Μια φαινομενικά μικρή αλλαγή στις οικονομικές προβλέψεις θα μπορούσε να αποδειχθεί καθοριστική για τον βρετανικό προϋπολογισμό της 28ης Οκτωβρίου, προσφέροντας στον υπουργό Οικονομικών, Τζον Χίλι, τη δυνατότητα να αποφύγει επώδυνες αυξήσεις φόρων ή νέους περιορισμούς στις δημόσιες δαπάνες.
Την ώρα που η άνοδος του κόστους δανεισμού, εξαιτίας του πολέμου με το Ιράν, ασκεί ισχυρές πιέσεις στα δημόσια οικονομικά της Βρετανίας, οικονομολόγοι εκτιμούν ότι μια αναθεώρηση προς τα πάνω των προβλέψεων για τους μισθούς θα μπορούσε να δημιουργήσει πρόσθετο δημοσιονομικό περιθώριο έως 9 δισ. στερλίνες (12 δισ. δολάρια).
Το κρίσιμο στοιχείο βρίσκεται στις εκτιμήσεις του ανεξάρτητου Γραφείου Δημοσιονομικής Ευθύνης (Office for Budget Responsibility – OBR), το οποίο προετοιμάζει τις νέες προβλέψεις που θα συνοδεύσουν την παρουσίαση του προϋπολογισμού.
Εάν οι μισθοί αυξηθούν περισσότερο από ό,τι αναμενόταν τον Μάρτιο, τα φορολογικά έσοδα της κυβέρνησης θα μπορούσαν να ενισχυθούν σημαντικά, περιορίζοντας την ανάγκη πρόσθετων μέτρων λιτότητας.
Πώς ο πληθωρισμός μπορεί να ενισχύσει τα φορολογικά έσοδα
Η βασική εκτίμηση των οικονομολόγων είναι ότι οι προηγούμενες προβλέψεις του OBR για την εξέλιξη των αποδοχών ενδέχεται να αποδειχθούν υπερβολικά απαισιόδοξες.
Η νέα ενεργειακή κρίση, που έχει προκαλέσει ο πόλεμος με το Ιράν, αναμένεται να διατηρήσει τον πληθωρισμό σε υψηλά επίπεδα. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει τους εργαζομένους να διεκδικήσουν μεγαλύτερες αυξήσεις, προκειμένου να αντισταθμίσουν την απώλεια αγοραστικής δύναμης.
Η αύξηση των ονομαστικών μισθών θα είχε θετική επίδραση στα δημόσια έσοδα, καθώς θα ενίσχυε τις εισπράξεις από τη φορολογία εισοδήματος.
Μάλιστα, λόγω της δημοσιονομικής ολίσθησης (fiscal drag), δηλαδή της αύξησης της φορολογικής επιβάρυνσης όταν οι αποδοχές ανεβαίνουν ενώ τα φορολογικά όρια παραμένουν αμετάβλητα, τα έσοδα του κράτους θα μπορούσαν να αυξηθούν ακόμη περισσότερο.
Ο Νταν Χάνσον, επικεφαλής οικονομολόγος για τη Βρετανία στο Bloomberg Economics, εκτιμά ότι οι προβλέψεις του OBR για τους μισθούς είναι υπερβολικά χαμηλές και αποτελούν σημαντικό παράγοντα πιθανής βελτίωσης των δημοσιονομικών προοπτικών.
Σε ανάλυσή του την Τετάρτη, σημείωσε ότι μια μεγάλη αναθεώρηση είναι μάλλον απίθανη στον επικείμενο προϋπολογισμό, αλλά μια μικρότερη προσαρμογή θεωρείται απολύτως εφικτή.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να περιορίσει την επιδείνωση των δημόσιων οικονομικών και να μειώσει την πίεση προς τον Χίλι να ανακοινώσει διορθωτικά μέτρα για το έλλειμμα.
Έως 9 δισ. στερλίνες το πιθανό όφελος
Η Ρουθ Γκρέγκορι, αναπληρώτρια επικεφαλής οικονομολόγος για τη Βρετανία στην Capital Economics, εκτιμά ότι ο υπουργός Οικονομικών θα μπορούσε να σταθεί τυχερός.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της, εάν το OBR ευθυγραμμίσει τις προβλέψεις του για τους μισθούς με εκείνες της Capital Economics, το δημοσιονομικό περιθώριο της κυβέρνησης θα μπορούσε να αυξηθεί κατά 8 δισ. στερλίνες.
Ακόμη μεγαλύτερο είναι το δυνητικό όφελος σύμφωνα με το Institute for Fiscal Studies (IFS), το οποίο εκτιμά ότι ένα εύλογο σενάριο αναθεώρησης θα μπορούσε να προσθέσει 9 δισ. στερλίνες στα έσοδα από τη φορολογία εισοδήματος, σε σύγκριση με τις προβλέψεις του Μαρτίου.
Ωστόσο, το τελικό αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο η άνοδος του πληθωρισμού θα μεταφερθεί πράγματι στους μισθούς.
Ο Ντεμπαπρατίμ Ντε, επικεφαλής οικονομολόγος της Deloitte UK, επισημαίνει ότι ο επίμονα υψηλός πληθωρισμός θα μπορούσε να ενισχύσει τις μισθολογικές απαιτήσεις και, κατ’ επέκταση, τα φορολογικά έσοδα.
Διευκρινίζει, όμως, ότι το σενάριο αυτό προϋποθέτει πως οι αποδοχές θα ανταποκριθούν στην αύξηση των τιμών.
Ο κρίσιμος ρόλος της Τράπεζας της Αγγλίας και του νέου επικεφαλής του OBR
Ένα από τα σημαντικότερα ερωτήματα που καλείται να απαντήσει το OBR είναι εάν η ενεργειακή κρίση θα προκαλέσει δευτερογενείς πληθωριστικές πιέσεις, μέσω των αυξήσεων στους μισθούς.
Όπως και η Τράπεζα της Αγγλίας (BoE), το Γραφείο Δημοσιονομικής Ευθύνης θα πρέπει να αξιολογήσει εάν οι εργαζόμενοι διαθέτουν επαρκή διαπραγματευτική ισχύ ώστε να εξασφαλίσουν υψηλότερες αποδοχές, παρά τη σχετικά αδύναμη κατάσταση της αγοράς εργασίας.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η τοποθέτηση του Τζόναθαν Χάσκελ, πρώην μέλους της επιτροπής νομισματικής πολιτικής της Τράπεζας της Αγγλίας, στη θέση του νέου προέδρου του OBR.
Ο Χάσκελ είχε υποστηρίξει ήδη από το 2023 ότι το επίπεδο ανεργίας κάτω από το οποίο αρχίζουν να εντείνονται οι πιέσεις σε μισθούς και τιμές πιθανότατα έχει αυξηθεί μετά την πανδημία.
Εάν αυτή η εκτίμηση αποδειχθεί σωστή, η βρετανική αγορά εργασίας ενδέχεται να είναι λιγότερο χαλαρή από ό,τι θεωρείται σήμερα, δημιουργώντας περιθώρια για ισχυρότερες μισθολογικές αυξήσεις.
Οι προβλέψεις για τους μισθούς και ο κίνδυνος πληθωρισμού άνω του 4%
Στις προβλέψεις του Μαρτίου, το OBR εκτιμούσε ότι οι μέσες αποδοχές θα αυξάνονταν κατά 3,4% το 2026, προτού ο ρυθμός ανόδου επιβραδυνθεί στο 2,4% το 2027 και στο 2,1% το 2028.
Ωστόσο, με τον πληθωρισμό να προβλέπεται ότι θα ξεπεράσει το 4% στις αρχές του 2027, ορισμένοι αξιωματούχοι της Τράπεζας της Αγγλίας έχουν προειδοποιήσει ότι οι μισθολογικές πιέσεις ενδέχεται να μην υποχωρήσουν τόσο γρήγορα όσο αναμενόταν.
Ο Νικ Ρίντπαθ, ερευνητής οικονομολόγος στο IFS, επισημαίνει ότι το OBR υπήρξε αρκετά απαισιόδοξο στις προβλέψεις του για τις αποδοχές τα τελευταία χρόνια.
Όπως εκτιμά, ο υψηλότερος πληθωρισμός αναμένεται να μεταφερθεί, τουλάχιστον σε κάποιο βαθμό, στις ονομαστικές αποδοχές των εργαζομένων.
Η προηγούμενη υπουργός Οικονομικών, Ρέιτσελ Ριβς, είχε επωφεληθεί από μια αντίστοιχη αναθεώρηση των μισθολογικών προβλέψεων στον περσινό προϋπολογισμό, η οποία περιόρισε τις αρνητικές συνέπειες από την υποβάθμιση των εκτιμήσεων για την παραγωγικότητα.
Τα βρετανικά ομόλογα και ο στόχος για το 2029-2030
Η πιθανή αύξηση των φορολογικών εσόδων αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της εκτίναξης των αποδόσεων των βρετανικών κρατικών ομολόγων.
Τον Μάρτιο, το OBR εκτιμούσε ότι η κυβέρνηση διέθετε δημοσιονομικό περιθώριο 23,6 δισ. στερλινών για την επίτευξη του στόχου εξισορρόπησης των καθημερινών δημόσιων δαπανών με τα φορολογικά έσοδα έως το οικονομικό έτος 2029-2030.
Έκτοτε, όμως, η άνοδος των αποδόσεων των βρετανικών ομολόγων σε υψηλά δεκαετιών έχει αυξήσει το κόστος εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους, περιορίζοντας αυτό το περιθώριο.
Παράλληλα, οι τελικές προβλέψεις θα εξαρτηθούν και από άλλες παραμέτρους, όπως η μετανάστευση και η οικοδομική δραστηριότητα, οι οποίες θα μπορούσαν να επιβαρύνουν περαιτέρω τη δημοσιονομική εικόνα.
Το αποτέλεσμα είναι ότι ο Χίλι βρίσκεται αντιμέτωπος με έναν ιδιαίτερα σύνθετο προϋπολογισμό, στον οποίο ακόμη και μικρές αλλαγές στις προβλέψεις μπορούν να μεταβάλουν σημαντικά το εύρος των αναγκαίων παρεμβάσεων.
Η αναθεώρηση των μισθολογικών εκτιμήσεων ενδέχεται να αποδειχθεί καθοριστική για το εάν ο προϋπολογισμός της 28ης Οκτωβρίου θα συνοδευτεί από νέες φορολογικές επιβαρύνσεις ή εάν η κυβέρνηση θα εξασφαλίσει την απαραίτητη δημοσιονομική ανάσα χωρίς επώδυνα μέτρα.
Διαβάστε ακόμη
Ψάλτης (Alpha Bank): Εθνικό ζήτημα η οριστική λύση στα «κόκκινα» δάνεια
Επίδομα θέρμανσης: 30% αύξηση στα ποσά – Από 130 έως 1.560 ευρώ για κάθε δικαιούχο
ΔΕΣΦΑ: Στη ΔΕΠΑ Εμπορίας οδεύει το 34% του Δημοσίου
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ