Δείτε περισσότερα άρθρα μας στα αποτελέσματα αναζήτησης

Add Newmoney.gr on Google

Να συμφωνήσουμε καταρχάς ότι η Ελλάδα του 2026 δεν έχει καμία σχέση με την Ελλάδα του 2019, πόσο μάλλον με εκείνη της προηγούμενης δεκαετίας, όταν η χώρα βρισκόταν στα μνημόνια, οι δημόσιες επενδύσεις είχαν σχεδόν εξαφανιστεί και το κράτος προσπαθούσε να βρει χρήματα ακόμη και για τις στοιχειώδεις υποχρεώσεις του.

Ούτε χαρτί υγείας και σεντόνια στα νοσοκομεία δεν είχε και εκτυπωτικό χαρτί στα αστυνομικά τμήματα. Σήμερα έχουμε μια οικονομία που αναπτύσσεται με υψηλότερο ρυθμό από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, χαμηλότερα επιτόκια κρατικού δανεισμού, αρκετά υψηλές ξένες και εγχώριες επενδύσεις, αυξημένα δημόσια έσοδα, ένα ΑΕΠ που ξεπερνά τα 260 δισ. ευρώ και, κυρίως, τη δυνατότητα να χρηματοδοτούμε πράγματα που πριν από μερικά χρόνια ήταν εκτός συζήτησης.

Αυτό είναι μια πραγματικότητα και, κατά τη γνώμη μου, αποτελεί τη μεγαλύτερη επιτυχία της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Όπως επίσης είναι πραγματικότητα ότι η χώρα έχει κάνει μια τεράστια προσπάθεια στον τομέα της άμυνας, με εξοπλιστικά προγράμματα δισεκατομμυρίων, αλλά και στον τομέα της Υγείας, όπου επιτέλους βλέπουμε να ανακαινίζονται νοσοκομεία και Κέντρα Υγείας που είχαν να δουν ουσιαστικές παρεμβάσεις από την εποχή που κατασκευάστηκαν. Μέχρι εδώ, καλά.

Υπάρχει όμως ένα θέμα που, ειλικρινά, δυσκολεύομαι να καταλάβω πώς έχει μείνει τόσο πίσω και, ακόμη περισσότερο, πώς τόσα χρόνια δεν μιλάει σχεδόν κανείς, μηδέ εξαιρουμένων και ημών. Αναφέρομαι στα δημόσια σχολεία και συγκεκριμένα στα κτίρια στα οποία σπουδάζουν και ζουν για εφτά ώρες την ημέρα εκατοντάδες χιλιάδες παιδιά.

Το σημερινό ρεπορτάζ του «Πρώτου Θέματος» είναι αποκαλυπτικό -σε καμία περίπτωση δεν θα το έλεγα πρωτότυπο-, αλλά ταυτοχρόνως προκαλεί θλίψη και οργή. Μια ματιά στις εικόνες, στα βίντεο, αλλά κυρίως μια κουβέντα, μια συζήτηση με γονείς και μαθητές αρκεί: εκατοντάδες σχολικές εγκαταστάσεις με σπασμένα τζάμια, πλημμυρισμένες αίθουσες, τούρκικες τουαλέτες αμφιβόλου καθαριότητας, σχολικές αίθουσες σε κοντέινερ (18o Δημοτικό Σχολείο Αχαρνών), ποντίκια που κυκλοφορούν ή σαπίζουν από τα φάρμακα προκαλώντας δυσωδία, σάπιες σωληνώσεις και μπαλώματα στις οροφές, σοβάδες που πέφτουν την ώρα του μαθήματος, γκράφιτι παντού. Στις εικόνες, που τις ξέρουν και τις βιώνουν όλοι, μπαίνουν και οι αριθμοί. Γιατί οι αριθμοί, ως γνωστόν, όπως και οι εικόνες, είναι δύσκολο να ωραιοποιηθούν από τις κυβερνητικές ανακοινώσεις.

Στη χώρα λειτουργούν σήμερα περίπου 12.690 δημόσια σχολεία. Από αυτά, μέσω του προγράμματος «Μαριέττα Γιαννάκου» -που δημιουργήθηκε μόλις προ δύο ετών- έχουν ανακαινιστεί 669. Δηλαδή μόλις το 5,3% του συνόλου των σχολείων. Και μάλιστα μιλάμε για ένα πρόγραμμα που ξεκίνησε με τη σημαντική χρηματοδοτική συμβολή των τεσσάρων συστημικών τραπεζών, που έδωσαν 200 εκατ. ευρώ και θα δώσουν άλλα τόσα.

Βεβαίως, έχουν γίνει κι άλλες εργασίες σε σχολεία από δήμους, περιφέρειες και δημόσια προγράμματα. Δεν ισχυρίζεται κανείς ότι τα υπόλοιπα 12.000 σχολεία έμειναν εντελώς ανέγγιχτα. Αλλά όταν το οργανωμένο πρόγραμμα ανακαινίσεων έχει καλύψει μόλις το 5% των σχολικών μονάδων, ενώ σχεδόν 8 στα 10 σχολικά κτίρια, σύμφωνα με την έρευνα της Διδασκαλικής Ομοσπονδίας, χρειάζονται κάποιου είδους παρέμβαση, υπάρχει προφανώς ένα πολύ σοβαρό ζήτημα. Δεν χρειάζεται άλλωστε κανένα σωματείο ή συλλογικό όργανο για να πειστεί η κοινή γνώμη για την κατάσταση που επικρατεί στα περισσότερα σχολεία της χώρας. Το ξέρουν οι γονείς και τα παιδιά τους που πάνε στα δημόσια σχολεία.

Προσφάτως ρώτησα αρμόδιο υπουργό γιατί δεν αξιοποίησε η κυβέρνηση μερικές εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ από τα 36 δισ. ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης για να φτιάξει τα σχολεία που πάνε τα πιο φτωχά ελληνόπουλα. Πήρα μια απάντηση ότι «δεν μας επέτρεψε η Ε.Ε., δεν ήταν στους σκοπούς του Ταμείου Ανάκαμψης». Αλήθεια, η Ευρωπαϊκή Ενωση επέτρεψε σε ένα σχολείο να μπουν διαδραστικοί πίνακες (η προμήθεια τελεί υπό ευρωπαϊκή εισαγγελική έρευνα) και δεν τους είπε κανείς ότι στο ίδιο σχολείο πέφτουν οι σοβάδες και τα παιδιά πάνε σε τούρκικες τουαλέτες; Αλήθεια τώρα, χρηματοδοτήθηκαν οι 70 μεγαλύτερες ελληνικές ιδιωτικές επιχειρήσεις με δεκάδες δισ. ευρώ -δωρεάν ή με επιτόκιο 0,3%- και δεν βρέθηκε ένας να πει στους Ευρωπαίους εταίρους ότι τα σχολεία μας είναι χειρότερα από τα νοσοκομεία μας;

Το ζήτημα δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι κυρίως θέμα αξιοπρέπειας, προτεραιοτήτων και αποτελεσματικότητας. Διότι, για να κάνουμε μια σύγκριση, στην Υγεία, σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοίνωσε ο υπουργός Γεωργιάδης, έχουν γίνει ανακαινίσεις σε 93 από τα 127 νοσοκομεία της χώρας και σε 170 από τα περίπου 350 Κέντρα Υγείας. Δηλαδή στο 73% των νοσοκομείων και σχεδόν στο 50% των Κέντρων Υγείας. Ασφαλώς δεν σημαίνει ότι ανακαινίστηκαν εξ ολοκλήρου όλα τα νοσοκομεία ή ότι λύθηκαν τα προβλήματα του ΕΣΥ. Σημαίνει όμως ότι υπήρξε ένα μεγάλο, οργανωμένο πρόγραμμα, αξιοποιήθηκαν πόροι και προχώρησαν έργα σε σημαντικό μέρος των υποδομών. Αρα, όταν θέλουμε μπορούμε και θα ήταν άδικο να το φορτώσουμε όλο στην υπουργό Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη, αλλά, όπως και να το κάνουμε, είναι δύο χρόνια εκεί, μοιραία έχει την ευθύνη.

Κι εδώ είναι που αρχίζουν τα δύσκολα ερωτήματα για την κυβέρνηση. Διότι δεν μπορείς να επικαλείσαι μονίμως το γνωστό Ελληνικό Δημόσιο, τις γραφειοκρατίες, τους δήμους, τις μελέτες και τις δημοπρατήσεις, όταν σε άλλους τομείς έχεις αποδείξει ότι μπορείς να ξεπερνάς αντίστοιχα εμπόδια.

Η Ελλάδα δαπανά πλέον περίπου 6 δισ. ευρώ ετησίως για την άμυνά της, από περίπου 500 εκατ. ευρώ που ξόδευε πριν από το 2019. Πολύ σωστά, κατά τη γνώμη μου, γιατί δεν ζούμε στην Ελβετία, ούτε έχουμε την πολυτέλεια να αγνοούμε τις απειλές της περιοχής μας. Και προφανώς κανένας λογικός άνθρωπος δεν θα πρότεινε να αφήσουμε τις Ενοπλες Δυνάμεις χωρίς σύγχρονο εξοπλισμό για να φτιάξουμε σχολεία.

Με έναν απλό υπολογισμό (διαβάζω στο ρεπορτάζ του «Πρώτου Θέματος» σήμερα), για να ανακαινιστούν τα σχολικά κτίρια που έχουν πραγματικά ανάγκη παρεμβάσεων απαιτούνται περίπου 2,5 δισ. ευρώ. Συνολικά και εφάπαξ.

Δηλαδή, για να καταλάβουμε τα μεγέθη, ένα ποσό μικρότερο από το μισό των ετήσιων συνολικών αμυντικών δαπανών της χώρας θα μπορούσε να αντιμετωπίσει ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα των δημόσιων σχολικών υποδομών.

Και ασφαλώς δεν θα χρειαζόταν να δαπανηθεί μέσα σε έναν χρόνο. Θα μπορούσε να υπάρξει ένα σοβαρό τετραετές ή πενταετές πρόγραμμα με συγκεκριμένους στόχους και εξασφαλισμένη χρηματοδότηση. Για να μην… το ταλαιπωρούμε: πόσες τετραετίες χρειάζεται η κυβέρνηση για να «μαζέψει την ντροπή» στα σχολεία;

Αντί γι’ αυτό, ο σημερινός σχεδιασμός προβλέπει περίπου 2.000 ανακαινισμένα σχολεία έως το 2028, δηλαδή ούτε το 16% του συνόλου. Και αυτό παρουσιάζεται ως μεγάλη πρόοδος. Είναι πρόοδος σε σχέση με το τίποτα. Αλλά και πολύ λίγο για δύο και βάλε θητείες.

Και βέβαια υπάρχει η γνωστή ιστορία με τους δήμους. Το υπουργείο Παιδείας λέει ότι η συντήρηση των σχολείων είναι αρμοδιότητα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Οι δήμοι απαντούν ότι δεν έχουν λεφτά. Και οι δύο έχουν ένα μέρος του δίκιου. Μόνο που αυτό ελάχιστα ενδιαφέρει τον γονιό που στέλνει το παιδί του σε ένα σχολείο με σπασμένες τουαλέτες ή σε μια αίθουσα όπου κινδυνεύει να πέσει ο σοβάς στο κεφάλι του.

Και, εν πάση περιπτώσει, ύστερα από επτάμισι χρόνια στην εξουσία, δεν μπορεί η κεντρική κυβέρνηση να περιορίζεται στον ρόλο του παρατηρητή και να εξηγεί ποιος άλλος έχει την αρμοδιότητα. Αν το σύστημα αρμοδιοτήτων δεν λειτουργεί, αν ενδιαφερόταν, θα το είχε αλλάξει. Αν η ΚΤΥΠ δεν μπορεί να προχωρήσει τα έργα με την απαιτούμενη ταχύτητα ας φώναζαν τη Ζαχαράκη και τον Δήμα στο Μαξίμου να τους «ξεκουνήσουν». Αυτή είναι άλλωστε η δουλειά μιας κυβέρνησης, όχι να μας εξηγεί γιατί δεν γίνονται τα πράγματα, αλλά να βρίσκει τον τρόπο να γίνονται.

Θα μου πείτε, τα σχολεία ήταν σε καλή κατάσταση πριν από το 2019; Προφανώς όχι. Το πρόβλημα είναι παλιό, διαχρονικό και αφορά όλες τις προηγούμενες κυβερνήσεις, όπως και δεκάδες δημοτικές αρχές. Αλλά αυτή η συζήτηση έχει ένα όριο. Όταν κυβερνάς επτά χρόνια, έχεις κερδίσει δύο εκλογικές αναμετρήσεις και έχεις στη διάθεσή σου πρωτοφανείς για τα ελληνικά δεδομένα ευρωπαϊκούς πόρους, δεν μπορείς να συνεχίζεις να επικαλείσαι την κατάσταση που παρέλαβες. Ειδικά όταν ζητάς και νέα τετραετία.

Ούτε βεβαίως μπορείς να θεωρείς ότι η αναβάθμιση των σχολικών υποδομών είναι ένα θέμα δεύτερης κατηγορίας, που θα το λύσουμε σιγά-σιγά, σε 20 ή 30 χρόνια.

Κατά τη γνώμη μου, εδώ χρειάζεται μια καθαρή πολιτική απόφαση από τον ίδιο τον πρωθυπουργό. Να ανακοινωθεί ένα πραγματικά εθνικό πρόγραμμα σχολικών υποδομών, με ορίζοντα τετραετίας ή πενταετίας, χρηματοδότηση που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες και συγκεκριμένη ευθύνη υλοποίησης. Όχι άλλο ένα σχέδιο με ωραίους τίτλους και αόριστες υποσχέσεις. Τώρα που τελειώνει η δεύτερη τετραετία; Ναι βέβαια τώρα, για να πει και κάτι πολύ ουσιαστικό, να έχει να πιστεύει ο κόσμος.

Και να ξέρουμε κάθε χρόνο πόσα σχολεία ανακαινίστηκαν, πόσα παραδόθηκαν και πόσα απομένουν. Όπως ακριβώς παρακολουθούμε τα μεγάλα δημόσια έργα, τα εξοπλιστικά προγράμματα και τις επενδύσεις.

Γιατί το θέμα των σχολείων δεν είναι ούτε αριστερό ούτε δεξιό, ούτε προσφέρεται για τις συνηθισμένες κομματικές αντιπαραθέσεις. Είναι ζήτημα στοιχειώδους λειτουργίας ενός σύγχρονου κράτους. Και αξιοπρέπειας ειδικά από μια κυβέρνηση που κατηγορείται για ελιτισμό και «εκλεκτικές συγγένειες» με την ιδιωτική εκπαίδευση.

Και για να το πούμε όσο πιο απλά γίνεται, η κυβέρνηση Μητσοτάκη δικαιούται να πιστώνεται όσα θετικά έχει κάνει στην οικονομία, στην άμυνα και σε άλλους τομείς. Αλλά ακριβώς επειδή έχει αποδείξει ότι μπορεί να πετύχει αποτελέσματα, δεν δικαιούται να εμφανίζεται περίπου ανήμπορη μπροστά στο πρόβλημα των σχολικών κτιρίων. Επτά χρόνια είναι αρκετός χρόνος για να έχεις κάνει πολύ περισσότερα. Και, τέλος πάντων, ας μη χρειάζεται κάθε φορά να πέσει ένας σοβάς ή να βγει στα κοινωνικά δίκτυα μια φωτογραφία από μια άθλια σχολική τουαλέτα για να θυμηθούμε ότι υπάρχουν και τα δημόσια σχολεία.