Ο πληθωρισμός και η νέα άνοδος του ενεργειακού κόστους πιέζουν τα νοικοκυριά, αναγκάζοντάς τα να επανεξετάσουν πού και πώς ξοδεύουν τα χρήματά τους. Ωστόσο, μέσα σε αυτό το περιβάλλον αναδύεται ένα ενδιαφέρον καταναλωτικό παράδοξο: η διασκέδαση γίνεται ακριβότερη, αλλά οι άνθρωποι δεν φαίνονται διατεθειμένοι να την εγκαταλείψουν.
Πρόκειται για το λεγόμενο «funflation», έναν όρο που περιγράφει την αύξηση του κόστους της αναψυχής και των δραστηριοτήτων που προσφέρουν διασκέδαση και προσωπική ευχαρίστηση. Από τα χόμπι και τα βιντεοπαιχνίδια μέχρι το κάμπινγκ, το σκι και τις υπόλοιπες υπαίθριες δραστηριότητες, οι τιμές ανεβαίνουν, χωρίς όμως να ακολουθεί αντίστοιχη υποχώρηση της ζήτησης.
Το φαινόμενο βρίσκεται στο μικροσκόπιο της Bank of America (BofA), η οποία διαπιστώνει ότι οι καταναλωτές συνεχίζουν να κατευθύνουν σημαντικό μέρος των χρημάτων τους σε δραστηριότητες αναψυχής, ακόμη και όταν το διαθέσιμο εισόδημά τους πιέζεται από το υψηλότερο κόστος ζωής.
«Το “funflation” είναι το αυξανόμενο κόστος των δραστηριοτήτων αναψυχής, το οποίο παρατηρείται σε όλες τις τιμές, από τη βενζίνη για τα αυτοκίνητα του Σαββατοκύριακου μέχρι τα παγωτά στις διακοπές», δήλωσε στο CNBC ο Τζον Γκάδεργκουντ (John Gathergood), καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Νότιγχαμ.
Ακριβότερη διασκέδαση, περισσότερες δαπάνες
Τα στοιχεία από τις Ηνωμένες Πολιτείες αποτυπώνουν χαρακτηριστικά την τάση. Τον Αύγουστο του 2026, οι δαπάνες σε καταστήματα με είδη χειροτεχνίας, καθώς και εξοπλισμό για δραστηριότητες όπως σκι, πεζοπορία, κάμπινγκ και καταδύσεις, αυξήθηκαν κατά 7,9% σε ετήσια βάση.
Παράλληλα, τα τελευταία στοιχεία του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή του αμερικανικού Γραφείου Στατιστικών Εργασίας δείχνουν ότι οι τιμές στην ευρύτερη κατηγορία της αναψυχής αυξήθηκαν κατά 2,7% μέσα σε έναν χρόνο.
Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, προϊόντα εικόνας και ήχου, αθλητικά είδη, φωτογραφικός εξοπλισμός, βιβλία, κατοικίδια αλλά και υπηρεσίες που σχετίζονται με τη φροντίδα τους.
Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η εικόνα στις πωλήσεις. Τα καταστήματα αθλητικών ειδών, προϊόντων για χόμπι, μουσικών οργάνων και τα βιβλιοπωλεία κατέγραψαν αύξηση 10,7% στους 12 μήνες έως τον Αύγουστο. Πρόκειται για ρυθμό αισθητά υψηλότερο από το 6% που σημείωσαν συνολικά οι λιανικές πωλήσεις και οι υπηρεσίες εστίασης στις ΗΠΑ την ίδια περίοδο.
Το γεγονός αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι καταναλωτές ξοδεύουν περισσότερο παντού. Αντίθετα, φαίνεται ότι ανακατανέμουν τον προϋπολογισμό τους, εγκαταλείποντας ορισμένες ακριβότερες δραστηριότητες για άλλες που θεωρούν περισσότερο προσιτές.
«Όταν οι τιμές αυξάνονται, οι καταναλωτές ενδέχεται να επιλέξουν εναλλακτικές δραστηριότητες», εξήγησε ο Γκάδεργκουντ. Όπως σημείωσε, τα χόμπι στο σπίτι μπορούν να αντικαταστήσουν ένα ταξίδι, όπως και το μαγείρεμα στο σπίτι μπορεί να πάρει τη θέση μιας εξόδου για φαγητό.
Με άλλα λόγια, οι μεγαλύτερες δαπάνες για χόμπι μπορεί να συνοδεύονται από περικοπές σε άλλες μορφές ψυχαγωγίας.
Τα ακριβά ταξίδια αλλάζουν τις προτεραιότητες
Ένας από τους βασικούς λόγους αυτής της μετατόπισης φαίνεται να βρίσκεται στο κόστος των ταξιδιών.
Σύμφωνα με τους αναλυτές της BofA, τα δεδομένα από τις συναλλαγές με κάρτες υποδηλώνουν ότι η πρόσφατη άνοδος των δαπανών για χόμπι μπορεί να συνδέεται με τον περιορισμό των ταξιδιών, καθώς οι υψηλότερες τιμές των καυσίμων έχουν καταστήσει ακριβότερες τις μετακινήσεις.
Η ανάλυση της τράπεζας δεν συμπεριλαμβάνει τα ταξίδια στις κατηγορίες των χόμπι.
Οι τιμές των αεροπορικών καυσίμων έχουν αυξηθεί απότομα εν μέσω του πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Σύμφωνα με το Jet Fuel Price Monitor της Διεθνούς Ένωσης Αεροπορικών Μεταφορών (IATA), η τιμή των καυσίμων αεροσκαφών έφτασε τα 194 δολάρια ανά βαρέλι την εβδομάδα που ολοκληρώθηκε στις 18 Σεπτεμβρίου.
Πρόκειται για αύξηση 116% σε σχέση με τον μέσο όρο του προηγούμενου έτους.
Η επιβάρυνση έχει περάσει και στα εισιτήρια, με τις τιμές των αεροπορικών να έχουν αυξηθεί κατά 26,5% σε ετήσια βάση στις ΗΠΑ.
«Αποφεύγοντας τα ταξίδια στο εξωτερικό, οι καταναλωτές μπορούν να εξοικονομήσουν σημαντικά χρηματικά ποσά για να τα δαπανήσουν σε χόμπι στην πατρίδα τους», ανέφερε ο Γκάδεργκουντ.
Από τα «πράγματα» στις εμπειρίες
Η τάση δεν γεννήθηκε αποκλειστικά από τη σημερινή ακρίβεια. Η πανδημία φαίνεται ότι άλλαξε βαθύτερα τον τρόπο με τον οποίο αρκετοί άνθρωποι αντιλαμβάνονται την κατανάλωση.
Ο Νταν Γουασιόλεκ (Dan Wasiolek), ανώτερος αναλυτής μετοχών στη Morningstar, επισήμανε στο CNBC ότι η πανδημία του Covid-19 επιτάχυνε τη μετάβαση προς τις δαπάνες για εμπειρίες αντί για υλικά αγαθά.
Και αυτή η συμπεριφορά φαίνεται να αντέχει, παρά το γεγονός ότι τόσο η καταναλωτική εμπιστοσύνη όσο και οι αποταμιεύσεις βρίσκονται υπό πίεση.
Για αρκετούς καταναλωτές, επομένως, η ψυχαγωγία δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως η πρώτη δαπάνη που πρέπει να κοπεί όταν τα οικονομικά δυσκολεύουν. Αντίθετα, αλλάζει μορφή: ένα ακριβό ταξίδι μπορεί να αντικατασταθεί από ένα νέο χόμπι, μια δραστηριότητα κοντά στο σπίτι ή ένα βιντεοπαιχνίδι.
Οι millennials βάζουν βαθύτερα το χέρι στην τσέπη
Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι μεγάλες διαφορές μεταξύ των γενεών.
Η ανάλυση της Bank of America έδειξε ότι οι μεγαλύτεροι σε ηλικία millennials ήταν εκείνοι που ξόδεψαν τα περισσότερα χρήματα για χόμπι κατά το τρίμηνο έως τον Αύγουστο.
Μάλιστα, η μέση δαπάνη τους ανά καταναλωτή ήταν υπερδιπλάσια από εκείνη της Gen Z, η οποία κατέγραψε τις χαμηλότερες δαπάνες μεταξύ των ηλικιακών ομάδων που εξέτασε η τράπεζα.
Υπάρχει, ωστόσο, ένας τομέας στον οποίο όλες οι γενιές φαίνεται να κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση: τα βιντεοπαιχνίδια.
Η BofA κατέγραψε σημαντική αύξηση των σχετικών δαπανών ανά άτομο σε όλες τις ηλικιακές κατηγορίες στους 12 μήνες έως τον Αύγουστο. Ακόμη και η Gen Z, παρά τη χαμηλότερη συνολική δαπάνη της για χόμπι, ξόδεψε 20% περισσότερα για gaming.
Το «funflation» αποτυπώνει έτσι μια ευρύτερη αλλαγή στις καταναλωτικές προτεραιότητες: όταν όλα ακριβαίνουν, οι άνθρωποι μπορεί να περιορίζουν το πού διασκεδάζουν, αλλά όχι απαραίτητα και την ανάγκη τους να διασκεδάζουν.
Διαβάστε ακόμη
Γιάννης Κοτζιάς: Η ναυτιλία «όπλο» στις γεωπολιτικές συγκρούσεις
Πώς η ΑΙ απορροφά τον παγκόσμιο πλούτο
Συνέντευξη για δουλειά: Η ερώτηση του εργοδότη που έχετε δικαίωμα να μην απαντήσετε
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.