Όπως εκατομμύρια ξένοι εργαζόμενοι στη Μέση Ανατολή, ο Στιβ Τζέφρι εξακολουθεί να έχει δουλειά και να μπορεί να στηρίζει οικονομικά την οικογένειά του στην Κένυα. Και θεωρεί τον εαυτό του τυχερό.
Ο 38χρονος εργαζόμενος σε εταιρεία φιλοξενίας στην Ντόχα του Κατάρ στέλνει κάθε μήνα περίπου 150.000 σελίνια Κένυας (1.159 δολάρια) στη σύζυγο και τα δύο παιδιά του. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί σχεδόν στο διπλάσιο του μέσου εισοδήματος στην πατρίδα του, επιτρέποντας στην οικογένειά του να καλύπτει τα σχολικά έξοδα του μικρότερου αδελφού του και απρόβλεπτες ανάγκες.
«Προσευχόμαστε και ελπίζουμε για το καλύτερο», λέει αναφερόμενος στον πόλεμο που διαρκεί περισσότερο από τρεις μήνες και έχει φέρει πόλεις του Κόλπου στο στόχαστρο ιρανικών πυραύλων και drones. «Η επιστροφή στην πατρίδα δεν έχει περάσει από το μυαλό μου. Δεν θα ήξερα από πού να ξεκινήσω».
Η σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν ανέδειξε τη σημασία ενός από τους μεγαλύτερους μεταναστευτικούς διαδρόμους στον κόσμο, θέτοντας σε κίνδυνο δισεκατομμύρια δολάρια εμβασμάτων και δοκιμάζοντας ένα οικονομικό μοντέλο που βασίζεται στους ξένους εργαζόμενους για τη λειτουργία των οικονομιών του Κόλπου.
Οι ξένοι εργαζόμενοι στηρίζουν οικογένειες σε τρεις ηπείρους
Παρότι σχεδόν όλες οι ιρανικές επιθέσεις αναχαιτίστηκαν, ο πόλεμος προκάλεσε σοβαρές αναταράξεις στην οικονομική δραστηριότητα. Ο τουρισμός και οι μεταφορές επηρεάστηκαν, οι εξαγωγές μέσω των Στενών του Ορμούζ περιορίστηκαν, οι εισαγωγές ακριβαίνουν και οι εφοδιαστικές αλυσίδες δέχθηκαν ισχυρές πιέσεις.
Αρκετές χώρες προχώρησαν σε μέτρα στήριξης, όπως αναστολές δανειακών υποχρεώσεων, ωστόσο η εργασιακή ανασφάλεια αυξήθηκε σε κλάδους όπως οι κατασκευές, η φιλοξενία και οι υπηρεσίες.
Ακόμη και μετά την έναρξη των συνομιλιών μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης για μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία εντός 60 ημερών, οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι οι μεγάλες οικονομίες της περιοχής θα εμφανίσουν χαμηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης το 2026.
Το διακύβευμα είναι τεράστιο. Μόνο το 2024 οι μετανάστες εργαζόμενοι στις έξι χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου απέστειλαν περίπου 124 δισ. δολάρια στις πατρίδες τους, στηρίζοντας νοικοκυριά από την Ασία και τη Μέση Ανατολή έως την Αφρική.
Τα πρώτα σημάδια ανησυχίας αποτυπώνονται ήδη στα στοιχεία. Η Western Union κατέγραψε σημαντική αύξηση των εξερχόμενων εμβασμάτων από τη Μέση Ανατολή κατά τις πρώτες εβδομάδες του πολέμου, καθώς πολλοί εργαζόμενοι έσπευσαν να μεταφέρουν χρήματα στις οικογένειές τους.
Ινδία, Μπανγκλαντές και Σρι Λάνκα είδαν αύξηση χρημάτων
Η Ινδία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Τα εμβάσματα από το εξωτερικό αυξήθηκαν περισσότερο από 28% κατά το τρίμηνο έως τον Μάρτιο, με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα να αντιπροσωπεύουν περίπου το ένα πέμπτο των συνολικών εισροών.
Παρόμοια εικόνα κατέγραψαν το Μπανγκλαντές και η Σρι Λάνκα.
Η οικονομολόγος Μαντάβι Αρόρα της Emkay Global Services εκτιμά ότι η αβεβαιότητα που προκάλεσε ο πόλεμος ώθησε πολλούς Ινδούς εργαζόμενους να επαναπατρίσουν κεφάλαια για λόγους ασφάλειας και ρευστότητας.
Ωστόσο η τάση δεν ήταν ίδια παντού.
Στις Φιλιππίνες, όπου περίπου 2,4 εκατομμύρια πολίτες εργάζονται στη Μέση Ανατολή και τα εμβάσματα αντιστοιχούν περίπου στο 10% του ΑΕΠ, η αύξηση των εισροών τον Απρίλιο ήταν η χαμηλότερη των τελευταίων τεσσάρων ετών.
Στην Κένυα, τα στοιχεία της κεντρικής τράπεζας έδειξαν ότι οι μεταφορές χρημάτων από τις χώρες του Κόλπου αυξήθηκαν τον Μάρτιο, καθώς περίπου 500.000 εργαζόμενοι έσπευσαν να στείλουν χρήματα στις οικογένειές τους με το ξέσπασμα του πολέμου. Τον επόμενο μήνα όμως υποχώρησαν κατά 18%.
Οι αποταμιεύσεις εξαντλούνται
Σύμφωνα με τον Νταρέ Οκουντζού, διευθύνοντα σύμβουλο της πλατφόρμας διασυνοριακών πληρωμών Onafriq, υπάρχουν ήδη σαφείς ενδείξεις οικονομικής πίεσης.
Παρότι ο αριθμός των συναλλαγών αυξάνεται, η μέση αξία τους έχει μειωθεί κατά περίπου 12%, ενώ οι καθυστερήσεις στην καταβολή μισθών αναγκάζουν πολλούς εργαζόμενους να χρησιμοποιούν τις αποταμιεύσεις τους.
«Για πρώτη φορά μετά την πανδημία του 2020, εκτιμάται ότι το 40% των αποστολέων αντλεί χρήματα από τα αποθεματικά έκτακτης ανάγκης για να διατηρήσει τα επίπεδα εμβασμάτων», σημειώνει.
Εάν η κρίση συνεχιστεί, τα αποθέματα αυτά θα μπορούσαν να εξαντληθούν έως το τρίτο τρίμηνο του 2026, προκαλώντας απότομη πτώση στις συνολικές ροές χρημάτων προς τις αναπτυσσόμενες χώρες.
Η αθέατη αδυναμία του μοντέλου του Κόλπου
Οι χώρες του Κόλπου προσέλκυσαν μαζικά ξένους εργαζόμενους από τη δεκαετία του 1970, όταν τα έσοδα από το πετρέλαιο χρηματοδότησαν τεράστια προγράμματα υποδομών.
Σήμερα οι ξένοι εργαζόμενοι εξακολουθούν να αποτελούν τη ραχοκοκαλιά πολλών οικονομιών της περιοχής, κατασκευάζοντας υποδομές και στελεχώνοντας μεγάλο μέρος του ιδιωτικού τομέα.
Ωστόσο, ο πόλεμος ανέδειξε χρόνιες αδυναμίες. Οι περισσότερες χώρες του Κόλπου δεν προσφέρουν εύκολη πρόσβαση σε μόνιμη διαμονή ή υπηκοότητα, ενώ πολλοί χαμηλόμισθοι εργαζόμενοι δεν διαθέτουν ουσιαστική προστασία σε περίπτωση απώλειας της εργασίας τους.
Μόλις έναν μήνα μετά την έναρξη της σύγκρουσης, η Human Rights Watch προειδοποίησε ότι αρκετοί εργαζόμενοι δυσκολεύονταν να καλύψουν ακόμη και βασικές καθημερινές δαπάνες λόγω απώλειας εισοδήματος, αυξημένου κόστους ζωής και περιορισμένης πρόσβασης σε κοινωνικές παροχές.
Ένα παγκόσμιο οικονομικό ζήτημα
Η σημασία των εμβασμάτων ξεπερνά κατά πολύ τα όρια της Μέσης Ανατολής.
Σύμφωνα με το Διεθνές Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (IFAD) του ΟΗΕ, οι μετανάστες έχουν στείλει περισσότερα από 5 τρισ. δολάρια σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος την τελευταία δεκαετία.
Σε πολλές οικονομίες τα εμβάσματα χρηματοδοτούν την κατανάλωση, στηρίζουν τα νομίσματα, διευκολύνουν τις εισαγωγές και μειώνουν την ανάγκη εξωτερικού δανεισμού.
Σήμερα οι παγκόσμιες ροές εμβασμάτων προς τις αναπτυσσόμενες οικονομίες ξεπερνούν τόσο τις άμεσες ξένες επενδύσεις όσο και την επίσημη αναπτυξιακή βοήθεια.
Ο Ντίλιπ Ράθα, ένας από τους σημαντικότερους ειδικούς παγκοσμίως στο ζήτημα των μεταναστευτικών εμβασμάτων, τονίζει ότι όσο μικρότερη, φτωχότερη και πιο ευάλωτη είναι μια χώρα, τόσο μεγαλύτερη είναι η εξάρτησή της από αυτά τα χρήματα.
Η επόμενη ημέρα
Παρά τη συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν για συνέχιση των διαπραγματεύσεων και την προσωρινή επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, η αβεβαιότητα παραμένει.
Ο Ντέβιν ΜακΓκράναχαν, διευθύνων σύμβουλος της Western Union, προειδοποιεί ότι σε παρατεταμένες συγκρούσεις συνήθως παρατηρείται μείωση της μετανάστευσης προς την περιοχή, λιγότερες οικονομικές ευκαιρίες και τελικά συρρίκνωση των εμβασμάτων.
Η Νότια Ασία είναι ίσως η πιο εκτεθειμένη. Περίπου 9 εκατομμύρια εργαζόμενοι από την περιοχή βρίσκονται στις χώρες του Κόλπου και το 90% εξ αυτών απασχολείται σε χαμηλής ειδίκευσης θέσεις, γεγονός που περιορίζει σημαντικά την οικονομική τους αντοχή.
Ο Σατίς Ρατζάν, Ινδός προπονητής κολύμβησης στο Κατάρ, κατάφερε έπειτα από χρόνια εργασίας να χτίσει το σπίτι των ονείρων του στην Ινδία και εξακολουθεί να στέλνει περίπου 30.000 ρουπίες κάθε μήνα στην οικογένειά του.
Υποδέχθηκε θετικά τις ειρηνευτικές συνομιλίες, αλλά παραμένει επιφυλακτικός.
«Δεν περιμέναμε ποτέ ότι αυτή η δοκιμασία θα κρατούσε τόσο πολύ. Παρά την ανακούφιση, το άγχος εξακολουθεί να υπάρχει», λέει.
Διαβάστε ακόμη
Πλειστηριασμοί: Με ξενοδοχεία, Μύκονο, πάρκινγκ και… ΕΝΚΛΩ αυτή η εβδομάδα (pics)
Καύσιμα: Προς πτώση των τιμών, αλλά η αβεβαιότητα παραμένει
Πότε μια μεταφορά χρημάτων γίνεται φορολογική παγίδα
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.