Στις κάλπες προσέρχονται σήμερα, Τρίτη, οι Ισραηλινοί, σε μια από τις πιο κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις των τελευταίων ετών, με τη χώρα να παραμένει αντιμέτωπη με ανοιχτά πολεμικά μέτωπα, τις συνέπειες της επίθεσης της Χαμάς το 2023 και έναν βαθύ εσωτερικό διχασμό για την πολιτική και κοινωνική της ταυτότητα.
Ο πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου επιδιώκει να παραμείνει στην εξουσία, απέναντι σε μια σειρά κομμάτων που έχουν θέσει ως κοινό στόχο την απομάκρυνσή του. Οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν αμφίρροπη αναμέτρηση, με βασικό αντίπαλο του επί χρόνια ηγέτη τον πρώην αρχηγό των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων, Γκάντι Άιζενκοτ.
Ωστόσο, το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας δεν αναμένεται να κριθεί αποκλειστικά από την εκλογική επίδοση των δύο βασικών αντιπάλων. Το κατακερματισμένο πολιτικό σύστημα του Ισραήλ καθιστά απαραίτητο τον σχηματισμό κυβερνητικών συνασπισμών, καθώς κανένα κόμμα δεν έχει καταφέρει ποτέ να εξασφαλίσει αυτοδύναμη κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Σε μια τόσο αμφίρροπη αναμέτρηση, παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο ούτε ο συνασπισμός θρησκευτικών και υπερεθνικιστικών κομμάτων που στηρίζει τον Νετανιάχου ούτε οι πολιτικές δυνάμεις που επιδιώκουν την απομάκρυνσή του να συγκεντρώσουν τις απαιτούμενες έδρες.
Σε αυτή την περίπτωση, η χώρα θα μπορούσε να οδηγηθεί σε εβδομάδες διαπραγματεύσεων μέχρι να καταστεί δυνατός ο σχηματισμός νέας κυβέρνησης.
Ο καθοριστικός ρόλος των αραβικών κομμάτων
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η συμμετοχή των Αράβων πολιτών του Ισραήλ, καθώς τα αραβικά κόμματα που δεν έχουν προσχωρήσει σε κάποιον από τους δύο βασικούς πολιτικούς συνασπισμούς επιδιώκουν υψηλή προσέλευση στις κάλπες.
Εφόσον κανένα από τα αντίπαλα στρατόπεδα δεν αποκτήσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία, τα κόμματα αυτά θα μπορούσαν να διαδραματίσουν ρυθμιστικό ρόλο, επιλέγοντας εάν θα στηρίξουν κάποιον από τους διεκδικητές της πρωθυπουργίας.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να αποδειχθεί καθοριστική για την επόμενη κυβέρνηση, αλλά και να δημιουργήσει νέες πολιτικές αντιπαραθέσεις σε μια κοινωνία που παραμένει έντονα πολωμένη.
Το διακύβευμα, άλλωστε, ξεπερνά την παραμονή ή την αποχώρηση ενός πρωθυπουργού από την εξουσία. Η εκλογική αναμέτρηση αφορά και στον μελλοντικό χαρακτήρα του ισραηλινού κράτους, με δύο διαφορετικές πολιτικές αντιλήψεις να συγκρούονται για τον ρόλο της θρησκείας, του εθνικισμού και των δημοκρατικών θεσμών.
Η σκιά του Ιράν πάνω από τις κάλπες
Η αντιπαράθεση με το Ιράν αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα που επηρεάζει το προεκλογικό κλίμα.
Ο Νετανιάχου έχει εντείνει τις προειδοποιήσεις του προς την Τεχεράνη ενόψει της ψηφοφορίας, επιχειρώντας να αναδείξει τη διαχείριση των απειλών ασφαλείας ως κεντρικό στοιχείο της πολιτικής του παρουσίας.
Σε βίντεο που δημοσιοποιήθηκε αυτή την εβδομάδα, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός εμφανίστηκε δίπλα σε συστοιχία αντιπυραυλικής άμυνας, προειδοποιώντας ότι το Ιράν θα δεχθεί «συντριπτικό πλήγμα» εάν επιτεθεί στο Ισραήλ.
Οι δηλώσεις πραγματοποιούνται σε μια περίοδο κατά την οποία οι εντάσεις με την Τεχεράνη παραμένουν υψηλές και οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή εξακολουθούν να δημιουργούν κινδύνους περαιτέρω στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Για τον Νετανιάχου, τα ζητήματα εθνικής ασφάλειας αποτελούν διαχρονικά έναν από τους βασικούς άξονες της πολιτικής του ταυτότητας. Ωστόσο, οι αντίπαλοί του αμφισβητούν τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίστηκε τις διαδοχικές κρίσεις των τελευταίων ετών.
Οι πρώτες εκλογές μετά την 7η Οκτωβρίου 2023
Η ψηφοφορία της Τρίτης είναι η πρώτη εθνική εκλογική αναμέτρηση στο Ισραήλ μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, η οποία πυροδότησε τον πόλεμο στη Γάζα και μια σειρά συγκρούσεων σε ολόκληρη την περιοχή.
Οι συνέπειες εκείνης της ημέρας εξακολουθούν να επηρεάζουν βαθιά την ισραηλινή κοινωνία, τόσο σε επίπεδο ασφάλειας όσο και ως προς την εμπιστοσύνη των πολιτών στην πολιτική ηγεσία.
Η εκλογική αναμέτρηση αποκτά έτσι χαρακτήρα απολογισμού της τετραετούς, ιδιαίτερα ταραχώδους κυβερνητικής θητείας του Νετανιάχου.
Παράλληλα, οι Ισραηλινοί καλούνται να επιλέξουν ανάμεσα σε διαφορετικές αντιλήψεις για το μέλλον της χώρας: από τη μία πλευρά, ένα κράτος στο οποίο οι θρησκευτικές και εθνικιστικές δυνάμεις θα διατηρούν ισχυρή επιρροή και, από την άλλη, ένα πολιτικό σύστημα περισσότερο προσανατολισμένο στις φιλελεύθερες και κοσμικές αξίες.
Η επιλογή αυτή γίνεται σε μια περίοδο κατά την οποία η διεθνής θέση του Ισραήλ έχει επιβαρυνθεί σημαντικά.
Η διεθνής απομόνωση και οι πιέσεις από τους συμμάχους
Η στάση της ισραηλινής κυβέρνησης στη Γάζα και στη Δυτική Όχθη έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από παραδοσιακούς συμμάχους της χώρας.
Μετά την επίθεση της Χαμάς το 2023, το Ισραήλ βρέθηκε αντιμέτωπο με αυξανόμενη διεθνή κριτική για τη διεξαγωγή των στρατιωτικών επιχειρήσεων στη Γάζα, αλλά και για την κλιμάκωση της βίας από Εβραίους εποίκους στη Δυτική Όχθη.
Η υποστήριξη προς το Ισραήλ στην αμερικανική κοινή γνώμη έχει υποχωρήσει αισθητά, ενώ παραδοσιακοί εταίροι του στην Ευρώπη και σε άλλες περιοχές έχουν επιβάλει κυρώσεις τους τελευταίους μήνες.
Οι εξελίξεις αυτές ενισχύουν τη σημασία της εξωτερικής πολιτικής στην προεκλογική αντιπαράθεση, καθώς οι υποψήφιοι διαφωνούν για τον τρόπο με τον οποίο η χώρα μπορεί να αποκαταστήσει τις διεθνείς σχέσεις της χωρίς να υπονομεύσει την ασφάλειά της.
Ο Νετανιάχου και οι δύο αντίθετες εικόνες της διακυβέρνησής του
Για τους υποστηρικτές του, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου παραμένει ένας έμπειρος πολιτικός ηγέτης, με ικανότητα διαχείρισης σύνθετων διεθνών κρίσεων και πολεμικών συγκρούσεων.
Θεωρούν ότι έχει καθοδηγήσει με επιτυχία το Ισραήλ μέσα από διαδοχικούς πολέμους, προστατεύοντας παράλληλα την εβραϊκή ταυτότητα του κράτους.
Οι ίδιοι αντιμετωπίζουν θετικά τις προσπάθειές του να περιορίσει τον ρόλο της Δικαιοσύνης, υποστηρίζοντας ότι το δικαστικό σύστημα παρεμβαίνει υπερβολικά στις αποφάσεις της εκλεγμένης πολιτικής εξουσίας.
Οι επικριτές του παρουσιάζουν μια εντελώς διαφορετική εικόνα.
Κατηγορούν τον Νετανιάχου ότι έχει ενισχύσει τον κοινωνικό διχασμό και ότι, εν μέσω της συνεχιζόμενης δίκης του για υποθέσεις διαφθοράς, παρέτεινε τον πόλεμο στη Γάζα και τη διαχείριση της κρίσης των ομήρων για πολιτικούς λόγους.
Επιπλέον, θεωρούν ότι οι παρεμβάσεις του στη λειτουργία της Δικαιοσύνης υπονομεύουν την ανεξαρτησία των δικαστικών θεσμών και αποδυναμώνουν τις δημοκρατικές εγγυήσεις.
Ένα ακόμη σημείο έντονης αντιπαράθεσης αφορά τη στρατιωτική θητεία των υπερορθόδοξων Εβραίων.
Οι πολιτικοί αντίπαλοι του Νετανιάχου τον κατηγορούν ότι διατηρεί ένα σύστημα που επιτρέπει σε μεγάλο αριθμό υπερορθόδοξων ανδρών να εξαιρούνται από την υποχρεωτική στράτευση, τη στιγμή που μεγάλο μέρος της υπόλοιπης ισραηλινής κοινωνίας συμμετέχει στις στρατιωτικές υποχρεώσεις της χώρας.
Ποιος είναι ο Γκάντι Άιζενκοτ
Απέναντι στον Νετανιάχου βρίσκεται ο Γκάντι Άιζενκοτ, πρώην αρχηγός των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων, ο οποίος έχει αναδειχθεί στον βασικό αντίπαλό του.
Οι υποστηρικτές του θεωρούν ότι διαθέτει την απαραίτητη εμπειρία στα ζητήματα εθνικής ασφάλειας, αλλά και την πολιτική ικανότητα να συμβάλει στην αποκατάσταση της θεσμικής ισορροπίας στη χώρα.
Σε αντίθεση με άλλες προσωπικότητες της αντιπολίτευσης, ο Άιζενκοτ διαθέτει ισχυρό στρατιωτικό υπόβαθρο, στοιχείο που θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό σε μια εκλογική αναμέτρηση η οποία διεξάγεται υπό τη σκιά συνεχιζόμενων συγκρούσεων.
Ο ίδιος έχει βιώσει προσωπικά τις συνέπειες του πολέμου.
Ο γιος του και δύο ανιψιοί του σκοτώθηκαν στη Γάζα, γεγονός που, σύμφωνα με τους υποστηρικτές του, του προσδίδει βαθιά προσωπική κατανόηση του πόνου που εξακολουθεί να βιώνει η ισραηλινή κοινωνία τρία χρόνια μετά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου.
Οι πολιτικές δυνάμεις που αναμένεται να τον στηρίξουν έχουν δεσμευτεί να εργαστούν για τη βελτίωση της διεθνούς θέσης του Ισραήλ, την ενίσχυση της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης και την επέκταση της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας στους υπερορθόδοξους άνδρες.
Το ενδεχόμενο πολιτικού αδιεξόδου
Παρά τη σημασία της αναμέτρησης, η ανακοίνωση των εκλογικών αποτελεσμάτων δεν είναι βέβαιο ότι θα οδηγήσει άμεσα στον σχηματισμό κυβέρνησης.
Το ισραηλινό κοινοβουλευτικό σύστημα, με την έντονη πολυδιάσπαση των πολιτικών δυνάμεων, απαιτεί σύνθετες συμμαχίες και διαπραγματεύσεις για την εξασφάλιση κυβερνητικής πλειοψηφίας.
Εάν οι δύο βασικοί συνασπισμοί δεν συγκεντρώσουν επαρκή κοινοβουλευτική υποστήριξη, το αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη στάση μικρότερων κομμάτων και ιδίως των αραβικών πολιτικών σχηματισμών.
Μια παρατεταμένη διαδικασία διαπραγματεύσεων θα μπορούσε να προσθέσει νέα αβεβαιότητα σε μια χώρα που βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με σοβαρές προκλήσεις στην ασφάλεια, στην οικονομία και στις διεθνείς σχέσεις της.
Οι κάλπες της Τρίτης δεν θα καθορίσουν μόνο εάν ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου θα παραμείνει στην εξουσία. Θα αποτελέσουν και μια κρίσιμη πολιτική δοκιμασία για το μέλλον των ισραηλινών θεσμών, τη διαχείριση των πολεμικών μετώπων και την κατεύθυνση που θα ακολουθήσει η χώρα μετά από μία από τις πιο ταραχώδεις περιόδους της ιστορίας της.
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.