Οι υπεύθυνοι χάραξης νομισματικής πολιτικής εξετάζουν το ενδεχόμενο να αυξήσουν τα επιτόκια για να αντιμετωπίσουν τον αυξανόμενο πληθωρισμό. Ωστόσο, θα προχωρήσουν σε αυτή την κίνηση μόνο αν εκτιμήσουν ότι η αύξηση του κόστους της ενέργειας που προκαλεί ο πόλεμος στο Ιράν θα μετακυληθεί και σε άλλες τιμές, αυξάνοντας τις προσδοκίες για τον πληθωρισμό σε ολόκληρη την οικονομία.
Οι κεντρικές τράπεζες έχουν στη διάθεσή τους έρευνες και δείκτες, αλλά όλοι τους έχουν τυφλά σημεία, αν όχι και σαφή ελαττώματα.
Μετά την πανδημία έχουν αναπτύξει νέα εργαλεία για να καλύψουν τα κενά στα δεδομένα σχετικά με τη συμπεριφορά των καταναλωτών. Ωστόσο, η εκτίμηση του καταναλωτικού συναισθήματος παραμένει περισσότερο τέχνη παρά ακριβής επιστήμη.
Αυτό θα μπορούσε να θέσει υψηλότερα κριτήρια για τις αυξήσεις των επιτοκίων, καθώς οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής είναι επιφυλακτικοί απέναντι στις αποφάσεις που βασίζονται σε ενστικτώδεις αντιλήψεις και συνήθως προτιμούν να περιμένουν περισσότερα στοιχεία για να περιορίσουν τον κίνδυνο ενός λάθους.
Ένα σημαντικό εμπόδιο είναι ότι οι συμπεριφορές αλλάζουν. Το 2022, οι καταναλωτές και οι επιχειρήσεις είχαν ελάχιστη εμπειρία με τον ταχύ ρυθμό του πληθωρισμού, καθιστώντας τον καθορισμό των τιμών και των μισθών μια μάλλον άκαμπτη διαδικασία.
«Τώρα όμως οι καταναλωτές έχουν βιώσει μια οδυνηρή περίοδο πληθωρισμού. Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό είναι πιο εύθραυστες και έτσι θα μπορούσαν να είναι πιο ευαίσθητες σε ένα τέτοιο σοκ στις τιμές της ενέργειας», δήλωσε Ίζαμπελ Σνάμπελ, σε πρόσφατη διάλεξή της σε πανεπιστήμιο.
Για τις εταιρείες, η αλλαγή των τιμών ήταν μια δυσκίνητη διαδικασία πριν από την πανδημία και έτσι περιόριζαν τις προσαρμογές, συχνά μία μόνο φορά το χρόνο. Αυτό κατέστη τελικά αδύνατο και η συχνότητα των αλλαγών εκτοξεύθηκε στα ύψη, υποστήριξε η ίδια.
Αυτό καθιστά τη συχνότητα και όχι μόνο το μέγεθος τέτοιων αλλαγών έναν καλό δείκτη ότι οι προσδοκίες μεταβάλλονται.
Παραδοσιακά, οι κεντρικές τράπεζες βασίζονταν σε έρευνες και δείκτες της αγοράς για να αξιολογήσουν τις προσδοκίες. Ωστόσο, οι έρευνες δε διεξάγονται αρκετά συχνά ώστε να αποτυπώνουν τις ραγδαίες αλλαγές και ο χρονικός τους ορίζοντας συχνά δε συγχρονίζεται με αυτόν των υπευθύνων χάραξης πολιτικής.
Οι δείκτες της αγοράς για τον αναμενόμενο πληθωρισμό είναι επίσης ατελείς, επειδή περιλαμβάνουν την επιπλέον απόδοση, ή το ασφάλιστρο κινδύνου, που απαιτούν οι επενδυτές. Αυτό μεταβάλλεται ανάλογα με το κλίμα της αγοράς, θολώνοντας τις μεταβολές στις πραγματικές προσδοκίες για τις τιμές.
Οι επενδυτές αναμένουν πλέον ότι η ΕΚΤ θα αυξήσει τα επιτόκια δύο ή τρεις φορές φέτος, η Τράπεζα της Αγγλίας δύο φορές και έχουν εγκαταλείψει κάθε ελπίδα για μειώσεις επιτοκίων από τη Fed το 2026.
Για να αντισταθμίσουν αυτά τα κενά πληροφόρησης, οι κεντρικές τράπεζες έχουν αναπτύξει μια σειρά νέων εργαλείων. Παρακολουθούν τις αναμενόμενες μεταβολές των μισθών, μεταξύ άλλων μέσω σημαντικών μισθολογικών συμφωνιών που ανακοινώνονται από τα συνδικάτα, οι οποίες μπορεί να αποτελούν σήμα για άλλους που διαπραγματεύονται τους δικούς τους μισθούς.
Διεξάγουν έρευνες απευθείας στις επιχειρήσεις και συνομιλούν με στελέχη για να εκτιμήσουν την αναμενόμενη συμπεριφορά, ενώ λαμβάνουν υπόψη έναν ολοένα και μεγαλύτερο αριθμό εξωτερικών ερευνών με δείκτες.
Το προσωπικό των κεντρικών τραπεζών παρακολουθεί τη συχνότητα των μεταβολών των τιμών, διορθώνει τις υπάρχουσες έρευνες για να καλύψει τα κενά στα δεδομένα και έχει αναθεωρήσει τα δικά του μοντέλα για να αντιμετωπίσει τις αδυναμίες που δεν κατάφεραν να προβλέψουν την έξαρση του πληθωρισμού το 2022.
Επίσης, βασικό στοιχείο για την κρίση τους είναι η προσπάθεια να κατανοήσουν πώς διαφέρει αυτό το πληθωριστικό σοκ από αυτό πριν από τέσσερα χρόνια.
Η συναίνεση σχετικά με αυτό φαίνεται σταθερή, αφού οι συνθήκες είναι θεμελιωδώς διαφορετικές.
Τα επιτόκια είναι ήδη υψηλότερα, τα κρατικά ταμεία είναι πιο περιορισμένα, υπάρχει αυξανόμενη χαλάρωση στην αγορά εργασίας και – σε αντίθεση με την περίοδο της πανδημίας – τα νοικοκυριά δε διαθέτουν μεγάλα χρηματικά αποθέματα.
«Βρισκόμαστε σε αυτή την κατάσταση μετά τον σταδιακό αποπληθωρισμό, την χαλάρωση της αγοράς εργασίας και την προοπτική περαιτέρω ανάπτυξης», δήλωσε ο διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας, Άντριου Μπέιλι, στο Reuters.
Χρησιμοποιώντας τις βελτιωμένες γνώσεις τους, οι κεντρικές τράπεζες είναι προς το παρόν σίγουρες ότι οι μακροπρόθεσμες προσδοκίες για τον πληθωρισμό παραμένουν σταθερές γύρω από τους στόχους τους.
Όσο όμως παρατείνεται ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, τόσο περισσότερο θα παραμείνουν υψηλές οι τιμές της ενέργειας. Καθώς οι καταναλωτές βλέπουν να αυξάνονται τα καθημερινά τους έξοδα, τόσο πιο πιθανό είναι οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό να κινηθούν προς τα πάνω.
Oι κινήσεις των κεντρικών τραπεζών
Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής τόσο στις ανεπτυγμένες όσο και στις αναδυόμενες αγορές υιοθέτησαν μια επιφυλακτική στάση, με τους περισσότερους να επιλέγουν να διατηρήσουν τα επιτόκια αμετάβλητα ή να προχωρήσουν μόνο σταδιακά.
Η επιφυλακτική στάση ήταν ως επί το πλείστον αναμενόμενη, με την JPMorgan να δηλώνει πρόσφατα ότι «θα χρειαστεί χρόνος για τις κεντρικές τράπεζες να αναγνωρίσουν το μέγεθος του σοκ των τιμών του πετρελαίου και να αξιολογήσουν τη μακροπρόθεσμη επίδρασή του».
Στις ανεπτυγμένες αγορές, οι κεντρικές τράπεζες παρέμειναν κατά συντριπτική πλειοψηφία αμετάβλητες. Από τις εννέα συνεδριάσεις του Μαρτίου, οκτώ κατέληξαν σε αμετάβλητα επιτόκια, με την Αυστραλία να αποτελεί τη μόνη εξαίρεση, αυξάνοντας το κόστος δανεισμού κατά 25 μονάδες βάσης.
Οι αναδυόμενες αγορές παρουσίασαν ελαφρώς μεγαλύτερη διακύμανση, αλλά παρέμειναν γενικά επιφυλακτικές. Από τις 15 συνεδριάσεις του Μαρτίου, 10 κεντρικές τράπεζες διατήρησαν τα επιτόκια σταθερά, ενώ τέσσερις προχώρησαν σε μέτριες μειώσεις.
Ακόμη και όπου βρίσκονται σε εξέλιξη κύκλοι χαλάρωσης, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής έδειξαν αυτοσυγκράτηση. Αρκετές κεντρικές τράπεζες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων της Ινδονησίας, της Νότιας Αφρικής, των Φιλιππίνων, της Ουγγαρίας και της Τσεχίας, ανέφεραν ρητά την αυξημένη αβεβαιότητα που συνδέεται με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και τον πιθανό αντίκτυπό της στον πληθωρισμό ως λόγο για την αναβολή ή τον περιορισμό των μειώσεων των επιτοκίων.
Διαβάστε ακόμη
Νέα μοντέλα αξιοποίησης ακινήτων από τις τράπεζες (πίνακας)
Bloomberg: Οι ΗΠΑ «αδειάζουν» αποθέματα πυραύλων JASSM-ER για τον πόλεμο στο Ιράν
Επιχείρηση «σβήστε τα φώτα» στο Δημόσιο – Στο προσκήνιο ξανά ο μηχανισμός εξοικονόμησης ενέργειας
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.