Συνταξιοδοτικό: H Ελλάδα «πλήρωσε» νωρίς, η Γερμανία «πληρώνει» τώρα

H Eυρώπη γερνάει. Ολο και λιγότεροι εργαζόμενοι καλούνται να στηρίξουν περισσότερους συνταξιούχους, σε ένα περιβάλλον όπου ταυτόχρονα αυξάνονται οι δαπάνες για άμυνα, κλιματική προσαρμογή και τεχνολογικό μετασχηματισμό.

Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι η Ελλάδα, μαζί με χώρες όπως η Ιταλία, η Ισπανία και η Πολωνία, θα παρουσιάσει αύξηση της δημογραφικής εξάρτησης κατά περισσότερο από 25 μονάδες τις επόμενες δεκαετίες, καθιστώντας το ασφαλιστικό σύστημα ιδιαίτερα ευάλωτο. Στη χώρα μας η αναλογία συνταξιούχων – ασφαλισμένων, η οποία σήμερα είναι στο 1 προς 1,66, σε 15 χρόνια θα υποχωρήσει στο 1,25. Αυτό σημαίνει ότι αν σήμερα για κάθε 100 συνταξιούχους υπάρχουν 166 ασφαλισμένοι να τους συντηρούν με τις εισφορές τους, το 2040 σε κάθε 100 συνταξιούχους θα αναλογούν μόνο 125 ασφαλισμένοι για να πληρώνουν τις συντάξεις τους.

Η δημογραφική γήρανση πιέζει τα συνταξιοδοτικά συστήματα σε όλη την Ευρώπη και τα κράτη-μέλη το ένα μετά το άλλο προωθούν μεταρρυθμίσεις αυξάνοντας τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης και εισάγοντας κεφαλαιοποιητικά συστήματα. Πρόσφατα η κυβέρνηση Μερτς στη Γερμανία εξήγγειλε ευρεία συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση με υποχρεωτική κεφαλαιοποίηση, αύξηση των ορίων ηλικίας και περιορισμό των πρόωρων αποχωρήσεων. Επιτροπή εμπειρογνωμόνων προτείνει εισαγωγή κεφαλαιοποιητικού πυλώνα κατά το σουηδικό μοντέλο με επενδύσεις έως 2% των μισθών στις αγορές.

Σημειώνουμε ότι στη Γερμανία υπάρχουν προαιρετικά επαγγελματικά ταμεία, ωστόσο οι Γερμανοί συνηθίζουν να αποταμιεύουν σε καταθέσεις και αποφεύγουν να τοποθετούν την ασφαλιστική τους μερίδα στις αγορές, κάτι που η κυβέρνηση θέλει να αλλάξει προκειμένου να συγκεντρώσει κεφάλαια για επενδύσεις και την άμυνα. Η ηλικία συνταξιοδότησης θα συνδεθεί με το προσδόκιμο ζωής, φτάνοντας τα 67,5 έτη το 2041 και τα 70 έτη στη δεκαετία του 2090. Ο Μερτς για να αποφύγει τις αντιδράσεις που ήδη φουντώνουν καθησυχάζει τους πολίτες ότι οι δημόσιες συντάξεις δεν πρόκειται να περικοπούν. Σύμφωνα με τους οικονομολόγους, η πρόσθετη συνταξιοδοτική αποταμίευση που μπορεί να ενισχύσει με έξτρα εισόδημα την κύρια σύνταξη του Δημοσίου είναι μονόδρομος για την αντιμετώπιση του Δημογραφικού, το οποίο αποτελεί «βόμβα» για τη βιωσιμότητα του δημόσιου ασφαλιστικού συστήματος.

Στην Ελλάδα έχουμε την εξής ειδοποιό διαφορά. Οι δημόσιες συντάξεις έχουν σήμερα ποσοστό αναπλήρωσης 77% (το υψηλότερο στην Ε.Ε. και ακολουθεί η Ισπανία), που θα μειωθεί στο 65% το 2070, ενώ ο μέσος όρος αναπλήρωσης των περισσότερων χωρών, συμπεριλαμβανομένης της Γερμανίας, είναι 38%. Γι’ αυτό τον λόγο «ανθίζουν» σε μεγαλύτερο ποσοστό τα συστήματα συμπληρωματικής ασφάλισης, σε αντίθεση με την Ελλάδα που θεωρούνται «αναιμικά».

Ανοιχτό το ενδεχόμενο για αύξηση των ορίων ηλικίας στην Ελλάδα

Σύμφωνα με τις μελέτες της Ε.Ε., το ελληνικό ασφαλιστικό σύστημα είναι βιώσιμο έως το 2070. «Δεν αντιμετωπίζουμε κανένα πρόβλημα με την προϋπόθεση ότι ακολουθούμε τις παραμέτρους και δεν ξεφεύγουμε από όσα ορίζουν οι νόμοι», επισημαίνει ο καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και τέως υφυπουργός Πάνος Τσακλόγλου. Οι νόμοι ωστόσο προβλέπουν αύξηση των ορίων ηλικίας μετά το 2027 και σε κάθε περίπτωση μετά το 2030, προοπτική που δεν θέλει να φέρει στο προσκήνιο η κυβέρνηση – και μάλιστα σε προεκλογική περίοδο.

Πάντως η Ελλάδα βρίσκεται μέχρι σήμερα στο απυρόβλητο καθώς μετά την πίεση της τρόικας αυξήθηκαν κατά 2 έτη τα ηλικιακά όρια, στα 67 και στα 62 από 1/1/2013, πολύ περισσότερο δηλαδή από την αύξηση που θα προέκυπτε από την εφαρμογή του νόμου του 2010. Επιπλέον, με τον νόμο 4336/2015 αυξήθηκαν με βίαιο τρόπο και όλα τα ενδιάμεσα ηλικιακά όρια συνταξιοδότησης. Ενα ακόμα επιχείρημα για να μην ανοίξει η συζήτηση είναι ότι η Ελλάδα έχει το υψηλότερο όριο ηλικίας συνταξιοδότησης στην Ε.Ε. μαζί με τη Γαλλία (67 και 62 μετά τη μεταρρύθμιση Μακρόν) και την Ιταλία (67 και 64). Επομένως, η Γερμανία εν προκειμένω είναι πολύ πιο πίσω στην αύξηση των ορίων ηλικίας.

ΤΕΚΑ και ΤΕΑ

Η Ελλάδα είναι ένα βήμα μπροστά και για έναν ακόμη λόγο. Από το 2022 έχει συσταθεί το Ταμείο Επικουρικής Κεφαλοποιητικής Ασφάλισης (ΤΕΚΑ) προκειμένου να λειτουργήσει ως σανίδα σωτηρίας για τους νέους που θα χρειαστούν συμπληρωματική κεφαλαιοποιητική ασφάλιση για να αντιμετωπίσουν τη γήρανση του πληθυσμού. Το ΤΕΚΑ ήδη ασφαλίζει 500.000 νέους εργαζόμενους σε περίπου 218.000 επιχειρήσεις, επιδιώκοντας να δημιουργήσει κίνητρα για αποταμίευση κυρίως στους νέους και εκπαιδεύοντάς τους στη λογική της κεφαλαιοποίησης.

Από την άλλη πλευρά, τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ) που παρέχουν συμπληρωματικές παροχές δεν παρουσιάζουν μεγάλη ανάπτυξη, καθώς η αξία των περιουσιακών τους στοιχείων δεν υπερβαίνει το 1% του ΑΕΠ (σύνολο 250.000 ασφαλισμένοι). Αυτό τον στόχο, την ανάπτυξη των Επαγγελματικών Ταμείων, έχει το σχέδιο νόμου του υπουργείου Εργασίας, το οποίο σύντομα θα βγει σε δημόσια διαβούλευση και επικεντρώνεται στους εξής τέσσερις άξονες:

1/ Δημιουργούνται Ανοιχτά ΤΕΑ ώστε να διευκολυνθεί η πρόσβαση μικρότερων επιχειρήσεων και ελεύθερων επαγγελματιών στην επαγγελματική ασφάλιση.

2/ Θεσπίζεται το Ομαδικό Ασφαλιστικό Προϊόν Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης. Θα εκδίδεται από τις ασφαλιστικές εταιρείες και θα παρέχει ισοδύναμη προστασία των δικαιωμάτων των ασφαλισμένων με τα προγράμματα των ΤΕΑ. Θα τελεί υπό την αυστηρή επιτήρηση της ΤτΕ και, εντασσόμενο στον β’ πυλώνα, το συγκεκριμένο προϊόν θα έχει το ίδιο αυστηρό πλαίσιο εποπτείας που έχουν τα ΤΕΑ, αλλά και τα ίδια φορολογικά κίνητρα.

3/ Θα δίνεται το δικαίωμα της πλήρους φορητότητας των δικαιωμάτων των ασφαλισμένων ώστε η αλλαγή εργασίας ή επαγγελματικής κατάστασης να μην οδηγεί σε απώλεια ή αποδυνάμωση κατοχυρωμένων δικαιωμάτων σε κάποιο ΤΕΑ.

4/ Βελτιώνονται τα φορολογικά κίνητρα με αποσύνδεση από τα έτη ασφάλισης και σύνδεση με την ηλικία του ασφαλισμένου κατά τρόπο πιο απλό και λειτουργικό. Στις προθέσεις του οικονομικού επιτελείου είναι οι φορολογικές κλίμακες να περιοριστούν και οι φορολογικοί συντελεστές να μειωθούν. Παράλληλα καταργείται το φορολογικό πέναλτι που ίσχυε για όσους εργαζόμενους επιθυμούν να εισέλθουν στον β’ πυλώνα ασφάλισης σε μεγαλύτερη ηλικία.

Διαβάστε επίσης

ΔΕΘ τετραετίας με μέτρα για όλους: Τι θα πει ο Μητσοτάκης στη Θεσσαλονίκη

ΑΑΔΕ: Αυξάνονται οι «καρφωτές» για φοροδιαφυγή – Στο μικροσκόπιο τουριστικοί προορισμοί, ταμειακές και συναλλαγές POS

ΒΟΑΚ: Σεπτέμβριο η παράδοση των 10,2 χλμ του Νεάπολη-Άγιος Νικόλαος – Οι απαλλοτριώσεις, οι αποζημιώσεις και το «ψαλίδι» στο ΣΔΙΤ

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ