδόσεις. Στο χειρότερο σενάριο, η κεντρική τράπεζα θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπη με ένα δύσκολο δίλημμα μεταξύ της εντολής της για σταθερότητα των τιμών και της ανάγκης διαφύλαξης της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.
Νέα κρίση χρέους ή υπερβολική αντίδραση;
Για τον Τζιμ Ριντ της Deutsche Bank, πάντως, το μεγάλο ερώτημα παραμένει ανοικτό: «Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν πρόκειται για την αρχή μιας νέας κρίσης κρατικού χρέους στην Ευρωζώνη ή εάν οι αγορές έχουν ήδη αντιδράσει υπερβολικά». Ο ίδιος κλίνει προς τη δεύτερη εκδοχή. Επισημαίνει ότι το υψηλό risk premium σημαίνει πως σημαντικό μέρος της πολιτικής αβεβαιότητας έχει ήδη ενσωματωθεί στις τιμές.
Το τελικό πολιτικό αποτέλεσμα θα μπορούσε επομένως να αποδειχθεί λιγότερο επιβαρυντικό από όσο φοβάται σήμερα η αγορά. Βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα, πάντως, οι αγορές ενδέχεται να συνεχίσουν να ασκούν πίεση στις κυβερνήσεις για ανάληψη δράσης.
Βαρόμετρο το γερμανικό Bund
Ιδιαίτερη σημασία έχει πλέον η συμπεριφορά των γερμανικών κρατικών ομολόγων. Μέχρι στιγμής, οι γερμανικοί τίτλοι δεν έχουν επηρεαστεί από τη μετάδοση των πιέσεων που ξεκίνησαν από τη Γαλλία. Αντίθετα, οι αποδόσεις τους έχουν υποχωρήσει, καθώς τα Bund λειτουργούν ως ασφαλές καταφύγιο εντός της Ευρωζώνης.
Όταν αυξάνονται οι ανησυχίες για τη σταθερότητα άλλων χωρών, οι επενδυτές μπορούν να μεταφέρουν κεφάλαια στα γερμανικά ομόλογα. Η υψηλότερη ζήτηση αυξάνει την τιμή τους και, αντίστοιχα, μειώνει την απόδοσή τους.
Αυτό ακριβώς συνέβη τόσο την περασμένη Παρασκευή όσο και τη Δευτέρα. Ως αποτέλεσμα, η απόδοση του 10ετούς γερμανικού Bund έχει υποχωρήσει περισσότερο από 20 μονάδες βάσης από το υψηλό της προηγούμενης εβδομάδας. Η εξέλιξη αυτή αποτελεί πλέον έναν από τους σημαντικότερους δείκτες που πρέπει να παρακολουθούν οι αγορές.
Υπενθυμίζεται άλλωστε, ότι στην κορύφωση της κρίσης κρατικού χρέους, ακόμη και τα Bund βρέθηκαν προσωρινά υπό πίεση, όταν δημιουργήθηκαν φόβοι ότι η Γερμανία, ως μία από τις μεγαλύτερες χώρες-χρηματοδότες, θα μπορούσε να αντιμετωπίσει η ίδια προβλήματα πιστοληπτικής ικανότητας. Τυχόν πρώτες ενδείξεις μετάδοσης των πιέσεων και στη Γερμανία θα αποτελούσαν επομένως ένα σοβαρό προειδοποιητικό σήμα.
Διαβάστε ακόμη
ΔΑΑ: Πάνω από 27 εκατ. επιβάτες στο εννεάμηνο του 2026 – Αύξηση κατά 4,3% (πίνακες)
Η ζωή με το μήνα: Γιατί όλο και περισσότερα πράγματα τα νοικιάζουμε αντί να τα αγοράζουμε
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ