Παρά τις διαδοχικές αυξήσεις των τελευταίων ετών, οι συντάξεις στην Ελλάδα εξακολουθούν να κινούνται σε χαμηλά επίπεδα, καθώς επηρεάζονται από σειρά παραγόντων, όπως οι χαμηλές αποδοχές κατά τον εργασιακό βίο, ο περιορισμένος χρόνος ασφάλισης και οι κρατήσεις που μειώνουν το τελικό ποσό.
Με βάση τα στοιχεία του συστήματος «Ήλιος», η μέση σύνταξη για τους παλαιότερους συνταξιούχους διαμορφώνεται στα 977,96 ευρώ μεικτά, ενώ για μεγάλο μέρος των συνταξιούχων που προέρχονται από το πρώην ΙΚΑ το ποσό περιορίζεται περίπου στα 850 ευρώ. Την ίδια στιγμή, οι νεότερες γενιές ασφαλισμένων αναμένεται να αντιμετωπίσουν ακόμη μεγαλύτερες πιέσεις, καθώς οι συντάξεις που θα προκύψουν με το σημερινό σύστημα δύσκολα θα ξεπερνούν τα 750 ευρώ σε πολλές περιπτώσεις.
Ένα από τα βασικά προβλήματα είναι ότι η ανταποδοτική σύνταξη αυξάνεται με αργούς ρυθμούς, καθώς πολλοί ασφαλισμένοι δεν έχουν ισχυρό κίνητρο να δηλώνουν υψηλότερες αποδοχές ή να επιλέγουν μεγαλύτερες ασφαλιστικές κατηγορίες. Οι εισφορές, οι κρατήσεις και ο τρόπος υπολογισμού δημιουργούν συχνά αντικίνητρα, οδηγώντας αρκετούς σε επιλογές χαμηλότερης ασφάλισης.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα εργαζομένου με 40 χρόνια ασφάλισης και μέσες συντάξιμες αποδοχές περίπου 1.060 ευρώ. Η μεικτή κύρια σύνταξή του υπολογίζεται κοντά στα 977 ευρώ, ενώ μετά τις κρατήσεις για υγειονομική περίθαλψη και φόρο περιορίζεται περίπου στα 891 ευρώ καθαρά.
Το ποσοστό αναπλήρωσης εμφανίζεται υψηλό στις χαμηλές και μεσαίες συντάξεις, καθώς σε αυτές ενσωματώνεται σημαντικά η εθνική σύνταξη. Όσο όμως αυξάνονται οι αποδοχές, τόσο μειώνεται η σχετική αναλογία, με αποτέλεσμα εργαζόμενοι που έχουν καταβάλει υψηλότερες εισφορές να βλέπουν μικρότερο ποσοστό αναπλήρωσης.
Τα χρόνια ασφάλισης και οι εισφορές καθορίζουν το τελικό ποσό
Σημαντικό ρόλο παίζει και ο χρόνος ασφάλισης. Η νομοθεσία προβλέπει βελτιωμένα ποσοστά αναπλήρωσης κυρίως για όσους συμπληρώνουν από 36 έως 40 χρόνια ασφάλισης, ενώ μετά την 40ετία τα οφέλη περιορίζονται αισθητά.
Ένα από τα βασικά βήματα για όσους επιδιώκουν υψηλότερη σύνταξη είναι η αποφυγή της πρόωρης εξόδου με μειωμένη σύνταξη, καθώς αυτή μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμη απώλεια έως και 30% στο ποσό που θα λαμβάνει ο συνταξιούχος.
Παράλληλα, η συμπλήρωση 40 ετών ασφάλισης, ακόμη και μέσω αναγνώρισης πλασματικών χρόνων όπου αυτό επιτρέπεται, μπορεί να βελτιώσει το τελικό αποτέλεσμα, αξιοποιώντας καλύτερα τα υψηλότερα ποσοστά αναπλήρωσης.
Ωστόσο, καθοριστικός παράγοντας παραμένει το ύψος των αποδοχών. Ένας εργαζόμενος που καθ’ όλη τη διάρκεια του εργασιακού του βίου κινείται σε μισθούς περίπου 1.000 ευρώ δεν μπορεί να αναμένει σύνταξη άνω των 900 ευρώ ακόμη και με τέσσερις δεκαετίες ασφάλισης. Για τον λόγο αυτό θεωρείται κρίσιμη η αύξηση των μέσων μισθών στην οικονομία.
Οι επιλογές των ελεύθερων επαγγελματιών
Μεγαλύτερα περιθώρια βελτίωσης υπάρχουν για τους ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους, υπό την προϋπόθεση ότι επιλέγουν υψηλότερες ασφαλιστικές κατηγορίες και καταβάλλουν μεγαλύτερες εισφορές.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η μακροχρόνια παραμονή στη χαμηλότερη ασφαλιστική κατηγορία οδηγεί αναπόφευκτα σε χαμηλές συντάξεις. Η αύξηση των εισφορών μόνο λίγο πριν από τη συνταξιοδότηση δεν αρκεί για ουσιαστική αλλαγή στο τελικό ποσό, καθώς απαιτείται αρκετός χρόνος παραμονής σε υψηλότερες κατηγορίες.
Με τα σημερινά δεδομένα, ασφαλισμένος που έχει επιλέξει για το μεγαλύτερο μέρος του εργασιακού του βίου την πρώτη κατηγορία δεν αναμένεται να ξεπεράσει τα 860 ευρώ σύνταξη ακόμη και μετά από 40 χρόνια ασφάλισης.
Αντίθετα, η επιλογή μεσαίων ασφαλιστικών κατηγοριών, όπως η τρίτη ή η τέταρτη, μπορεί να δημιουργήσει προϋποθέσεις για σύνταξη άνω των 1.100 ευρώ, εφόσον διατηρηθεί για αρκετά χρόνια.
Συνολικά, η πορεία των συντάξεων τα επόμενα χρόνια θα εξαρτηθεί κυρίως από την εξέλιξη των μισθών, τη διάρκεια ασφάλισης και τις επιλογές των ίδιων των ασφαλισμένων σχετικά με το ύψος των εισφορών που καταβάλλουν.
Διαβάστε ακόμη
ΕΚΤ: Βροχή προβλέψεων για ακόμη υψηλότερα επιτόκια – Τα νέα σενάρια από τους διεθνείς οίκους
Fourlis: Στο 12,76% αύξησε το ποσοστό της η Quest του Θ. Φέσσα
Έλεγχος της ΑΑΔΕ στο ιατρείο της Καρνεάδου για την υπόθεση Μαζωνάκη
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ