Στο επίκεντρο νέας πολιτικής και θεσμικής αντιπαράθεσης μπαίνει η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), καθώς τόσο το Ελεγκτικό Συνέδριο όσο και ο Συνήγορος του Πολίτη ασκούν ισχυρή πίεση προς την κυβέρνηση για τον τρόπο εφαρμογής της επίμαχης κράτησης.
Η αντιπολίτευση και οργανώσεις συνταξιούχων επαναφέρουν με ένταση το αίτημα για πλήρη κατάργηση της εισφοράς, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για έναν μηχανισμό που οδηγεί σε άδικη και πολλαπλή επιβάρυνση χιλιάδων συνταξιούχων.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, περισσότεροι από 400.000 συνταξιούχοι έχουν επιβαρυνθεί συνολικά με πάνω από 15 δισ. ευρώ από την εφαρμογή της ΕΑΣ τα προηγούμενα χρόνια. Η κράτηση συνεχίζει να προκαλεί σημαντικές απώλειες εισοδήματος, κυρίως για όσους λαμβάνουν υψηλότερες κύριες και επικουρικές συντάξεις.
Μόνο για το 2026 εκτιμάται ότι περίπου 400.000 συνταξιούχοι —ή οι κληρονόμοι τους— με κύρια μεικτή σύνταξη άνω των 1.468 ευρώ και επικουρική μεικτή σύνταξη υψηλότερη των 300 ευρώ θα χάσουν συνολικά 888 εκατ. ευρώ μέσω των κρατήσεων υπέρ ΕΑΣ. Από το ποσό αυτό, τα 721 εκατ. ευρώ προέρχονται από τις κύριες συντάξεις και τα 167 εκατ. ευρώ από τις επικουρικές, με τις μειώσεις να κυμαίνονται από 3% έως 14% στις κύριες και από 3% έως 10% στις επικουρικές συντάξεις.
Παρέμβαση για τον τρόπο υπολογισμού
Ο Συνήγορος του Πολίτη έχει ήδη επισημάνει προς το υπουργείο Εργασίας ότι ο τρόπος υπολογισμού της ΕΑΣ δημιουργεί στρεβλώσεις και υπέρμετρες επιβαρύνσεις. Όπως αναφέρει, η εισφορά αυξάνεται δυσανάλογα όσο μεγαλώνει το ποσό της σύνταξης, ενώ θα έπρεπε να εφαρμόζεται με αναλογικότερο και δικαιότερο σύστημα.
Η βασική ένσταση αφορά το γεγονός ότι σήμερα η κράτηση επιβάλλεται στο σύνολο της σύνταξης και όχι μόνο στο τμήμα που υπερβαίνει κάθε κλιμάκιο. Ο Συνήγορος του Πολίτη υποστηρίζει ότι η εισφορά θα έπρεπε να εφαρμόζεται μόνο στη διαφορά ποσού ανά κλίμακα, ώστε να αποφεύγονται ακραίες επιβαρύνσεις για ασφαλισμένους με πολλά έτη εργασίας και υψηλότερες συντάξεις.
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα καθώς μεταφέρεται πλέον και στο Ελεγκτικό Συνέδριο. Το ανώτατο δημοσιονομικό δικαστήριο έκανε δεκτή προσφυγή συνταξιούχου του Δημοσίου, ανοίγοντας τον δρόμο για πιλοτική δίκη στην Ολομέλεια. Η οριστική κρίση αναμένεται στις 10 Ιουνίου 2026 και θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη για το μέλλον της εισφοράς.
Στο μικροσκόπιο η συνταγματικότητα του τρόπου επιβολής
Η βασική νομική διαφορά δεν αφορά την ίδια την ύπαρξη της ΕΑΣ, καθώς για τα έτη μετά το 2019 έχει κριθεί σε γενικές γραμμές συνταγματική. Το επίκεντρο μεταφέρεται πλέον στον τρόπο επιβολής της.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν συνάδει με τις συνταγματικές αρχές της ισότητας και της αναλογικότητας η εφαρμογή ενός ενιαίου συντελεστή πάνω στο συνολικό ποσό της σύνταξης ή αν θα έπρεπε να εφαρμόζεται κλιμακωτή επιβάρυνση, εξαιρώντας ένα βασικό ποσό — το οποίο στην υπό εξέταση υπόθεση τοποθετείται στα 1.400 ευρώ.
Η ΕΑΣ αποτελεί μία από τις βασικές πηγές χρηματοδότησης του Ασφαλιστικού Κεφαλαίου Αλληλεγγύης Γενεών (ΑΚΑΓΕ), μαζί με άλλους πόρους. Οι εκτιμήσεις αναφέρουν ότι έως το τέλος του 2026 τα αποθεματικά του ΑΚΑΓΕ θα ξεπεράσουν τα 23 δισ. ευρώ, ώστε να χρησιμοποιηθούν μελλοντικά για την κάλυψη των πιέσεων που θα προκαλέσει η δημογραφική γήρανση.
Οι δύο βασικές στρεβλώσεις
Το ισχύον σύστημα, σύμφωνα με τις ενστάσεις που καταγράφονται, διατηρεί δύο βασικές αδικίες εις βάρος των συνταξιούχων που υπόκεινται στην εισφορά.
Η πρώτη αφορά τη διπλή επιβάρυνση των συνταξιούχων που καταβάλλουν ΕΑΣ. Στην πράξη, δεν εφαρμόζεται το αφορολόγητο όριο των 8.636 ευρώ που ισχύει για μισθωτούς, αγρότες και συνταξιούχους, καθώς η κράτηση της εισφοράς πραγματοποιείται από το πρώτο ευρώ της σύνταξης.
Ο ΕΦΚΑ υπολογίζει αρχικά την ΕΑΣ πάνω στο μεικτό ποσό της σύνταξης, στη συνέχεια επιβάλλεται η εισφορά υπέρ υγείας 6% και ακολούθως ο φόρος εισοδήματος. Έτσι, για το ίδιο ποσό δημιουργείται πολλαπλή επιβάρυνση, χωρίς να λειτουργεί προοδευτικά η φορολογική κλίμακα.
Η δεύτερη στρέβλωση αφορά την τιμαριθμοποίηση των κλιμακίων της ΕΑΣ και τον τρόπο υπολογισμού των συντελεστών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, συνταξιούχοι με υψηλότερες αποδοχές καταλήγουν να λαμβάνουν τελικά χαμηλότερο καθαρό ποσό από άλλους με μικρότερες συντάξεις, εξαιτίας της παρακράτησης.
Εάν δεν τροποποιηθεί ο τρόπος εφαρμογής της εισφοράς και η κράτηση συνεχίσει να επιβάλλεται στο σύνολο του κλιμακίου αντί μόνο στο υπερβάλλον ποσό, η συγκεκριμένη ανισορροπία αναμένεται να παγιωθεί ακόμη περισσότερο τα επόμενα χρόνια.
Διαβάστε ακόμη
Dark Matter: Το μουσείο όπου το φως γίνεται εμπειρία
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.