Η τεχνητή νοημοσύνη, οι αυτοματισμοί και ο ψηφιακός μετασχηματισμός αναδιαμορφώνουν με ταχείς ρυθμούς το τοπίο της απασχόλησης, δημιουργώντας νέες επαγγελματικές ανάγκες και μεταβάλλοντας τα κριτήρια με τα οποία οι επιχειρήσεις αναζητούν προσωπικό. Την ίδια στιγμή που χιλιάδες παραδοσιακές θέσεις εργασίας μετασχηματίζονται ή σταδιακά υποχωρούν, νέες ειδικότητες αναδεικνύονται ως οι πλέον περιζήτητες για την επόμενη δεκαετία.
Σύμφωνα με τον δείκτη Iceberg Index, που χρησιμοποιείται από ερευνητές του MIT για τη μέτρηση της επίδρασης της τεχνητής νοημοσύνης στην εργασία, έως και το 11,7% των σημερινών θέσεων απασχόλησης θα μπορούσε θεωρητικά να αντικατασταθεί από συστήματα AI. Η εξέλιξη αυτή αλλάζει ριζικά τις ανάγκες της αγοράς και ενισχύει τη σημασία των ψηφιακών δεξιοτήτων, της εξειδίκευσης και της συνεχούς κατάρτισης.
Καθώς εργαζόμενοι και επιχειρήσεις προσαρμόζονται σταδιακά στη νέα ψηφιακή πραγματικότητα, οι νέοι που καλούνται να επιλέξουν σπουδές και επαγγελματική κατεύθυνση στρέφουν το βλέμμα τους σε τομείς που συνδέονται με τις τεχνολογίες του μέλλοντος. Η πληροφορική και οι ψηφιακές εφαρμογές βρίσκονται στην κορυφή των επιλογών, χωρίς ωστόσο να μειώνεται η ανάγκη για επαγγελματίες στους τομείς της υγείας, της εκπαίδευσης, της προσωπικής φροντίδας και των τεχνικών επαγγελμάτων.
Η ελληνική υστέρηση στις ψηφιακές δεξιότητες
Παρά τη διεθνή τάση, η Ελλάδα εξακολουθεί να παρουσιάζει σημαντικό έλλειμμα σε ειδικούς τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Eurostat, μόλις το 2,5% των εργαζομένων στη χώρα απασχολείται ως ειδικός ICT, ποσοστό που αποτελεί το χαμηλότερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση και απέχει σημαντικά από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 5%.
Στον αντίποδα, οι χώρες με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση επαγγελματιών πληροφορικής είναι η Σουηδία με 8,9%, το Λουξεμβούργο με 8,7% και η Φινλανδία με 7,8% της συνολικής απασχόλησης. Μετά την Ελλάδα ακολουθούν η Ρουμανία με 2,7% και η Ιταλία με 3,8%.
Παράλληλα, το επάγγελμα εξακολουθεί να εμφανίζει έντονη ανισορροπία φύλου, καθώς το 80,5% των ειδικών ICT στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι άνδρες και μόλις το 19,5% γυναίκες.
Γιατί η Ελλάδα μένει πίσω
Οι ειδικοί εντοπίζουν μια σειρά από παράγοντες που περιορίζουν την ανάπτυξη του κλάδου της πληροφορικής στη χώρα.
Καταρχάς, το φαινόμενο του brain drain εξακολουθεί να στερεί από την ελληνική οικονομία μεγάλο αριθμό εξειδικευμένων επιστημόνων. Προγραμματιστές, μηχανικοί λογισμικού και στελέχη τεχνολογίας επιλέγουν συχνά να εργαστούν στο εξωτερικό ή για ξένες εταιρείες εξ αποστάσεως, προσελκυόμενοι από υψηλότερες αποδοχές και καλύτερες επαγγελματικές προοπτικές.
Παράλληλα, οι αμοιβές στον εγχώριο τεχνολογικό κλάδο παραμένουν χαμηλότερες σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές αγορές, γεγονός που περιορίζει την ελκυστικότητα του επαγγέλματος για πολλούς νέους αποφοίτους.
Σημαντικό ρόλο παίζει επίσης η δομή της ελληνικής οικονομίας, όπου κυριαρχούν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Πολλές από αυτές δεν διαθέτουν ούτε την οικονομική δυνατότητα ούτε την τεχνογνωσία για να ενσωματώσουν εξειδικευμένα στελέχη πληροφορικής στις λειτουργίες τους.
Τέλος, εξακολουθεί να καταγράφεται αναντιστοιχία μεταξύ των δεξιοτήτων που προσφέρει το εκπαιδευτικό σύστημα και των αναγκών της αγοράς, ιδιαίτερα σε τομείς αιχμής όπως η τεχνητή νοημοσύνη, το cloud computing, η κυβερνοασφάλεια και η ανάλυση δεδομένων.
Οι ειδικότητες με τη μεγαλύτερη ζήτηση
Στο πλαίσιο της προσπάθειας προσαρμογής στις νέες συνθήκες, το υπουργείο Εργασίας έχει εντείνει τα τελευταία χρόνια τις δράσεις ενημέρωσης μαθητών και εκπαιδευτικών για τα επαγγέλματα που αναμένεται να παρουσιάσουν υψηλή ζήτηση στο μέλλον.
Σύμφωνα με τον Μηχανισμό Διάγνωσης Αναγκών της Αγοράς Εργασίας, οι ειδικότητες που συγκεντρώνουν τις περισσότερες προοπτικές είναι:
Μηχανικοί δικτύων και βάσεων δεδομένων, μηχανικοί ανάπτυξης λογισμικού, τεχνικοί ηλεκτρονικών υπολογιστικών συστημάτων και δικτύων, τεχνικοί βιομηχανικών εγκαταστάσεων, ειδικοί αυτοματισμών, μηχανικοί ΙοΤ, τεχνικοί προηγμένων ψυκτικών συστημάτων, ηλεκτρονικοί κτηρίων και έξυπνων εγκαταστάσεων, επαγγελματίες υγείας, στελέχη προσωπικής φροντίδας, χειριστές και συντηρητές ιατρικού εξοπλισμού, στελέχη διασφάλισης ποιότητας και ασφάλειας τροφίμων, ειδικοί εξαγωγών και εφοδιαστικής αλυσίδας, εργοδηγοί εξορυκτικών δραστηριοτήτων, καθώς και τεχνικοί ηλεκτρολογικών συστημάτων και χειριστές μηχανημάτων έργου.
Οι θέσεις εργασίας που θα ανοίξουν έως το 2035
Ακόμη πιο αναλυτική εικόνα δίνει το Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης (CEDEFOP), το οποίο εκτιμά ότι την επόμενη δεκαετία θα δημιουργηθούν εκατοντάδες χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας στην Ελλάδα, είτε λόγω οικονομικής ανάπτυξης είτε λόγω αντικατάστασης εργαζομένων που θα αποχωρήσουν λόγω συνταξιοδότησης.
Μεταξύ των επαγγελμάτων που προβλέπεται να παρουσιάσουν τις μεγαλύτερες ανάγκες προσωπικού ξεχωρίζουν οι εργαζόμενοι σε προσωπικές υπηρεσίες με 337.718 νέες θέσεις, οι εργαζόμενοι στις πωλήσεις με 269.655, οι γενικοί διοικητικοί υπάλληλοι με 144.425, οι επαγγελματίες διδασκαλίας με 122.011, οι επαγγελματίες υγείας με 119.928 και οι οδηγοί ή χειριστές μηχανημάτων με 128.274 θέσεις.
Υψηλή ζήτηση αναμένεται επίσης για στελέχη επιχειρήσεων και διοίκησης, επιστήμονες και μηχανικούς, εργαζόμενους στην εφοδιαστική αλυσίδα, τεχνικούς πληροφορικής και επικοινωνιών, προσωπικό προστατευτικών υπηρεσιών, εργαζόμενους στην προσωπική φροντίδα και ειδικευμένους τεχνίτες.
Αντίθετα, ορισμένα επαγγέλματα εμφανίζουν αρνητικές προοπτικές. Οι διευθυντές λιανικού εμπορίου και υπηρεσιών, καθώς και οι θέσεις γραμματειακής υποστήριξης, συγκαταλέγονται στις ειδικότητες που αναμένεται να περιοριστούν σημαντικά εξαιτίας της αυτοματοποίησης και της ψηφιοποίησης των επιχειρηματικών διαδικασιών.
Η εικόνα που διαμορφώνεται δείχνει ότι η επόμενη δεκαετία θα χαρακτηρίζεται από έντονες ανακατατάξεις. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν θα εξαλείψει απλώς θέσεις εργασίας, αλλά θα δημιουργήσει νέες ανάγκες και επαγγέλματα. Για τους νέους που σχεδιάζουν σήμερα το επαγγελματικό τους μέλλον, η εξειδίκευση στις ψηφιακές τεχνολογίες, η προσαρμοστικότητα και η συνεχής αναβάθμιση δεξιοτήτων φαίνεται πως θα αποτελέσουν το ισχυρότερο διαβατήριο για την αγορά εργασίας του αύριο.
Διαβάστε ακόμη
Ιστορικές επιδόσεις για το Πλαίσιο: Μία ανάσα από τα 500 εκατ. ευρώ με άλμα στην κερδοφορία
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα