Ακόμη κι αν ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή τερματιζόταν αύριο, οι αεροπορικές εταιρείες και οι ταξιδιώτες στην Ευρώπη προετοιμάζονται για ένα καλοκαίρι γεμάτο αναταράξεις. Οι τιμές των αεροπορικών εισιτηρίων αναμένεται να παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα, ενώ τα περιθώρια κερδοφορίας των αεροπορικών εταιρειών δέχονται πίεση, καθώς οι συνεχιζόμενες διαταραχές στις μεταφορές καυσίμων από τις χώρες του Κόλπου μέσω των Στενών του Ορμούζ αυξάνουν το κόστος και ενισχύουν τον κίνδυνο ελλείψεων ακριβώς στην έναρξη της θερινής ταξιδιωτικής περιόδου.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν παράγει επαρκείς ποσότητες αεροπορικού καυσίμου για να καλύψει τη ζήτηση στο εσωτερικό της. Η δυναμικότητα των ευρωπαϊκών διυλιστηρίων μπορεί να καλύψει το πολύ το 70% των αναγκών των αεροπορικών εταιρειών. Οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή στη διέλευση δεξαμενόπλοιων από τα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να οδηγήσει τις αεροπορικές εταιρείες σε αγώνα δρόμου για την εξασφάλιση προμηθειών.
Το πόσο σοβαρές θα γίνουν οι επιπτώσεις θα εξαρτηθεί από την ταχύτητα με την οποία θα αποκατασταθεί η ναυσιπλοΐα στην περιοχή.
Κανονικό σενάριο: Τέλος του πολέμου και επαναλειτουργία των Στενών
Μια γρήγορη λήξη του πολέμου και η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ δεν θα έλυναν άμεσα την κρίση στα αεροπορικά καύσιμα, καθώς τα δεξαμενόπλοια θα χρειάζονταν περισσότερο από έναν μήνα για να φτάσουν στην Ευρώπη από τον Περσικό Κόλπο.
Ο γενικός διευθυντής της International Air Transport Association, Willie Walsh, είχε προειδοποιήσει νωρίτερα αυτόν τον μήνα ότι ακόμη και σε αυτό το σενάριο «θα χρειαστούν μήνες μέχρι η προσφορά να επιστρέψει στα επίπεδα που απαιτούνται». Η περιορισμένη διαθεσιμότητα αεροπορικών καυσίμων σημαίνει ότι οι τιμές των εισιτηρίων πιθανότατα θα παραμείνουν αυξημένες καθ’ όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού.
Ωστόσο, μια γρήγορη αποκλιμάκωση της σύγκρουσης θα μπορούσε να αποτρέψει μαζικές ακυρώσεις πτήσεων ή πολιτικές παρεμβάσεις για περιορισμό της ταξιδιωτικής ζήτησης, σύμφωνα με τον Τζορτζ Σο, ανώτερο αναλυτή πετρελαίου της Kpler.
Ο Φρεντερίκ Ντελό, αντιπρόεδρος Ευρώπης της International Federation of Air Traffic Controllers’ Associations και συντάκτης πρόσφατης έκθεσης για το ζήτημα, προειδοποίησε ότι ακόμη και στο καλύτερο δυνατό σενάριο «η Ευρώπη πιθανότατα θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει υψηλές τιμές καυσίμων κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού», αν και τα ευρωπαϊκά αεροδρόμια θα απέφευγαν μεγάλες ελλείψεις. «Αν όμως αυτή η κατάσταση συνεχιστεί για μερικές ακόμη εβδομάδες, τότε δεν θα πρόκειται πλέον για θέμα τιμών, αλλά για θέμα επάρκειας καυσίμων», τόνισε.
Κακό σενάριο: Μερική επαναλειτουργία και ασταθής τροφοδοσία
Το πιθανότερο σενάριο, σύμφωνα με πολλούς ειδικούς, είναι μια μερική αποκλιμάκωση της σύγκρουσης έως τις αρχές του καλοκαιριού, με τη ναυσιπλοΐα να αποκαθίσταται αποσπασματικά.
Σε αυτή την περίπτωση, οι τιμές των αεροπορικών καυσίμων θα παραμείνουν υψηλές και η τροφοδοσία αβέβαιη. Αυτό σημαίνει ότι πτήσεις με χαμηλή κερδοφορία ενδέχεται να ακυρωθούν, ενώ ορισμένα αεροδρόμια μπορεί να αντιμετωπίσουν περιοδικούς περιορισμούς καυσίμων.
Σύμφωνα με την ανάλυση, οι πρώτες περικοπές θα αφορούν κυρίως πτήσεις μεγάλων αποστάσεων αναψυχής και λιγότερο δημοφιλείς περιφερειακές διαδρομές.
Ο Άντριου Τσάρλτον, διευθύνων σύμβουλος της Aviation Advocacy, δήλωσε ότι λόγω των υψηλών τιμών στα εισιτήρια «ο κόσμος αρχίζει να σκέφτεται να πάει διακοπές με αυτοκίνητο ή να επιστρέψει στις διακοπές εντός χώρας».
Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι αεροπορικές εταιρείες θα μπορούσαν να μειώσουν ακόμη περισσότερο τις μικρές περιφερειακές πτήσεις, ενώ τα πιο κερδοφόρα δρομολόγια μεγάλων αποστάσεων πιθανότατα θα διατηρηθούν.
Η καθηγήτρια αεροπορίας στο Dublin City University, Mαρίνα Ευθυμίου, σημείωσε ότι «ο βασικός κίνδυνος για τους επιβάτες είναι οι τιμές: επιβαρύνσεις καυσίμων, λιγότερες προσφορές και μειωμένη συχνότητα πτήσεων σε οριακά δρομολόγια».
Η Lufthansa έχει ήδη ανακοινώσει ότι θα περικόψει 20.000 πτήσεις τους επόμενους μήνες για να περιορίσει την κατανάλωση καυσίμων, ενώ και άλλες αεροπορικές κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση.
Οι αεροπορικές εταιρείες έχουν επίσης προειδοποιήσει ότι οι αυξήσεις κόστους θα μετακυλιστούν στους επιβάτες. «Είμαστε υποχρεωμένοι να το κάνουμε, διαφορετικά θα χρεοκοπήσουμε μέσα σε λίγους μήνες», δήλωσε πρόσφατα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ο Σεμπαστιάν Ζιστούμ, ανώτερο στέλεχος της Air France-KLM.
Ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΙΕΑ), Φατίχ Μπιρόλ, είχε προειδοποιήσει νωρίτερα αυτόν τον μήνα ότι η Ευρώπη θα μπορούσε να ξεμείνει από αεροπορικά καύσιμα ήδη από τις αρχές Ιουνίου.
Πίεση δέχονται και τα αεροδρόμια.
«Τα αεροδρόμια βρίσκονται παγιδευμένα στη μέση αυτής της κρίσης», δήλωσε ο Τσάρλτον. «Διαχειρίζονται τα καύσιμα, αλλά δεν τα αγοράζουν. Αν δεν έχουν καύσιμα, τότε οι αεροπορικές δεν θα πετούν προς αυτά. Και αυτό είναι τεράστιο πρόβλημα».
Χειρότερο σενάριο: Ο πόλεμος συνεχίζεται
Αν οι διαταραχές στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ συνεχιστούν καθ’ όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού, τότε τα αποθέματα αεροπορικών καυσίμων στην Ευρώπη κινδυνεύουν να πέσουν κάτω από τα ελάχιστα λειτουργικά όρια, προειδοποίησε η Kpler. Σε αυτό το σημείο, η αγορά θα περάσει ουσιαστικά σε καθεστώς δελτίου καυσίμων.
Η Μαρίνα Ευθυμίου προειδοποίησε ότι αν η κρίση κλιμακωθεί περαιτέρω, οι ελλείψεις καυσίμων Jet A1 θα μπορούσαν να αλλάξουν πλήρως το τοπίο τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Ασία, λόγω της μεγάλης εξάρτησης από το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής.
«Ολόκληρος ο κλάδος είναι εκτεθειμένος και αυτή η κρίση είναι πολύ χειρότερη από μια συνηθισμένη άνοδο στις τιμές πετρελαίου, γιατί πρόκειται για δύο προβλήματα ταυτόχρονα: τις τιμές και τη φυσική επάρκεια καυσίμων», υπογράμμισε.
Παρότι η Κομισιόν έχει απορρίψει το πιο καταστροφικό σενάριο γενικευμένων ελλείψεων καυσίμων στα ευρωπαϊκά αεροδρόμια, προετοιμάζει ήδη σχέδια έκτακτης ανάγκης.
Ο Επίτροπος Μεταφορών της ΕΕ Απόστολος Τζιτζικώστας προειδοποίησε την Τρίτη ότι τα κράτη-μέλη ίσως χρειαστεί να μοιραστούν τα στρατηγικά αποθέματα καυσίμων τους, εάν οι ελλείψεις γίνουν πραγματικότητα. Ο Ντελό προειδοποίησε επίσης για αλυσιδωτές επιπτώσεις σε ολόκληρη τη βιομηχανία αερομεταφορών.
Αν οι ακυρώσεις πτήσεων ξεπεράσουν το 10% της κανονικής κίνησης, όχι μόνο οι πάροχοι ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας θα χάσουν έσοδα λόγω της μείωσης των πτήσεων, αλλά και οι αεροπορικές εταιρείες θα χρειαστεί να απορροφήσουν πρόσθετες ζημιές, καταλήγοντας «διπλά τιμωρημένες».
Ο ίδιος σημείωσε ότι ιδιαίτερα εκτεθειμένες μπορεί να βρεθούν οι αεροπορικές χαμηλού κόστους, καθώς βασίζονται «στην υψηλή αξιοποίηση αεροσκαφών, στα πυκνά δρομολόγια και στη ζήτηση που είναι ευαίσθητη στις τιμές». «Ένα γενικευμένο σοκ στα καύσιμα αποδυναμώνει ακριβώς αυτό το επιχειρηματικό μοντέλο», κατέληξε.
Διαβάστε ακόμη
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα