Εδώ και δεκαετίες, οι Ευρωπαίοι δέχονταν πρόθυμα να παραχωρούν περίπου το ήμισυ του μισθού τους στο κράτος. Σε αντάλλαγμα, μπορούσαν να αναμένουν να συνταξιοδοτηθούν γύρω στα 60 τους με μια σχετικά άνετη, κρατικά χρηματοδοτούμενη σύνταξη.
Αυτό δεν ισχύει πλέον. Τα δημoσιονομικά και ο ταχέως γηράσκων πληθυσμός απειλούν αυτή τη συμφωνία, πυροδοτώντας φόβο και οργή σε ολόκληρη την ήπειρο για το μέλλον ενός κράτους πρόνοιας «από τη γέννηση μέχρι τον θάνατο», το οποίο οι ψηφοφόροι θεωρούσαν από καιρό δεδομένο.
Η οργή είναι ιδιαίτερα έντονη στη Γαλλία, όπου οι εργαζόμενοι μπορούσαν γενικά να συνταξιοδοτηθούν στα 62 με μια σύνταξη που χρηματοδοτείται από τους φόρους και βασίζεται στον προηγούμενο μισθό τους — μια υπόσχεση που η κυβέρνηση, η οποία αντιμετωπίζει οικονομικές δυσκολίες και είναι υπερχρεωμένη, δυσκολεύεται να τηρήσει.
Η ανησυχία για τη βιωσιμότητα του κράτους πρόνοιας της Γαλλίας αποτελεί βασικό παράγοντα των διαδηλώσεων που έχουν ταράξει τη χώρα τις τελευταίες εβδομάδες. Θέτει επίσης υπό αμφισβήτηση τη σιωπηρή διαγενεακή συμφωνία, βάσει της οποίας οι νεότεροι εργαζόμενοι χρηματοδοτούν τη συνταξιοδότηση των μεγαλύτερων σε ηλικία.
Τα συνταξιοδοτικά συστήματα των Ευρωπαίων είναι ως επί το πλείστον συστήματα «pay-as-you-go», που σημαίνει ότι οι παροχές χρηματοδοτούνται απευθείας από τους φόρους μισθοδοσίας. Καθώς η μεταπολεμική γενιά των «baby boomers» εισέρχεται στην ηλικία των 80 ετών, δεν υπάρχουν αρκετοί εργαζόμενοι για να χρηματοδοτήσουν τις συντάξεις των ηλικιωμένων, αναγκάζοντας τις κυβερνήσεις να διαθέτουν ένα ολοένα και μεγαλύτερο μέρος των εθνικών προϋπολογισμών για την κάλυψη των δικαιωμάτων των συνταξιούχων. Αυτό με τη σειρά του οδηγεί σε αύξηση του δημόσιου χρέους και του κόστους δανεισμού, και περιορίζει τις επενδύσεις στην άμυνα, τις υποδομές και την εκπαίδευση.
Οι Γάλλοι ψηφοφόροι απολαμβάνουν τόσο ένα από τα υψηλότερα προσδόκιμα ζωής στον κόσμο όσο και μία από τις χαμηλότερες νόμιμες ηλικίες συνταξιοδότησης. Η επίτευξη της ηλικίας συνταξιοδότησης στη χώρα θεωρείται ευρέως ως ένα τελετουργικό πέρασμα σε μια δεύτερη φάση της ζωής αφιερωμένη στα ταξίδια, τα χόμπι και τον ελεύθερο χρόνο, η οποία, για τους πιο τυχερούς, μπορεί να διαρκέσει έως και τρεις δεκαετίες. Ως αποτέλεσμα, οι ψηφοφόροι έχουν αντισταθεί σθεναρά στις κυβερνητικές πολιτικές που αποσκοπούν να τους αναγκάσουν να εργάζονται για περισσότερο καιρό.
Μια πρόσφατη κυβερνητική έκθεση αποκάλυψε ότι περίπου το ένα τρίτο του προϋπολογισμού του Υπουργείου Παιδείας διοχετεύεται για την κάλυψη των συνταξιοδοτικών επιταγών πρώην δημοσίων υπαλλήλων. Στο Υπουργείο Εσωτερικών, το οποίο εποπτεύει την αστυνόμευση, οι συντάξεις απορροφούν το 30% των συνολικών δαπανών του υπουργείου.
Το δημόσιο χρέος της Γαλλίας έχει ανέλθει φέτος στα 3,6 τρισεκατομμύρια ευρώ, ποσό που ισοδυναμεί με 4 τρισεκατομμύρια δολάρια, από 2,2 τρισεκατομμύρια ευρώ όταν εξελέγη ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν το 2017. Το γαλλικό Υπουργείο Οικονομικών καταβάλλει περίπου το ίδιο επιτόκιο για να δανειστεί από τις αγορές 10ετών ομολόγων με την Ιταλία, και η κυβέρνηση αντιμετωπίζει έντονη πίεση από τις χρηματοπιστωτικές αγορές και τους φορείς ελέγχου του προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης να εγκρίνει ριζικές περικοπές δαπανών.
Όταν το κόστος δανεισμού εκτοξεύθηκε κατά τη διάρκεια της κρίσης του δημόσιου χρέους της Eυρωζώνης το 2010-15, η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία και η Πορτογαλία επέβαλαν ορισμένες περικοπές στις συντάξεις. Το 2011, η Ιταλία αύξησε την ηλικία συνταξιοδότησης στα 67 έτη και τη συνέδεσε με το προσδόκιμο ζωής. Η Ισπανία επέκτεινε το ιστορικό μισθών που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό των συνταξιοδοτικών παροχών. Η Ελλάδα μείωσε τις συντάξεις έως και 40%. Η Γαλλία, ωστόσο, παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό αμετάβλητη. Oι χώρες της Βόρειας Ευρώπης έχουν αναπτύξει υβριδικά μοντέλα που οι οικονομολόγοι θεωρούν γενικά πιο βιώσιμα. Η Δανία, η Ολλανδία και η Σουηδία συνδυάζουν ένα βασικό κατώτατο όριο κρατικής σύνταξης με σχεδόν υποχρεωτικά συνταξιοδοτικά προγράμματα στον χώρο εργασίας, τα οποία επενδύονται σε παγκόσμιο επίπεδο. Τα συνταξιοδοτικά περιουσιακά στοιχεία σε αυτές τις τρεις χώρες κυμαίνονται από το 100% έως το 200% του ΑΕΠ. Αυτό είναι συγκρίσιμο με τις ΗΠΑ, αλλά τα κεφάλαια διαχειρίζονται μη κερδοσκοπικά καταπιστεύματα του κλάδου, τα οποία μετατρέπουν τις συσσωρευμένες αποταμιεύσεις σε ισόβιες συντάξεις αντί για εφάπαξ ποσά.
Η τρίτη ομάδα, που περιλαμβάνει τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, βρίσκεται στη μέση. Το Ηνωμένο Βασίλειο εφαρμόζει μια χαμηλή, κατ’ αποκοπή κρατική σύνταξη σε συνδυασμό με την αυτόματη εγγραφή των εργαζομένων σε ιδιωτικά συνταξιοδοτικά ταμεία. Το σύστημα της Γερμανίας είναι επίσης του τύπου «pay-as-you-go», αλλά οι συντάξεις είναι σημαντικά χαμηλότερες από ό,τι στη γειτονική Γαλλία, και οι μηνιαίες πληρωμές υπόκεινται σε ανώτατο όριο. Η Γερμανία χρησιμοποιεί επίσης έναν αυτόματο τύπο που επιβραδύνει την αύξηση των παροχών όταν επιδεινώνεται η αναλογία εισφορών προς συνταξιούχους.
Παρά το συγκριτικά χαμηλό επίπεδο των κρατικών συντάξεων και την ηλικία συνταξιοδότησης που έχει πλέον οριστεί στα 67 έτη, το Βερολίνο εξακολουθεί να πρέπει να δαπανά πάνω από 110 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως για να καλύψει το τεράστιο έλλειμμα του συνταξιοδοτικού συστήματος — το μεγαλύτερο μεμονωμένο κονδύλι στον κρατικό προϋπολογισμό και λίγο λιγότερο από το ένα πέμπτο των συνολικών ομοσπονδιακών δαπανών.
Η αλλαγή μοντέλων είναι δύσκολη. Η προχρηματοδότηση των συντάξεων απαιτεί δεκαετίες σταθερής συσσώρευσης κεφαλαίου και μπορεί να αναγκάσει μια γενιά να πληρώσει διπλά — για τους ηλικιωμένους και για τις δικές της συντάξεις.
Στη Γαλλία και σε άλλες χώρες, μετά από δεκαετίες κατά τις οποίες η συνταξιοδότηση θεωρούνταν μέρος της φυσικής τάξης πραγμάτων, πολλοί νεότεροι ψηφοφόροι αρχίζουν να συνειδητοποιούν ότι οι αριθμοί δεν βγαίνουν πλέον, όπως αναφέρει η Wall Street Journal.
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.