Η μεταφορά της υπολογιστικής ισχύος έξω από τη Γη παρουσιάζεται ως ένα από τα επόμενα μεγάλα στοιχήματα της τεχνητής νοημοσύνης, όμως πίσω από τις φιλόδοξες εξαγγελίες αναδύονται σοβαρά ερωτήματα για το περιβαλλοντικό κόστος. Εταιρείες όπως η SpaceX του Έλον Μασκ, η Blue Origin του Τζεφ Μπέζος και τεχνολογικοί όμιλοι όπως η Google εξετάζουν τη δημιουργία μεγάλων δικτύων διαστημικών κέντρων δεδομένων, τα οποία θα κινούνται σε τροχιά γύρω από τη Γη και θα υποστηρίζουν τις αυξανόμενες ανάγκες αποθήκευσης και επεξεργασίας πληροφοριών.
Η ιδέα βασίζεται στην εκτίμηση ότι η λειτουργία υποδομών στο Διάστημα μπορεί να περιορίσει τις τεράστιες ανάγκες των επίγειων data centers σε ηλεκτρική ενέργεια, νερό και συστήματα ψύξης. Οι υποστηρικτές των σχεδίων αυτών τα περιγράφουν ως μια πιθανή απάντηση στην αυξανόμενη ενεργειακή πίεση που προκαλεί η ταχεία ανάπτυξη των εφαρμογών AI. Ωστόσο, ειδικοί της διαστημικής βιομηχανίας και περιβαλλοντικές οργανώσεις προειδοποιούν ότι το συνολικό αποτύπωμα μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερο από αυτό που παρουσιάζεται.
Οι αντιδράσεις έχουν ήδη φτάσει στην Ομοσπονδιακή Επιτροπή Επικοινωνιών των ΗΠΑ, η οποία είναι αρμόδια για την εξέταση και την αδειοδότηση ανάλογων έργων. Περιβαλλοντικές οργανώσεις ζητούν να σταματήσει προσωρινά η έκδοση νέων αδειών, έως ότου εκπονηθούν αναλυτικές μελέτες για τις άμεσες και σωρευτικές συνέπειες από τη δημιουργία τεράστιων δορυφορικών υποδομών.
Εκατοντάδες χιλιάδες δορυφόροι σε τροχιά
Το βασικό πρόβλημα δεν αφορά μόνο τη λειτουργία μεμονωμένων διαστημικών κέντρων δεδομένων, αλλά την κλίμακα των σχεδιαζόμενων δικτύων. Τα συγκεκριμένα συστήματα εκτιμάται ότι θα αποτελούνται αρχικά από δεκάδες χιλιάδες δορυφόρους, ενώ σε μεταγενέστερο στάδιο ο αριθμός τους θα μπορούσε να αυξηθεί σε εκατοντάδες χιλιάδες ή ακόμη και σε εκατομμύρια.
Μια τέτοια επέκταση θα απαιτούσε συνεχή κύματα εκτοξεύσεων, αντικατάσταση παλαιών δορυφόρων, διαχείριση συγκρούσεων και συχνές επανεισόδους στην ατμόσφαιρα. Ακριβώς σε αυτή τη διαδικασία εντοπίζεται μία από τις σημαντικότερες πηγές ανησυχίας, καθώς τόσο οι πύραυλοι κατά την εκτόξευση όσο και οι δορυφόροι κατά την καταστροφή τους απελευθερώνουν σημαντικές ποσότητες ρύπων.
Στην ατμόσφαιρα μπορεί να καταλήξουν μαύρη αιθάλη, οξείδια του αλουμινίου, σπάνια μέταλλα, μονοξείδιο του άνθρακα, οξείδια του αζώτου, ενώσεις χλωρίου και άλλες ουσίες των οποίων η μακροχρόνια επίδραση δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί.
Οι φόβοι για τη στρατόσφαιρα
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η πιθανή συσσώρευση αυτών των στοιχείων στη στρατόσφαιρα, όπου οι συνθήκες διαφέρουν σημαντικά από εκείνες στα χαμηλότερα στρώματα της ατμόσφαιρας. Οι επιστήμονες εξετάζουν το ενδεχόμενο οι εκπομπές αυτές να επηρεάσουν το στρώμα του όζοντος, να αυξήσουν την έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία και να μεταβάλουν τη χημική ισορροπία της ατμόσφαιρας.
Παράλληλα, δεν αποκλείεται να υπάρξουν επιπτώσεις στη θερμοκρασία του πλανήτη και στη δυναμική της κλιματικής αλλαγής. Μέρος των σωματιδίων ενδέχεται τελικά να επιστρέψει στην επιφάνεια της Γης, χωρίς να είναι ακόμη σαφές ποια θα είναι η επίδρασή του στα οικοσυστήματα και στην ανθρώπινη υγεία.
Οι ανησυχίες ενισχύθηκαν όταν μετρήσεις στη στρατόσφαιρα εντόπισαν μεταλλικά στοιχεία μέσα σε αερολύματα θειικού οξέος. Τα αερολύματα αυτά λειτουργούν ως φυσικός μηχανισμός ανάκλασης μέρους της ηλιακής ακτινοβολίας και συμβάλλουν στη ρύθμιση της θερμοκρασίας της Γης. Η αλληλεπίδρασή τους με μέταλλα που προέρχονται από διαστημικές συσκευές παραμένει σε μεγάλο βαθμό άγνωστη.
Απειλή για τον νυχτερινό ουρανό
Πέρα από τη χημική ρύπανση, σημαντικός θεωρείται και ο κίνδυνος αύξησης της φωτορύπανσης. Η παρουσία εκατομμυρίων φωτεινών αντικειμένων σε χαμηλή τροχιά θα μπορούσε να αλλοιώσει μόνιμα την εικόνα του νυχτερινού ουρανού, δυσκολεύοντας τόσο την αστρονομική παρατήρηση όσο και τη λειτουργία πολλών οικοσυστημάτων.
Το φυσικό σκοτάδι είναι κρίσιμο για αποδημητικά πτηνά, νυχτόβια ζώα, πυγολαμπίδες και πολλά έντομα που βασίζονται σε αυτό για τον προσανατολισμό, την αναζήτηση τροφής και την αναπαραγωγή τους. Η συνεχής παρουσία δορυφόρων εκτιμάται ότι μπορεί να διαταράξει αυτές τις διαδικασίες.
Ο αριθμός των ενεργών δορυφόρων έχει ήδη αυξηθεί θεαματικά. Από περίπου 1.400 το 2015, έχει φτάσει σήμερα κοντά στις 15.000, ενώ μέσα στην επόμενη δεκαετία υπολογίζεται ότι θα ξεπεράσει τις 100.000, χωρίς να συνυπολογίζονται οι νέες υποδομές διαστημικών data centers.
Πίεση και στις πρώτες ύλες
Το περιβαλλοντικό κόστος δεν περιορίζεται στις εκτοξεύσεις και στην τροχιά. Η παραγωγή εκατομμυρίων δορυφόρων θα απαιτήσει μεγάλες ποσότητες σπάνιων γαιών, αλουμινίου, ειδικών κραμάτων και άλλων κρίσιμων πρώτων υλών. Η ζήτηση αυτή θα μπορούσε να εντείνει τις εξορύξεις, να αυξήσει την ενεργειακή κατανάλωση της βιομηχανίας και να προκαλέσει νέες πιέσεις στις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού.
Επιφυλάξεις διατυπώνονται ακόμη και για την τεχνική και οικονομική βιωσιμότητα των σχεδίων. Το γεγονός ότι ένας δορυφόρος καίγεται πλήρως κατά την επανείσοδό του δεν σημαίνει ότι τα υλικά του εξαφανίζονται. Μετατρέπονται σε σωματίδια και αέρια, τα οποία παραμένουν στην ατμόσφαιρα.
Οι οργανώσεις PEER, Earthjustice και DarkSky International ζητούν να προηγηθεί πλήρης περιβαλλοντική αξιολόγηση πριν δοθεί έγκριση σε νέα προγράμματα. Υποστηρίζουν ότι τα υπάρχοντα σχέδια δεν εξετάζουν επαρκώς τις συνέπειες από τη λειτουργία, τις συγκρούσεις, την αποσυναρμολόγηση και την καταστροφή τεράστιου αριθμού δορυφόρων.
Το βασικό τους επιχείρημα είναι ότι μια τεχνολογία που υπόσχεται να μεταμορφώσει την οικονομία και τον τρόπο λειτουργίας της τεχνητής νοημοσύνης δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς σαφή γνώση του περιβαλλοντικού της αποτυπώματος.
Διαβάστε ακόμη
Η «ναυμαχία» των $2,5 δισ. συνεχίζεται – Genco και Diana ανεβάζουν τους τόνους για το μεγάλο deal
METLEN: Συμφωνία-ορόσημο με κορυφαία αμερικανική εταιρεία τεχνολογίας για το γάλλιο
Γερμανία: Η χώρα που έκανε τον γυμνισμό τρόπο ζωής
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.