Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) εντείνει τους ελέγχους στις συναλλαγές μέσω των οποίων οι τράπεζες μεταφέρουν πιστωτικό κίνδυνο σε επενδυτές, προειδοποιώντας ότι οι πιο σύνθετες συμφωνίες, ιδιαίτερα όσες περιλαμβάνουν εγγυήσεις ασφαλιστικών εταιρειών, ενδέχεται να αντιμετωπίσουν μεγαλύτερες καθυστερήσεις στην έγκρισή τους.
Η αγορά των σημαντικών μεταβιβάσεων κινδύνου (Significant Risk Transfers – SRTs) γνωρίζει ραγδαία ανάπτυξη. Καθώς ο ανταγωνισμός για αυτά τα χρηματοοικονομικά προϊόντα υψηλής απόδοσης εντείνεται, τα hedge funds και άλλοι επενδυτές στρέφονται σε ασφαλιστικές εταιρείες για την παροχή εγγυήσεων, οι οποίες μειώνουν το κόστος των τραπεζικών δανείων που χρησιμοποιούν ορισμένες φορές για να χρηματοδοτήσουν τις συναλλαγές τους.
Η ΕΚΤ παρακολουθεί στενά το ενδεχόμενο αυτές οι πρακτικές να δημιουργήσουν ή να ενισχύσουν τις διασυνδέσεις στο τραπεζικό σύστημα, αν και μέχρι στιγμής δεν έχουν εντοπιστεί ενδείξεις ότι κάτι τέτοιο συμβαίνει, σύμφωνα με τον Πέδρο Μασάντο, μέλος του Εποπτικού Συμβουλίου της κεντρικής τράπεζας.
Ωστόσο, η αυξανόμενη πολυπλοκότητα των συναλλαγών δεν θα μείνει χωρίς συνέπειες.
«Όσο πιο περίπλοκη γίνεται η δομή μιας συναλλαγής, τόσο μεγαλύτερες είναι οι επιφυλάξεις μας απέναντί της», δήλωσε ο Μασάντο σε συνέντευξή του στο Bloomberg News.
«Δεν διακρίνουμε μόνο τον κίνδυνο να επιστρέψει η έκθεση στο τραπεζικό σύστημα, αλλά και την αυξανόμενη πολυπλοκότητα της ίδιας της συναλλαγής», πρόσθεσε.
Όπως εξήγησε, οι ολοένα πιο σύνθετες τιτλοποιήσεις δεν μπορούν να θεωρούνται «απλές και τυποποιημένες». Αυτό σημαίνει ότι θα υποβάλλονται σε εντατικότερη και πιο ολοκληρωμένη αξιολόγηση και, κατά συνέπεια, δεν θα μπορούν να ενταχθούν στην ταχεία διαδικασία έγκρισης που έχει θεσπίσει η ΕΚΤ για τις συναλλαγές SRT.
Ο ρόλος των ασφαλιστικών εταιρειών
Πέρα από τη διευκόλυνση των διαχειριστών κεφαλαίων στην αξιοποίηση μόχλευσης, οι ασφαλιστικές εταιρείες επενδύουν πλέον και απευθείας σε συνθετικές συναλλαγές SRT ή παρέχουν τη λεγόμενη μη χρηματοδοτούμενη πιστωτική προστασία (unfunded credit protection).
Μεταξύ των εταιρειών που δραστηριοποιούνται σε αυτού του είδους τις συμφωνίες συγκαταλέγονται οι Munich Re, AXA, Axis Capital και Liberty Mutual.
Σύμφωνα με τον Μασάντο, ο οποίος έχει διατελέσει επικεφαλής νομικός σύμβουλος της Τράπεζας της Πορτογαλίας, οι συναλλαγές μη χρηματοδοτούμενης πιστωτικής προστασίας δεν θα πρέπει να πληρούν τις προϋποθέσεις για την ευρωπαϊκή πιστοποίηση STS (Simple, Transparent and Standardised).
Η συγκεκριμένη κατηγοριοποίηση θεσπίστηκε από τις ευρωπαϊκές αρχές προκειμένου να διαχωρίζονται οι υψηλής ποιότητας, απλές και διαφανείς τιτλοποιήσεις από τα σύνθετα χρηματοοικονομικά προϊόντα που είχαν βρεθεί στο επίκεντρο της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης.
Στο μικροσκόπιο και τα δάνεια για data centers
Ένας ακόμη τομέας στον οποίο οι τράπεζες επιδιώκουν όλο και συχνότερα να περιορίσουν την έκθεσή τους είναι η χρηματοδότηση κέντρων δεδομένων (data centers).
Στο πλαίσιο της ευρύτερης αξιολόγησης των τραπεζικών κριτηρίων χορήγησης πιστώσεων, η ΕΚΤ εξετάζει προσεκτικά συγκεκριμένες πτυχές αυτών των δανείων, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο οι σχετικοί κίνδυνοι αποτυπώνονται στην τιμολόγησή τους.
Ο Μασάντο επισήμανε ότι ορισμένα δάνεια συνδέονται με την ανάπτυξη ακινήτων, ενώ άλλα σχετίζονται περισσότερο με την ενεργειακή βιωσιμότητα.
«Αυτό που έχει πραγματικά σημασία είναι ποιο στάδιο του κύκλου χρηματοδοτούν οι τράπεζες», ανέφερε.
Παράλληλα, η ΕΚΤ πραγματοποιεί τακτικά αναλύσεις σε τομείς που ενδέχεται να ενέχουν αυξημένους κινδύνους, προκειμένου να εντοπίζει πιθανές συγκεντρώσεις έκθεσης ή νέες απειλές που απαιτούν στενότερη παρακολούθηση και περαιτέρω διερεύνηση.
Προσεκτικά βήματα στην αναβίωση των τιτλοποιήσεων
Η ΕΚΤ στηρίζει τις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αναζωογόνηση της αγοράς τιτλοποιήσεων, με στόχο την απελευθέρωση πρόσθετων κεφαλαίων για την ευρωπαϊκή οικονομία και την ενίσχυση της δραστηριότητας στις κεφαλαιαγορές.
Ωστόσο, διατηρεί επιφυλάξεις για το ενδεχόμενο οι προτεινόμενες αλλαγές να οδηγήσουν, σε ορισμένες περιπτώσεις, σε υπερβολική μείωση των κεφαλαίων που υποχρεούνται να διακρατούν οι τράπεζες για την κάλυψη απροσδόκητων ζημιών.
Ειδικότερα, η κεντρική τράπεζα ανησυχεί ότι τα λεγόμενα ελάχιστα όρια στάθμισης κινδύνου για ορισμένες τιτλοποιήσεις θα μπορούσαν να υποχωρήσουν ξανά κάτω από το 7%, επίπεδο που αποτελούσε κατώτατο όριο στους τραπεζικούς κεφαλαιακούς κανόνες πριν από τη χρηματοπιστωτική κρίση.
Τεχνητή νοημοσύνη, καταθέσεις και τραπεζική ένωση
Στην ίδια συνέντευξη, ο Μασάντο αναφέρθηκε και σε μια σειρά άλλων ζητημάτων που απασχολούν την ευρωπαϊκή τραπεζική εποπτεία.
Σύμφωνα με τον ίδιο, περίπου το 85% των τραπεζών χρησιμοποιεί ήδη παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη, μεταξύ άλλων για τον εντοπισμό απάτης, την εξακρίβωση στοιχείων και τον έλεγχο πελατών, την παρακολούθηση συναλλαγών και την αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι η χρήση αυτόνομων εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης (AI agents) από τους αποταμιευτές, προκειμένου να εντοπίζουν υψηλότερα επιτόκια, θα μπορούσε να ενισχύσει τη μεταβλητότητα των τραπεζικών καταθέσεων.
Οι τράπεζες, πάντως, θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν αυτούς τους κινδύνους μέσα από δυναμική τιμολόγηση και στοχευμένες εμπορικές ενέργειες.
Ο Μασάντο στάθηκε επίσης στην ατελή ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής τραπεζικής ένωσης, επισημαίνοντας ότι η συγκεκριμένη εκκρεμότητα δυσκολεύει ορισμένες εποπτικές αρχές να δικαιολογήσουν την παροχή εξαιρέσεων που θα επέτρεπαν στις τράπεζες να μεταφέρουν ρευστότητα μεταξύ διαφορετικών αγορών.
Όπως υποστήριξε, η δυνατότητα διασυνοριακής αξιοποίησης, με τις κατάλληλες δικλίδες ασφαλείας, περίπου 230 δισ. ευρώ σε υψηλής ποιότητας ρευστοποιήσιμα περιουσιακά στοιχεία, τα οποία σήμερα παραμένουν δεσμευμένα σε ευρωπαϊκές τραπεζικές θυγατρικές, θα μπορούσε να ωφελήσει την οικονομία.
Η ανταγωνιστικότητα δεν πρέπει να υπονομεύσει τη σταθερότητα
Οι ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες δεν περιορίζονται στη μείωση των κεφαλαιακών απαιτήσεων για την ενίσχυση των τιτλοποιήσεων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επεξεργάζεται επίσης προτάσεις για την ενίσχυση των δεσμών μεταξύ των τραπεζικών αγορών της ΕΕ, επιδιώκοντας να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών τραπεζών, σε μια περίοδο κατά την οποία άλλες δικαιοδοσίες προχωρούν σε χαλάρωση των δικών τους κανονιστικών πλαισίων.
Ο Μασάντο υπογράμμισε, ωστόσο, ότι οι αλλαγές που αποσκοπούν στην απλούστευση των κανόνων πρέπει να αξιολογούνται συνολικά, ώστε να αποφεύγεται η υποτίμηση σημαντικών κινδύνων που ενδέχεται να εμφανιστούν στο μέλλον.
«Αυτό που τονίζουμε είναι η ανάγκη προσοχής στη συζήτηση για την ανταγωνιστικότητα», δήλωσε.
«Δεν πρέπει να χάσουμε από το οπτικό μας πεδίο τη συνολική αξιολόγηση της ανθεκτικότητας και των κινδύνων», κατέληξε.
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.