Τρεις μήνες μετά την επίθεση που εξαπέλυσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν, ο αμερικανικός αποκλεισμός και ο έλεγχος της Τεχεράνης στα Στενά του Ορμούζ έχουν οδηγήσει σε αδιέξοδο, με καμία από τις δύο πλευρές να μην υποχωρεί, την οικονομική δυσπραγία να επιδεινώνεται και τον κίνδυνο νέου πολέμου να αυξάνεται.
Η αυξανόμενη ανησυχία των πολιτικών δεν αφορά το αν πλησιάζει μια συμφωνία, αλλά πόσο καιρό μπορούν να συνεχιστούν οι εντάσεις πριν μια λανθασμένη εκτίμηση από την Ουάσινγκτον ή την Τεχεράνη πυροδοτήσει νέα σύγκρουση.
Οι εκκλήσεις για νέα επίθεση γίνονται όλο και πιο δυνατές στις ΗΠΑ και το Ισραήλ, με ορισμένους αξιωματούχους να υποστηρίζουν ότι η αυξημένη πίεση θα μπορούσε να αποδυναμώσει τη διαπραγματευτική δύναμη της Τεχεράνης και να αναγκάσει το Ιράν να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
«Υπάρχει ένα σημαντικό πρόβλημα με αυτή τη θεωρία: την έχουμε ήδη δοκιμάσει, επανειλημμένα, και το Ιράν δεν υπέκυψε», δήλωσε ο Ντάνι Σιτρίνοβιτς, ανώτερος ερευνητής για το Ιράν στο Ισραηλινό Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας και πρώην επικεφαλής του τμήματος Ιράν στην Ισραηλινή Υπηρεσία Πληροφοριών Άμυνας.
Ιρανοί αξιωματούχοι δήλωσαν στο Reuters ότι οι παραχωρήσεις σχετικά με το πυραυλικό τους πρόγραμμα, τις πυρηνικές τους δυνατότητες ή τον έλεγχο των Στενών δεν αποτελούν εργαλεία πολιτικής, αλλά ιδεολογικούς πυλώνες της επιβίωσης της Ισλαμικής Δημοκρατίας — η παραίτηση από αυτά δεν είναι συμβιβασμός, αλλά παράδοση.
Αυτό εξηγεί, σύμφωνα με τον Σιτρίνοβιτς, γιατί ακόμη και η παρατεταμένη στρατιωτική αντιπαράθεση δεν κατάφερε να μετακινήσει την Τεχεράνη από τα όριά της και γιατί η περαιτέρω κλιμάκωση είναι απίθανο να επιτύχει.
Παράλληλα, οι γύροι έμμεσων συνομιλιών με τη μεσολάβηση του Πακιστάν δεν έχουν οδηγήσει σε καμία σημαντική πρόοδο. Οι διαφορές παραμένουν τεράστιες.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες θέλουν το Ιράν να σταματήσει τον εμπλουτισμό ουρανίου για 20 χρόνια και να αποστείλει τα αποθέματά του στις ΗΠΑ.
Το Ιράν θέλει τον τερματισμό των επιθέσεων, εγγυήσεις ασφάλειας, πολεμικές αποζημιώσεις και αναγνώριση της κυριαρχίας του επί του Ορμούζ — όροι που η Ουάσινγκτον έχει απορρίψει.
Ο Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε την Τεχεράνη ότι «ο χρόνος τελειώνει», λέγοντας ότι «καλύτερα να κινηθούν, ΓΡΗΓΟΡΑ, αλλιώς δεν θα μείνει τίποτα από αυτούς». Απειλούσε ότι αν η Τεχεράνη δεν καταλήξει σε συμφωνία με την Ουάσινγκτον, θα αντιμετωπίσει «πολύ δύσκολες στιγμές».
Ο Άλι Βαέζ του International Crisis Group δήλωσε ότι καμία από τις δύο πλευρές δεν έχει δείξει προθυμία να κάνει τις «επώδυνες παραχωρήσεις» που απαιτούνται για μια συμφωνία. «Και οι δύο πιστεύουν ότι ο χρόνος είναι με το μέρος τους και ότι έχουν το πάνω χέρι, και αυτή η αντίληψη είναι ακριβώς αυτό που καθιστά αδύνατη τη συμφωνία».
Πόλεμος αντοχής
Το αποτέλεσμα είναι ένας πόλεμος αντοχής με επίκεντρο έναν από τους πιο κρίσιμους θαλάσσιους διαδρόμους του κόσμου. Πριν από τον πόλεμο, τα Στενά διακινούσαν περίπου το 25% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και το 20% του υγροποιημένου φυσικού αερίου. Τώρα, με τα Στενά σχεδόν κλειστά, οι οικονομικές επιπτώσεις αυξάνονται, διαταράσσοντας τις προμήθειες.
Ο πρώην αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για το Ιράν, Άλαν Έιρ, ο οποίος συμμετείχε σε προηγούμενες συνομιλίες μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, δήλωσε ότι μια συμφωνία ενδέχεται να είναι απρόσιτη. «Αυτές οι δύο πλευρές δεν θα καταλήξουν ποτέ σε συμφωνία. Ο Τραμπ δεν θέλει απλώς να κερδίσει, θέλει να ταπεινώσει το Ιράν και να θεωρηθεί ότι το συνέτριψε».
Η Τεχεράνη θεωρεί τα αποθέματά της σε εμπλουτισμένο ουράνιο και τον έλεγχο του Ορμούζ ως βασικά στρατηγικά πλεονεκτήματα, απαραίτητα για την επιβίωσή της. «Το Ιράν είναι επομένως αποφασισμένο να χρησιμοποιήσει αυτά τα πλεονεκτήματα για να διασφαλίσει τα συμφέροντά του», δήλωσε ένας ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος, προσθέτοντας ότι η συνθηκολόγηση δεν αποτελεί επιλογή.
Ένας δεύτερος Ιρανός αξιωματούχος υποστήριξε ότι η Τεχεράνη έχει ήδη κερδίσει — όχι νικώντας στρατιωτικά την Ουάσινγκτον, αλλά αρνούμενη να υποταχθεί. Εβδομάδες αμερικανικών και ισραηλινών επιθέσεων απέτυχαν να σπάσουν την αντίσταση του Ιράν, ενισχύοντας την άποψή του ότι τα πυρηνικά του αποθέματα και ο έλεγχος του Ορμούζ παραμένουν ο πυρήνας της στρατηγικής του.
Η παράδοσή τους θα κατέστρεφε αυτή την ισορροπία. «Ο Τραμπ θέλει να κηρύξει νίκη, αλλά το Ιράν δεν θα του τη δώσει. Μπορεί η παγκόσμια οικονομία να αντέξει την πίεση; Αυτή είναι η ερώτηση στην οποία ο Τραμπ οφείλει μια απάντηση στον κόσμο», προσέθεσε.
Περισσότερες επιθέσεις δεν θα αλλάξουν την προσέγγιση του Ιράν, αλλά θα επιταχύνουν μόνο την κλιμάκωση, είπε, προσθέτοντας ότι το Ιράν δεν θα εγκαταλείψει τον εμπλουτισμό ούτε θα υποκύψει σε τελεσίγραφα χωρίς συμβιβασμό από την Ουάσινγκτον.
Ωστόσο, πίσω από την προκλητική στάση, ιρανικές πηγές περιγράφουν μια πιο αντιφατική πραγματικότητα: η Τεχεράνη δεν θέλει ένα παρατεταμένο σενάριο «ούτε πόλεμος, ούτε ειρήνη», καθώς ο πληθωρισμός αυξάνεται, η ανεργία επιδεινώνεται και οι επιθέσεις σε βασικούς κλάδους της βιομηχανίας πλήττουν μια ήδη ταλαιπωρημένη οικονομία.
Αντ’ αυτού, είπαν, το Ιράν επιδιώκει μια προκαταρκτική συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου — την επαναλειτουργία του Ορμούζ υπό ιρανική εποπτεία σε αντάλλαγμα για την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού, πριν αντιμετωπιστούν πιο δύσκολα ζητήματα όπως η άρση των κυρώσεων και οι πυρηνικοί περιορισμοί. Οι ΗΠΑ λένε ότι ο τερματισμός του πολέμου πρέπει να αναβληθεί για μεταγενέστερες συνομιλίες.
Σχετικά με το πυρηνικό ζήτημα, ιρανικές πηγές αναφέρουν ότι η Τεχεράνη θα μπορούσε να μειώσει το απόθεμά της των 440 κιλών υψηλού εμπλουτισμού ουρανίου ή να στείλει μέρος του στο εξωτερικό, κατά προτίμηση στη Ρωσία, υποστηρίζοντας ότι θα μπορούσε να το ανακτήσει εάν η Ουάσινγκτον παραβιάσει οποιαδήποτε συμφωνία. Η Ουάσινγκτον έχει αρνηθεί.
Το Ιράν πιέζει επίσης για μια συντομότερη διακοπή του εμπλουτισμού από την απαίτηση των 20 ετών της Ουάσινγκτον και για πλήρη πρόσβαση σε 30 δισεκατομμύρια δολάρια σε παγωμένα περιουσιακά στοιχεία, αλλά η Ουάσινγκτον έχει συμφωνήσει μόνο να αποδεσμεύσει το ένα τέταρτο αυτών των περιουσιακών στοιχείων βάσει ενός χρονοδιαγράμματος, πρόσθεσαν οι πηγές.
Η Τεχεράνη επιδιώκει έναν νέο μηχανισμό διακυβέρνησης του Ορμούζ, απορρίπτοντας την επιστροφή στο προπολεμικό status quo, ενώ οι ΗΠΑ επιμένουν στην άνευ όρων επαναλειτουργία — χωρίς διόδια, χωρίς δικαίωμα βέτο — ένα χάσμα που μπορεί να αποδειχθεί πιο δύσκολο να γεφυρωθεί από το ίδιο το πυρηνικό ζήτημα.
Δεν υπάρχει στρατιωτική λύση για το Ορμούζ εκτός από την δαπανηρή που ο Τραμπ μπορεί να μην είναι διατεθειμένος να αναλάβει, υποστήριξε ο Βαέζ, αφήνοντας τις διαπραγματεύσεις ως τη μόνη βιώσιμη οδό.
Παρά τις στρατιωτικές νίκες της αμερικανο-ισραηλινής εκστρατείας, οι επιθέσεις δεν κατάφεραν να επιφέρουν στρατηγικό νοκ-άουτ, τόνισε ο Σιτρίνοβιτς.
«Δεν ανατρέψαμε το καθεστώς — έχουμε ένα πιο ριζοσπαστικοποιημένο. Δεν τερματίσαμε την πυραυλική ικανότητα του Ιράν. Και εξακολουθούν να έχουν το ουράνιο», συμπλήρωσε.
Διαβάστε ακόμη
Dark Matter: Το μουσείο όπου το φως γίνεται εμπειρία
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.