Η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται με ταχύτητα σε απαραίτητο εργαλείο για τις επιχειρήσεις, όμως η ενσωμάτωσή της στην εργασία δημιουργεί ένα απρόσμενο δίλημμα: όσο περισσότερο οι εταιρείες θέλουν τους υπαλλήλους τους εξοικειωμένους με την AI, τόσο εντονότερος γίνεται ο προβληματισμός για το εάν οι εργαζόμενοι που βρίσκονται στα πρώτα βήματα της καριέρας τους πρέπει να έχουν ανεξέλεγκτη πρόσβαση σε αυτήν.
Η συζήτηση δεν αφορά πλέον το εάν η AI θα χρησιμοποιείται στο γραφείο, αλλά πότε, πώς και με ποιους κανόνες. Και οι ίδιοι οι εργαζόμενοι εμφανίζονται ιδιαίτερα επιφυλακτικοί απέναντι στην πλήρη ελευθερία χρήσης της από junior συναδέλφους.
Σε πρόσφατη έρευνα στις ΗΠΑ, το 42% των εργαζομένων θεωρεί ότι όσοι βρίσκονται σε junior και entry-level θέσεις θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε εργαλεία AI, αλλά μέσα σε ένα σαφώς καθορισμένο πλαίσιο κανόνων και περιορισμών.
Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι ότι το 35% τάσσεται υπέρ της πλήρους απαγόρευσης της AI για τους νεότερους εργαζομένους. Ένα επιπλέον 14% θεωρεί ότι η τεχνολογία πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο με επίβλεψη και προηγούμενη έγκριση, ενώ μόλις 9% υποστηρίζει την ελεύθερη χρήση χωρίς περιορισμούς.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από τις 22 έως τις 27 Ιουλίου σε δείγμα 1.686 εργαζομένων και φοιτητών στις ΗΠΑ, αποτυπώνοντας μια αγορά εργασίας που προσπαθεί ακόμη να βρει τις ισορροπίες της απέναντι στην ταχύτατη εξάπλωση της γενετικής AI.
Η Gen Z περισσότερο επιφυλακτική από όλους
Η μεγαλύτερη αντίφαση εντοπίζεται στους ίδιους τους νέους. Παρότι η Gen Z θεωρείται η γενιά που μεγάλωσε περισσότερο εξοικειωμένη με την ψηφιακή τεχνολογία, εμφανίζεται ταυτόχρονα ως εκείνη που αντιμετωπίζει με τη μεγαλύτερη καχυποψία την AI στις πρώτες βαθμίδες της επαγγελματικής ζωής.
Το 42% των ερωτηθέντων της Gen Z πιστεύει ότι οι entry-level εργαζόμενοι δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούν καθόλου εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης στην εργασία τους. Πρόκειται για υψηλότερο ποσοστό από οποιαδήποτε άλλη ηλικιακή ομάδα.
Η στάση αυτή συνδέεται με ένα ευρύτερο παράδοξο. Οι επιχειρήσεις ζητούν ολοένα περισσότερο AI skills από τους υποψηφίους, καθώς επιδιώκουν μεγαλύτερη παραγωγικότητα και αυτοματοποίηση. Την ίδια στιγμή, όμως, οι θέσεις στις οποίες εισέρχονται οι νέοι αποτελούν και εκείνες που θεωρούνται περισσότερο ευάλωτες στην αντικατάσταση ή αναδιάρθρωση λόγω AI.
Η πίεση αποτυπώνεται ήδη στις απαιτήσεις των εργοδοτών. Σχεδόν ένας στους τρεις εργοδότες δηλώνει ότι η τεχνητή νοημοσύνη έχει οδηγήσει σε αύξηση των απαιτήσεων προϋπηρεσίας ακόμη και για θέσεις που θεωρούνται εισαγωγικού επιπέδου.
Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: οι νέοι χρειάζονται εμπειρία για να εξασφαλίσουν μια πρώτη θέση, αλλά οι ίδιες οι entry-level δουλειές που παραδοσιακά παρείχαν αυτή την εμπειρία περιορίζονται ή αλλάζουν χαρακτήρα.
Υπάρχει και μια πολιτισμική μετάβαση που περιπλέκει περισσότερο την κατάσταση. Πολλοί νέοι περνούν από πανεπιστήμια όπου η χρήση γενετικής AI μπορεί να αντιμετωπίζεται ως πιθανή μορφή αντιγραφής, σε εταιρείες που λίγους μήνες αργότερα τους ζητούν να χρησιμοποιούν τα ίδια εργαλεία για να γίνουν πιο παραγωγικοί.
Όταν η AI εμποδίζει τη μάθηση
Τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να αποδειχθούν εξαιρετικά χρήσιμα για τις εργασίες που παραδοσιακά ανατίθενται στους νεότερους υπαλλήλους. Μπορούν να αναλάβουν επαναλαμβανόμενες διαδικασίες, διόρθωση και επεξεργασία κειμένων, αναζήτηση πληροφοριών, ανάλυση μεγάλων όγκων δεδομένων και απαντήσεις σε συνηθισμένα ερωτήματα.
Αυτή ακριβώς η αποτελεσματικότητα, όμως, κρύβει και τον μεγαλύτερο κίνδυνο.
Οι πρώτες θέσεις εργασίας δεν προσφέρουν μόνο εισόδημα. Αποτελούν ουσιαστικά ένα πεδίο επαγγελματικής εκπαίδευσης, όπου ο εργαζόμενος μαθαίνει πώς εκτελείται μια εργασία, πώς αντιμετωπίζονται τα λάθη, πώς λαμβάνονται αποφάσεις και πώς αξιολογείται ένα αποτέλεσμα.
Εάν η AI αναλαμβάνει αυτές τις διαδικασίες πριν ο εργαζόμενος τις κατανοήσει, υπάρχει ο κίνδυνος να μετατραπεί από εργαλείο παραγωγικότητας σε «πατερίτσα» που εμποδίζει την ανάπτυξη πραγματικής τεχνογνωσίας.
Το ζήτημα γίνεται ακόμη σημαντικότερο σε βάθος χρόνου. Ένας junior υπάλληλος που δεν μαθαίνει τις βασικές διαδικασίες σήμερα μπορεί αργότερα να δυσκολευτεί να αξιολογήσει τη δουλειά άλλων, να εντοπίσει λάθη ή να λάβει αποφάσεις όταν αναλάβει μεγαλύτερες ευθύνες.
Ο πονοκέφαλος του «AI workslop»
Οι επιφυλάξεις δεν περιορίζονται στην εκπαίδευση των νέων. Στις επιχειρήσεις αναπτύσσεται και ο φόβος του λεγόμενου «AI workslop»: παραδοτέων που παράγονται γρήγορα μέσω τεχνητής νοημοσύνης αλλά είναι πρόχειρα, ανακριβή ή χαμηλής ποιότητας.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η υπόσχεση μεγαλύτερης παραγωγικότητας μπορεί να λειτουργήσει αντίστροφα. Ένας εργαζόμενος ολοκληρώνει φαινομενικά ταχύτερα μια εργασία με AI, αλλά κάποιος πιο έμπειρος συνάδελφος χρειάζεται στη συνέχεια να αφιερώσει χρόνο για να ελέγξει, να επαληθεύσει και να διορθώσει το αποτέλεσμα.
Το κόστος επομένως δεν εξαφανίζεται. Απλώς μεταφέρεται από τον junior εργαζόμενο στον manager ή σε άλλους συναδέλφους.
Παράλληλα, αυξάνονται οι ανησυχίες για την ασφάλεια και την ιδιωτικότητα των εταιρικών δεδομένων. Το 37% των εργαζομένων είχε δηλώσει σε προηγούμενη έρευνα ότι ζητήματα ιδιωτικότητας αποτελούσαν λόγο για να αποφεύγει εργαλεία AI.
Για μια επιχείρηση, ο κίνδυνος είναι προφανής: ένας άπειρος χρήστης μπορεί να μεταφέρει χωρίς να το αντιληφθεί εμπιστευτικές πληροφορίες, στοιχεία πελατών, εσωτερικά έγγραφα ή επιχειρηματικά δεδομένα σε μια εξωτερική εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης.
Οι δεξιότητες που παραμένουν ανθρώπινες
Παρά την εκρηκτική ζήτηση για γνώσεις AI, οι εργοδότες εξακολουθούν να αναζητούν στους νέους υποψηφίους χαρακτηριστικά που δεν εξαρτώνται από κάποιο chatbot. Κριτική σκέψη, επικοινωνία και συνεργασία παραμένουν ανάμεσα στις σημαντικότερες δεξιότητες για την επαγγελματική εξέλιξη.
Αυτό αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή οι σημερινοί entry-level εργαζόμενοι αποτελούν τους αυριανούς managers και επικεφαλής ομάδων. Αν οι πρώτες βαθμίδες μιας καριέρας αυτοματοποιηθούν σε υπερβολικό βαθμό, οι επιχειρήσεις κινδυνεύουν να δημιουργήσουν εργαζομένους που ξέρουν να χειρίζονται την AI αλλά δεν έχουν αποκτήσει τις εμπειρίες που απαιτούνται για να διοικήσουν ανθρώπους και να παίρνουν δύσκολες αποφάσεις.
Το πραγματικό στοίχημα για τις εταιρείες, επομένως, δεν είναι να επιλέξουν ανάμεσα στην AI και στους νέους εργαζομένους. Είναι να δημιουργήσουν ένα μοντέλο στο οποίο οι νέοι θα μαθαίνουν από νωρίς να χρησιμοποιούν την τεχνολογία, χωρίς να της παραδίδουν τη σκέψη, την κρίση και τη διαδικασία μέσα από την οποία αποκτάται η επαγγελματική εμπειρία.
Διαβάστε ακόμη
Ο πόλεμος των drones: Αυτά που κάνουν τη διαφορά στο πεδίο μάχης στην Ουκρανία
«Πέφτει σύρμα»: Οι απίθανες πατέντες στο κρυφτό με εφορία και επιθεώρηση εργασίας
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ