Η προοπτική ενός ιδιαίτερα ισχυρού Ελ Νίνιο εντείνει τις ανησυχίες για την αγροτική παραγωγή, καθώς ξηρασίες, πλημμύρες και αυξημένα κόστη απειλούν να προκαλέσουν νέες ανατιμήσεις στα τρόφιμα.
Αντιμέτωπη με έναν ακόμη παράγοντα αβεβαιότητας βρίσκεται η παγκόσμια αγροτική παραγωγή, καθώς στις ήδη αυξημένες δαπάνες για καύσιμα και λιπάσματα έρχεται να προστεθεί η απειλή ενός ιδιαίτερα ισχυρού Ελ Νίνιο. Το κλιματικό φαινόμενο ενδέχεται να προκαλέσει εκτεταμένες ξηρασίες, παρατεταμένους καύσωνες και ακραίες βροχοπτώσεις, επηρεάζοντας ορισμένες από τις σημαντικότερες και πιο ευάλωτες καλλιέργειες παγκοσμίως.
Όπως επισημαίνει το MarketWatch, οι πιθανές απώλειες στην παραγωγή δημιουργούν τον κίνδυνο ενός νέου κύματος αυξήσεων στις τιμές των τροφίμων, χωρίς οι ανατιμήσεις αυτές να συνεπάγονται απαραίτητα υψηλότερα εισοδήματα για τους αγρότες. Αντίθετα, το κόστος παραγωγής και διακίνησης συνεχίζει να αυξάνεται, την ώρα που οι αποδόσεις των καλλιεργειών γίνονται ολοένα δυσκολότερο να προβλεφθούν.
Το αποτέλεσμα είναι μια ιδιαίτερα εύθραυστη ισορροπία, στην οποία παραγωγοί και καταναλωτές ενδέχεται να βρεθούν ταυτόχρονα αντιμέτωποι με μεγαλύτερες οικονομικές πιέσεις.
Τα χειρότερα μπορεί να βρίσκονται ακόμη μπροστά
Το Ελ Νίνιο δεν επηρεάζει με τον ίδιο τρόπο όλες τις περιοχές του πλανήτη. Σε ορισμένες γεωγραφικές ζώνες μπορεί να προκαλέσει υψηλές θερμοκρασίες και σοβαρή λειψυδρία, ενώ σε άλλες ενδέχεται να οδηγήσει σε έντονες βροχοπτώσεις, πλημμύρες και προβλήματα στις αγροτικές εργασίες.
Ο όρος «σούπερ Ελ Νίνιο» δεν αποτελεί επίσημη επιστημονική κατηγορία, αλλά χρησιμοποιείται από ορισμένους μετεωρολόγους προκειμένου να περιγράψουν ένα φαινόμενο εξαιρετικά μεγάλης έντασης.
Η Ρουκάγια Ιμπραΐμ, επικεφαλής στρατηγικής εμπορευμάτων στην BCA Research, επισημαίνει στο MarketWatch ότι οι ακραίες καιρικές συνθήκες μπορούν να περιορίσουν την παγκόσμια προσφορά αγροτικών προϊόντων, καθώς ενδέχεται να μειώσουν σημαντικά τις αποδόσεις των καλλιεργειών.
Μάλιστα, εκτιμά ότι οι εντονότερες επιπτώσεις πιθανόν να μην έχουν γίνει ακόμη αισθητές, δεδομένου ότι το Ελ Νίνιο συνήθως φθάνει στη μέγιστη έντασή του μεταξύ Νοεμβρίου και Ιανουαρίου.
Η επίδραση στην παραγωγή, ωστόσο, δεν είναι απαραίτητα άμεση. Οι περισσότερες καλλιέργειες απαιτούν αρκετούς μήνες μέχρι τη συγκομιδή, ενώ τα ημερολόγια παραγωγής διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με το προϊόν και τη χώρα.
Σύμφωνα με την Ιμπραΐμ, ιστορικά οι επιπτώσεις στην προσφορά εκδηλώνονται με χρονική καθυστέρηση περίπου 16 μηνών. Πρόκειται, πάντως, για μια γενική εκτίμηση και όχι για ένα σταθερό χρονοδιάγραμμα που ισχύει για κάθε καλλιέργεια.
Καύσιμα και λιπάσματα εκτοξεύουν το κόστος πριν από τη συγκομιδή
Η νέα κλιματική απειλή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι παραγωγοί βρίσκονται ήδη αντιμέτωποι με σημαντική αύξηση των λειτουργικών τους δαπανών.
Ο Ντάριν Νιούσομ, ανώτερος αναλυτής αγορών στην Barchart, επικαλούμενος εκτιμήσεις της AAA και στοιχεία της DTN, αναφέρει ότι οι τιμές του ντίζελ έχουν αυξηθεί σχεδόν κατά 75% σε σύγκριση με έναν χρόνο νωρίτερα, ενώ το κόστος των λιπασμάτων έχει ενισχυθεί περίπου κατά 20%.
Οι ανατιμήσεις αυτές επιβαρύνουν άμεσα την αγροτική δραστηριότητα, από τη λειτουργία των μηχανημάτων μέχρι τη λίπανση των χωραφιών και τη μεταφορά των προϊόντων.
Την ίδια στιγμή, οι τιμές που εισπράττουν οι παραγωγοί σιτηρών δεν έχουν αυξηθεί αρκετά ώστε να αντισταθμίσουν τις πρόσθετες δαπάνες, με αποτέλεσμα τα περιθώρια κέρδους τους να περιορίζονται.
Έτσι διαμορφώνεται ένα παράδοξο για την αγορά τροφίμων: οι καταναλωτές πληρώνουν ακριβότερα προϊόντα, αλλά οι αγρότες δεν απολαμβάνουν απαραίτητα μεγαλύτερα κέρδη. Εάν στις υψηλότερες δαπάνες προστεθούν απώλειες παραγωγής εξαιτίας δυσμενών καιρικών συνθηκών, οι πιέσεις ενδέχεται να ενταθούν ακόμη περισσότερο.
Σε πρόσφατη ανάλυση της S&P Global, με επικεφαλής τον αντιπρόεδρο Ντάνιελ Γέργκιν, υπογραμμίζεται ότι οι παραδοσιακοί κλιματικοί κίνδυνοι πλέον συνδυάζονται με τις οικονομικές και εφοδιαστικές συνέπειες των πολέμων στη Μέση Ανατολή και στην Ουκρανία.
Ένα Ελ Νίνιο της έντασης που προβλέπεται θα μπορούσε να επιδεινώσει περαιτέρω αυτή την ήδη δύσκολη κατάσταση, επηρεάζοντας τόσο τη διαθεσιμότητα όσο και το τελικό κόστος των αγροτικών εμπορευμάτων.
Καφές: Η Βραζιλία στο επίκεντρο και ο κρίσιμος ρόλος της ανθοφορίας
Ιδιαίτερα ευάλωτη στις μεταβολές των καιρικών συνθηκών εμφανίζεται η παραγωγή καφέ, με το ενδιαφέρον να στρέφεται κυρίως στη Βραζιλία, μία από τις σημαντικότερες παραγωγούς χώρες παγκοσμίως.
Το Ελ Νίνιο μπορεί να δημιουργήσει διαφορετικά καιρικά μοτίβα ακόμη και μέσα στην ίδια χώρα. Ορισμένες περιοχές ενδέχεται να αντιμετωπίσουν υψηλότερες θερμοκρασίες και περιορισμένες βροχοπτώσεις, ενώ άλλες μπορεί να δεχθούν υπερβολικά μεγάλες ποσότητες βροχής.
Για τις καλλιέργειες καφέ, η περίοδος ανθοφορίας και τα επόμενα στάδια ανάπτυξης των φυτών θεωρούνται καθοριστικά για την ποσότητα και την ποιότητα της μελλοντικής συγκομιδής.
Όπως εξηγεί ο σύμβουλος αγορών εμπορευμάτων Τζιμ Ρόμερ, η παρατεταμένη ζέστη ή η έλλειψη επαρκών βροχοπτώσεων σε αυτές τις κρίσιμες φάσεις θα μπορούσαν να περιορίσουν την παραγωγή.
Ωστόσο, ο ίδιος αποφεύγει να συνδέσει αυτομάτως την εμφάνιση του Ελ Νίνιο με υψηλότερες τιμές. Εφόσον οι βροχές εκδηλωθούν την κατάλληλη χρονική στιγμή, μπορούν να βελτιώσουν τις προοπτικές των καλλιεργειών και να περιορίσουν τις πιθανές απώλειες.
Επομένως, η πρόβλεψη ενός ισχυρού κλιματικού φαινομένου δεν αρκεί από μόνη της για να θεωρηθούν δεδομένες οι ανατιμήσεις στην αγορά του καφέ.
Άλλωστε, σύμφωνα με στοιχεία της Dow Jones Market Data που επικαλείται το MarketWatch, τα προθεσμιακά συμβόλαια καφέ εμφάνιζαν έως την Τρίτη απώλειες σχεδόν 11% από τις αρχές του έτους.
Η συγκεκριμένη υποχώρηση, πάντως, δεν σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις προμηθεύονται ήδη φθηνότερους κόκκους ή ότι οι καταναλωτές θα δουν αντίστοιχη μείωση στις τιμές.
Γιατί οι μειώσεις στα χρηματιστήρια δεν φθάνουν στο φλιτζάνι
Η απόσταση ανάμεσα στις τιμές των αγροτικών εμπορευμάτων και στο ποσό που πληρώνει τελικά ο καταναλωτής αποτυπώνεται χαρακτηριστικά στην αγορά καφέ.
Ο Τσαντ Σίγκερς, συνιδρυτής της Low Country Coffee Roasters στη Νότια Καρολίνα, αναφέρει ότι η πτώση των χρηματιστηριακών τιμών δεν έχει ακόμη μεταφραστεί σε χαμηλότερο κόστος αγοράς κόκκων για την επιχείρησή του.
Όπως εξηγεί, ορισμένοι μεγάλοι παραγωγοί εξακολουθούν να διατηρούν υψηλές τιμές, υποστηρίζοντας ότι προσπαθούν ακόμη να ανακτήσουν τις οικονομικές απώλειες και τις πρόσθετες επιβαρύνσεις που προκάλεσαν προηγούμενες ανατροπές λόγω των δασμών.
Αντίθετα, μικρότεροι προμηθευτές εμφανίζονται περισσότερο διατεθειμένοι να προσφέρουν μειωμένες τιμές, επιχειρώντας με αυτόν τον τρόπο να προσελκύσουν πελάτες και να αυξήσουν το μερίδιό τους στην αγορά.
Για τους καταναλωτές, ωστόσο, οι προοπτικές παραμένουν επιβαρυμένες.
Σε πρόσφατη έρευνα του κλαδικού εντύπου Fresh Cup, στην οποία συμμετείχαν 37 επιχειρήσεις καβουρδίσματος καφέ, περισσότεροι από τους μισούς συμμετέχοντες δήλωσαν ότι σχεδιάζουν να προχωρήσουν σε αυξήσεις τιμών μέσα στο επόμενο έτος.
Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει ότι η υποχώρηση των τιμών στις διεθνείς αγορές δεν μεταφέρεται απαραίτητα με την ίδια ταχύτητα στην πραγματική οικονομία, ιδιαίτερα όταν οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να απορροφούν αυξημένα κόστη από προηγούμενες περιόδους.
Ζάχαρη: Άνοδος 37% και διπλός κίνδυνος για Βραζιλία και Ινδία
Διαφορετική είναι η εικόνα στην αγορά ζάχαρης, όπου οι αυξήσεις έχουν ήδη αποκτήσει σημαντική δυναμική.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει το MarketWatch, τα προθεσμιακά συμβόλαια ζάχαρης έχουν ενισχυθεί σχεδόν κατά 37% από την αρχή του έτους, αντανακλώντας την αυξημένη ανησυχία για την ισορροπία προσφοράς και ζήτησης.
Οι κίνδυνοι για την παραγωγή δεν είναι ίδιοι στις μεγαλύτερες χώρες καλλιέργειας ζαχαροκάλαμου.
Στη Βραζιλία, ενδεχόμενες υπερβολικές βροχοπτώσεις μπορεί να καθυστερήσουν τη συγκομιδή και τη διαδικασία σύνθλιψης του ζαχαροκάλαμου, περιορίζοντας τις ποσότητες που μπορούν να διοχετευθούν άμεσα στην αγορά.
Στην Ινδία, αντίθετα, βασικές περιοχές παραγωγής ενδέχεται να αντιμετωπίσουν συνθήκες ξηρασίας, οι οποίες θα μπορούσαν να επηρεάσουν αρνητικά την ανάπτυξη των φυτών και τις τελικές αποδόσεις.
Παρ’ όλα αυτά, η σχέση ανάμεσα στον καιρό και στην παραγωγή δεν είναι μονοδιάστατη.
Οι έντονες βροχές που δυσχεραίνουν τη σημερινή συγκομιδή στη Βραζιλία μπορεί ταυτόχρονα να εξασφαλίσουν πολύτιμη υγρασία στο έδαφος, δημιουργώντας καλύτερες προϋποθέσεις για την επόμενη καλλιεργητική περίοδο.
Κατά συνέπεια, το πόσο θα διαρκέσουν οι πιέσεις στην αγορά ζάχαρης θα εξαρτηθεί από τη γεωγραφική κατανομή, την ένταση και κυρίως τον χρόνο εκδήλωσης των καιρικών φαινομένων.
Κακάο: Η Δυτική Αφρική αντιμέτωπη με τον κίνδυνο ξηρασίας
Σημαντικές είναι οι ανησυχίες και για την παγκόσμια παραγωγή κακάο, με το ενδιαφέρον να επικεντρώνεται στις μεγάλες καλλιεργητικές περιοχές της Δυτικής Αφρικής.
Η Ακτή Ελεφαντοστού και η Γκάνα βρίσκονται στο επίκεντρο, καθώς οι καιρικές συνθήκες στις δύο χώρες μπορούν να επηρεάσουν καθοριστικά τη διαθεσιμότητα του προϊόντος στις διεθνείς αγορές.
Σύμφωνα με τον Τζιμ Ρόμερ, ιδιαίτερα ανησυχητικό θα ήταν ένα ενδεχόμενο παρατεταμένης περιόδου με λιγότερες βροχοπτώσεις από τα κανονικά επίπεδα, εφόσον αυτή επεκταθεί και μέσα στην εποχική ξηρή περίοδο.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να προκαλέσει νέα προβλήματα στις καλλιέργειες, περιορίζοντας την παραγωγή και αυξάνοντας την αβεβαιότητα για τις διαθέσιμες ποσότητες.
Παρά τους συγκεκριμένους κινδύνους, οι τιμές δεν έχουν κινηθεί μέχρι στιγμής ανοδικά.
Τα προθεσμιακά συμβόλαια κακάο κατέγραφαν έως την Τρίτη πτώση μεγαλύτερη του 4% από την αρχή του έτους. Η εικόνα αυτή, ωστόσο, δεν αποκλείει το ενδεχόμενο νέων αναταράξεων, εάν οι καιρικές συνθήκες επιδεινωθούν στις βασικές παραγωγικές περιοχές.
Το επόμενο τεστ για τις τιμές των τροφίμων
Η εξέλιξη των αγορών αγροτικών προϊόντων τους επόμενους μήνες θα εξαρτηθεί από μια σειρά παραγόντων που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους: την ένταση του Ελ Νίνιο, τις καιρικές συνθήκες στις παραγωγικές χώρες, το ύψος των διαθέσιμων αποθεμάτων και το κόστος παραγωγής.
Δεν είναι δεδομένο ότι το φαινόμενο θα οδηγήσει σε ταυτόχρονες ανατιμήσεις σε όλα τα προϊόντα. Οι επιπτώσεις μπορεί να διαφοροποιηθούν σημαντικά ανάλογα με την περιοχή, την εποχή της συγκομιδής και τις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε καλλιέργειας.
Εκείνο που καθιστά τη συγκυρία περισσότερο ανησυχητική είναι ότι η παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα τροφίμων δοκιμάζεται ήδη από τις υψηλές τιμές της ενέργειας, το αυξημένο κόστος των λιπασμάτων και τις γεωπολιτικές αναταράξεις.
Το ενδεχόμενο νέων απωλειών στην παραγωγή προσθέτει ακόμη μεγαλύτερη αβεβαιότητα, με τους αγρότες να κινδυνεύουν να δουν τα περιθώρια κέρδους τους να περιορίζονται και τους καταναλωτές να αντιμετωπίζουν νέες επιβαρύνσεις.
Έτσι, από τα χωράφια της Βραζιλίας και τις καλλιέργειες της Δυτικής Αφρικής μέχρι τα ράφια των σούπερ μάρκετ και τις καφετέριες, οι συνέπειες ενός ισχυρού Ελ Νίνιο θα μπορούσαν να γίνουν αισθητές σε ολόκληρη την αλυσίδα τροφίμων, με τον τελικό λογαριασμό να καταλήγει για ακόμη μία φορά στον καταναλωτή.
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.