Τον πιο συγκρατημένο στόχο ανάπτυξης από το 1991 έθεσε η Κίνα, μια σιωπηρή παραδοχή ότι το οικονομικό μοντέλο που στήριξε την εντυπωσιακή άνοδο της χώρας δείχνει πλέον σημάδια κόπωσης.

Ο νέος στόχος — ένα εύρος ανάπτυξης μεταξύ 4,5% και 5% — αποτελεί την πρώτη επίσημη υποβάθμιση από το 2023. Αν και η κίνηση είχε προεξοφληθεί από τους οικονομολόγους, υποδηλώνει ότι το Πεκίνο αποδέχεται έναν πιο αργό ρυθμό επέκτασης, ενώ αναζητά νέες, πιο βιώσιμες πηγές ανάπτυξης.

«Το έργο της μετάβασης σε νέους κινητήρες ανάπτυξης είναι ιδιαίτερα απαιτητικό», δήλωσε ο πρωθυπουργός Λι Τσιανγκ σε ομιλία του στο Πεκίνο την Πέμπτη. «Η ανισορροπία ανάμεσα στην ισχυρή προσφορά και τη χαμηλή ζήτηση είναι έντονη, οι προσδοκίες της αγοράς είναι αδύναμες και υπάρχουν πολλοί κίνδυνοι και λανθάνοντες κίνδυνοι σε κρίσιμους τομείς».

Στήριξη της κατανάλωσης

Κεντρικό στοιχείο αυτής της μετάβασης είναι η προσπάθεια της κινεζικής κυβέρνησης να ενθαρρύνει τα νοικοκυριά να αυξήσουν την κατανάλωση, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου η ενίσχυση του εμπορικού προστατευτισμού απειλεί τις εξαγωγικές βιομηχανίες που για δεκαετίες αποτελούσαν τη βασική κινητήρια δύναμη της οικονομίας. Οι εξαγωγές αντιπροσώπευσαν περίπου το ένα τρίτο της οικονομικής ανάπτυξης της Κίνας, που έφτασε το 5% πέρυσι — το υψηλότερο ποσοστό από το 1997.

Ωστόσο, υπάρχουν λίγες ενδείξεις ότι το Πεκίνο σκοπεύει να ενισχύσει δραστικά τα μέτρα για την τόνωση της κατανάλωσης. Η έκθεση προς το εθνικό κοινοβούλιο διατηρεί τη δημοσιονομική στήριξη περίπου στα ίδια επίπεδα με το 2025, ενώ η κυβέρνηση μείωσε τις επιδοτήσεις για αγορές καταναλωτικών αγαθών.

Η χρηματοδότηση για το πρόγραμμα ανταλλαγής παλαιών συσκευών και οχημάτων με νέα μειώθηκε στα 250 δισ. γουάν (34 δισ. δολάρια), από 300 δισ. γουάν. Η μείωση αυτή αντανακλά πιθανότατα την εξασθένηση του ενδιαφέροντος των πολιτών, οι οποίοι αντιμετωπίζουν αυξανόμενη εργασιακή αβεβαιότητα και ασθενή αύξηση μισθών. Παράλληλα, ο πλούτος των νοικοκυριών — που σε μεγάλο βαθμό είναι επενδεδυμένος στην αγορά ακινήτων — συνεχίζει να μειώνεται εξαιτίας της πολυετούς κρίσης στον κλάδο.

«Η στροφή προς την κατανάλωση είναι απίθανο να πραγματοποιηθεί αν δεν σταθεροποιηθεί πρώτα ο τομέας των ακινήτων», δήλωσε ο Κάρλος Καζανόβα, ανώτερος οικονομολόγος για την Ασία στην Union Bancaire Privee στο Χονγκ Κονγκ. Παρά την επιδείνωση της κρίσης στην αγορά κατοικίας, η κυβέρνηση διατήρησε σχεδόν αμετάβλητη τη διατύπωση των μέτρων στήριξης του κλάδου σε σχέση με πέρυσι, δεσμευόμενη απλώς να «σταθεροποιήσει» την αγορά αντί να θέσει συγκεκριμένο στόχο ανάκαμψης.

Οι αποδόσεις των δεκαετών κρατικών ομολόγων της Κίνας υποχώρησαν κατά τις πρώτες ώρες των συναλλαγών,  καθώς οι επενδυτές αντέδρασαν σε ένα δημοσιονομικό σχέδιο που διατηρεί αμετάβλητα τα όρια χρέους και τους στόχους για το δημοσιονομικό έλλειμμα. Στη συνέχεια οι κινήσεις περιορίστηκαν και οι αποδόσεις επέστρεψαν σχεδόν αμετάβλητες. Το υπεράκτιο γουάν επίσης εξάλειψε τα αρχικά του κέρδη.

Η συνάντηση με Τραμπ

Πάνω από κάθε οικονομική πρόβλεψη «αιωρείται» η επικείμενη συνάντηση του προέδρου Σι Τζινπίνγκ με τον Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ, η οποία μπορεί να καθορίσει το ύψος των δασμών που θα επιβληθούν στα κινεζικά προϊόντα που εισέρχονται στη μεγαλύτερη καταναλωτική αγορά του κόσμου. Υψηλότερα εμπορικά εμπόδια θα μπορούσαν να αυξήσουν την πίεση στο Πεκίνο για ενίσχυση της εσωτερικής ζήτησης.

Η κυβερνητική έκθεση δεν δείχνει άμεσες προθέσεις ενίσχυσης του σχετικά αδύναμου κοινωνικού κράτους, το οποίο, σύμφωνα με οικονομολόγους, περιορίζει τη διάθεση των πολιτών για κατανάλωση. Η κατανάλωση των νοικοκυριών αντιστοιχεί περίπου στο 40% της κινεζικής οικονομίας — πολύ χαμηλότερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο του 55% και το περίπου 60% που καταγράφεται στις ανεπτυγμένες οικονομίες.

Η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι θα αυξήσει την ελάχιστη βασική σύνταξη κατά 20 γουάν, την ίδια αύξηση που εφαρμόστηκε τα δύο προηγούμενα χρόνια. Η απόφαση αυτή αναμένεται να απογοητεύσει συμβούλους πολιτικής που ζητούν μεγαλύτερη ενίσχυση ώστε να αυξηθεί η αγοραστική δύναμη των κατοίκων της υπαίθρου.

Οι επενδυτές ήλπιζαν ότι το νέο πενταετές σχέδιο ανάπτυξης της Κίνας — που καταρτίζεται παράλληλα με τη νομοθετική σύνοδο — θα περιλάμβανε έναν συγκεκριμένο αριθμητικό στόχο για το μερίδιο της κατανάλωσης στην οικονομία, ως σαφή δέσμευση για επαναπροσανατολισμό του μοντέλου ανάπτυξης. Ωστόσο κάτι τέτοιο δεν περιλαμβάνεται.

«Παρά το γεγονός ότι η κυβέρνηση δηλώνει πως θέλει να επαναπροσανατολίσει την οικονομία προς την κατανάλωση, τα συγκεκριμένα μέτρα πολιτικής προς αυτή την κατεύθυνση παραμένουν διστακτικά», δήλωσε ο Τζούλιαν Έβανς-Πρίτσαρντ, επικεφαλής οικονομολόγος για την Κίνα στην Capital Economics.

Αντί για ένα ευρύ πρόγραμμα τόνωσης της οικονομίας, το Πεκίνο ποντάρει σε αναδυόμενους τομείς για να διασφαλίσει τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη. Στο σχέδιο οικονομικής πολιτικής προβλέπεται ότι οι δαπάνες για έρευνα και ανάπτυξη θα αυξάνονται κατά μέσο όρο 7% ετησίως έως το τέλος της δεκαετίας.

Το έγγραφο αποκαλύπτει επίσης τις βασικές προτεραιότητες της κινεζικής ηγεσίας. Η ενίσχυση της εγχώριας αγοράς — μέσω κατανάλωσης και επενδύσεων — κατατάσσεται τέταρτη ανάμεσα στους κεντρικούς στόχους του σχεδίου, πίσω από την ανάπτυξη σύγχρονων βιομηχανιών, την τεχνολογική αυτάρκεια και τον ψηφιακό μετασχηματισμό της οικονομίας. Πρόκειται μάλιστα για μία θέση χαμηλότερα σε σχέση με το προηγούμενο πενταετές σχέδιο, γεγονός που τοποθετεί την τεχνητή νοημοσύνη και την ψηφιοποίηση πάνω από την ενίσχυση της εγχώριας ζήτησης.

Ο Λι εξήγησε τη μακροπρόθεσμη στρατηγική της κυβέρνησης στην ομιλία του, λέγοντας ότι οι στόχοι αυτοί τέθηκαν για να «τεθεί μια σταθερή βάση για καλύτερες επιδόσεις τα επόμενα χρόνια».

Οι επιλογές του Πεκίνου περιορίζονται από το ιστορικά υψηλό επίπεδο του λόγου χρέους προς ΑΕΠ, το οποίο είναι αποτέλεσμα δεκαετιών έντονου δανεισμού για την κατασκευή υποδομών και οικιστικών συγκροτημάτων, συχνά στο πλαίσιο επεκτατικής πολιτικής μετά από προηγούμενες οικονομικές κρίσεις.

Παρά τη μείωση του στόχου, η επιδιωκόμενη ανάπτυξη παραμένει υψηλότερη από το 4,17% που η κυβέρνηση θεωρεί απαραίτητο ως μέσο ετήσιο ρυθμό για την επόμενη δεκαετία, προκειμένου να διπλασιαστεί το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της χώρας μεταξύ 2020 και 2035. Ο Σι Τζινπίνγκ θεωρεί την επίτευξη αυτού του στόχου κρίσιμο βήμα για τη μετατροπή της Κίνας σε μια «ισχυρή σύγχρονη σοσιαλιστική χώρα» έως τα μέσα του αιώνα.

Η Κίνα ανακοίνωσε ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα θα διατηρηθεί σε επίπεδο ρεκόρ, στο 4% του ΑΕΠ, γεγονός που υποδηλώνει τη συνεχιζόμενη προθυμία της κυβέρνησης να διατηρήσει επεκτατική δημοσιονομική πολιτική ώστε να στηρίξει τη ζήτηση και να αποτρέψει περαιτέρω επιβράδυνση της οικονομίας.

Σε μια προσπάθεια να σταθεροποιήσει τις επενδύσεις παγίου κεφαλαίου — που μειώθηκαν για πρώτη φορά στην ιστορία το προηγούμενο έτος — η κυβέρνηση θα αυξήσει τη χρηματοδότηση του λεγόμενου «νέου χρηματοδοτικού εργαλείου πολιτικής» στα 800 δισ. γουάν φέτος, από 500 δισ. γουάν το 2025. Τα κεφάλαια αυτά προορίζονται για την ενίσχυση μεγάλων έργων υποδομών και θα αντληθούν από τις τρεις κρατικές τράπεζες πολιτικής.

Η Κίνα διατήρησε επίσης τον στόχο για τον πληθωρισμό στο 2%, αφού τον είχε μειώσει πέρυσι για να αναγνωρίσει τις αποπληθωριστικές πιέσεις. Ο στόχος αυτός θεωρείται περισσότερο ανώτατο όριο παρά πρόβλεψη. Οι τιμές καταναλωτή παρέμειναν αμετάβλητες το 2025, καταγράφοντας τον χαμηλότερο πληθωρισμό από το 2009.

Η κυβέρνηση δήλωσε ότι θα «επιδιώξει τη μετατροπή των συνολικών τιμών από αρνητικές σε θετικές», σύμφωνα με την επίσημη έκθεση. Πρόκειται για την πιο ισχυρή μέχρι σήμερα δέσμευση των αρχών για την αντιμετώπιση του αποπληθωρισμού, έπειτα από τρία συνεχόμενα χρόνια πτώσης των τιμών στην οικονομία.

«Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής τονίζουν συχνά ότι η ποιότητα της ανάπτυξης είναι σημαντικότερη από την ταχύτητα της ανάπτυξης», δήλωσε ο Ζιγουέι Ζανγκ, επικεφαλής οικονομολόγος στην Pinpoint Asset Management. «Η απόφαση να μειωθεί ο στόχος ανάπτυξης για φέτος αποτελεί ένα σημαντικό βήμα που υποδηλώνει αυτή τη μετατόπιση στις προτεραιότητες πολιτικής».

Διαβάστε ακόμη

Ο πόλεμος στο Ιράν ευνοεί τις ασιατικές αεροπορικές εταιρείες – Άλμα 900% στα εισιτήρια

Αβεβαιότητα στα Στενά του Ορμούζ: Οι εναλλακτικές διαδρομές για το παγκόσμιο εμπόριο (χάρτης)

Aυτά είναι τα εντυπωσιακά γήπεδα του Παγκοσμίου Κυπέλλου 2026

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα