Δεν είναι πολλά τα επιβατικά αεροσκάφη που αποσύρονται αφήνοντας πίσω τους τόσο έντονα συναισθήματα, ακόμη κι όταν η εμπορική τους πορεία απέχει πολύ από τον χαρακτηρισμό της επιτυχίας. Το Airbus A340-600 ανήκει σε αυτή την ιδιαίτερη κατηγορία: ένα εντυπωσιακό τετρακινητήριο αεροπλάνο, που αγαπήθηκε από πιλότους και ταξιδιώτες, αλλά δεν κατάφερε ποτέ να δικαιώσει τις προσδοκίες της κατασκευάστριάς του.
Η Lufthansa ολοκλήρωσε αυτόν τον μήνα την παρουσία του συγκεκριμένου τύπου στον στόλο της, με μια τελευταία πτήση από την Ουάσινγκτον προς τη Φρανκφούρτη. Για τους φίλους της αεροπορίας, η αποχώρηση σηματοδότησε το τέλος μιας εποχής που συνδέθηκε με τα μεγάλα αεροσκάφη τεσσάρων κινητήρων.
Στο διεθνές αεροδρόμιο Washington Dulles, η άφιξη του αεροσκάφους προκάλεσε ενθουσιασμό. Καθώς το 17 ετών A340-600, με αριθμό νηολογίου D-AIHW, τροχοδρομούσε μπροστά από τον χαρακτηριστικό τερματικό σταθμό και τον πύργο ελέγχου, δεκάδες λάτρεις της αεροπορίας συγκεντρώθηκαν στα παράθυρα για να το φωτογραφίσουν και να το αποχαιρετήσουν.
Ανάμεσά τους βρισκόταν ο Κρις Γκόντενσβηγκε, ο οποίος ταξίδεψε από το Βερολίνο στην αμερικανική πρωτεύουσα αποκλειστικά για να συμμετάσχει στην τελευταία πτήση προς τη Γερμανία.
«Είναι πολύ λυπηρό», δήλωσε. «Είναι ένα αεροσκάφος με επιβλητική εμφάνιση».
Παρόντες ήταν και έξι φίλοι από τη Γερμανία, μεταξύ των οποίων ο Τίμοθι Ρέμαν από τη Στουτγκάρδη, φορώντας αυτοσχέδια μπλουζάκια με το σύνθημα «4 engines 4 long haul», δηλαδή «Τέσσερις κινητήρες για πτήσεις μεγάλων αποστάσεων».
Η παρέα είχε ταξιδέψει στο Dulles για την αποχαιρετιστήρια πτήση της 18ης Οκτωβρίου.
Οι λεγόμενοι AvGeeks, οι φανατικοί φίλοι της αεροπορίας, συνηθίζουν να αναπτύσσουν ιδιαίτερη σχέση με συγκεκριμένους τύπους αεροσκαφών. Στην περίπτωση του A340-600, όμως, η αφοσίωση είναι ακόμη πιο αξιοσημείωτη, καθώς πρόκειται για ένα μοντέλο με περιορισμένη εμπορική επιτυχία.
Ακόμη και το μεταγενέστερο γιγαντιαίο Airbus A380 γνώρισε μια σχετικά σύντομη περίοδο μεγάλης δημοτικότητας, προτού η ζήτηση υποχωρήσει.
Το αεροπλάνο των 75 μέτρων και οι ασυνήθιστες τεχνικές λύσεις
Όταν παρουσιάστηκε τον Αύγουστο του 2002, το A340-600 κατέκτησε αμέσως έναν εντυπωσιακό τίτλο: ήταν το μακρύτερο επιβατικό αεροσκάφος στον κόσμο, με άτρακτο μήκους 75 μέτρων.
Διατήρησε το συγκεκριμένο ρεκόρ για οκτώ χρόνια, μέχρι την εμφάνιση του ακόμη μακρύτερου Boeing 747-8 Intercontinental.
Οι τεράστιες διαστάσεις του αποτελούσαν ταυτόχρονα ένα από τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα και μία από τις σημαντικότερες επιχειρησιακές δυσκολίες του.
Για την εξυπηρέτησή του απαιτούνταν ειδικές εγκρίσεις και πρόσθετοι έλεγχοι στα αεροδρόμια, ώστε να διαπιστώνεται ότι οι διάδρομοι προσγείωσης και απογείωσης, αλλά και οι τροχόδρομοι, μπορούσαν να υποστηρίξουν με ασφάλεια τις κινήσεις του.
Το A340-600 διέθετε επίσης κάμερες που βοηθούσαν τους πιλότους στους ελιγμούς στο έδαφος, λειτουργώντας με τρόπο αντίστοιχο των συστημάτων οπισθοπορείας στα αυτοκίνητα.
Η ιδιαίτερη κατασκευή του δημιουργούσε και πρόσθετες απαιτήσεις στον επίγειο εξοπλισμό.
Κατά τα τελευταία χρόνια της χρήσης τους από τη Lufthansa, τα συγκεκριμένα αεροσκάφη μετέφεραν συχνά ακόμη και τη δική τους ράβδο ρυμούλκησης, ώστε να υπάρχει διαθέσιμος συμβατός εξοπλισμός εάν δεν διέθετε τέτοιο το αεροδρόμιο προορισμού.
Παρά τις δυσκολίες, το επιβλητικό μήκος, το μεγάλο άνοιγμα των πτερύγων και οι τέσσερις κινητήρες Rolls-Royce Trent 500 έκαναν το αεροσκάφος ιδιαίτερα αναγνωρίσιμο.
Ασυνήθιστη ήταν και η διαρρύθμιση της καμπίνας του. Σε μια προσπάθεια καλύτερης αξιοποίησης του διαθέσιμου χώρου, το A340-600 διέθετε τουαλέτες στο κάτω επίπεδο, κάτω από το κύριο κατάστρωμα των επιβατών.
Η διάταξη επέτρεπε τη χρήση περισσότερου χώρου στην κύρια καμπίνα για την τοποθέτηση καθισμάτων, αξιοποιώντας τμήμα του αεροσκάφους που συνήθως προορίζεται για φορτίο.
Παράλληλα, η απομονωμένη θέση των συγκεκριμένων εγκαταστάσεων τροφοδότησε και την ανεπίσημη φήμη ότι προσφέρονταν για όσους επιδίωκαν να ενταχθούν στο λεγόμενο «Mile High Club», τον χαρακτηρισμό για επιβάτες που έχουν σεξουαλικές επαφές κατά τη διάρκεια πτήσης.
Ο Φραντσέσκο Σιορτίνο, κυβερνήτης της τελευταίας πτήσης και μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Lufthansa Group, περιέγραψε το A340-600 ως ένα πραγματικά ιδιαίτερο αεροπλάνο.
«Στην εποχή του ήταν το μακρύτερο αεροσκάφος στον κόσμο. Το πετάξαμε για 23 χρόνια, μεταφέροντας περισσότερους από 40 εκατομμύρια επιβάτες σε όλο τον κόσμο», ανέφερε πριν από την απογείωση.
Η εμπορική αποτυχία και η επικράτηση της Boeing
Πίσω από τη δημοτικότητα του A340-600 υπήρχε, ωστόσο, μια λιγότερο επιτυχημένη επιχειρηματική ιστορία.
Η Airbus είχε σχεδιάσει το συγκεκριμένο μοντέλο θεωρώντας ότι οι αεροπορικές εταιρείες χρειάζονταν μεγαλύτερα αεροσκάφη για διηπειρωτικά δρομολόγια, με υψηλή επιβατική χωρητικότητα.
Στην εκτίμηση αυτή ανταποκρίθηκαν εταιρείες όπως η China Eastern, η Iberia, η South African Airways και η Virgin Atlantic, οι οποίες παρήγγειλαν δεκάδες αεροσκάφη της επιμηκυμένης έκδοσης.
Η Virgin Atlantic πραγματοποίησε την πρώτη εμπορική πτήση του A340-600 το 2002.
Δύο χρόνια νωρίτερα, ο Άλαν Πάρντο, υπεύθυνος προϊόντων A330 και A340 της Airbus, είχε παρουσιάσει το νέο μοντέλο ως μια επιλογή που θα μπορούσε να αντικαταστήσει το Boeing 747.
«Βλέπουμε το A340-600 ως την κλασική αντικατάσταση του 747 και ως μια εναλλακτική λύση στο 747-400», είχε δηλώσει, επισημαίνοντας ότι η εταιρεία δεν το αντιμετώπιζε πρωτίστως ως ανταγωνιστή της οικογένειας 777.
Οι προβλέψεις της ευρωπαϊκής κατασκευάστριας δεν επιβεβαιώθηκαν.
Το 2009, όταν ο παγκόσμιος στόλος του A340-600 έφτασε στο υψηλότερο επίπεδό του, αριθμούσε μόλις 95 αεροσκάφη.
Η αγορά είχε ήδη αρχίσει να στρέφεται προς διαφορετικές λύσεις, με βασικό κριτήριο το κόστος λειτουργίας.
Κατά την παρουσίαση του μοντέλου, ο τότε διευθύνων σύμβουλος της Airbus, Νοέλ Φορζάρ, είχε εκφράσει την πεποίθηση ότι οι επιβάτες προτιμούσαν τα αεροσκάφη με τέσσερις κινητήρες.
Οι αεροπορικές εταιρείες, όμως, έδωσαν μεγαλύτερη σημασία στην οικονομία καυσίμων και στην αποτελεσματικότητα της εκμετάλλευσης.
Η χρονική συγκυρία δεν ευνόησε την Airbus.
Την ίδια περίοδο, η Boeing προωθούσε τα επιμηκυμένα 777-300 και 777-300ER, προσφέροντας ανάλογη χωρητικότητα και δυνατότητα πραγματοποίησης πτήσεων μεγάλων αποστάσεων.
Η καθοριστική διαφορά βρισκόταν στους κινητήρες: τα Boeing διέθεταν δύο αντί για τέσσερις, περιορίζοντας τις ανάγκες καυσίμων και τις σχετικές λειτουργικές επιβαρύνσεις.
Το αμερικανικό μοντέλο ανταποκρίθηκε αποτελεσματικότερα στις μεταβαλλόμενες απαιτήσεις των αεροπορικών εταιρειών, καταγράφοντας πωλήσεις εκατοντάδων αεροσκαφών.
Αντίθετα, το A340-600 δεν κατάφερε να αποκτήσει αντίστοιχη εμπορική δυναμική, παρά τα τεχνικά χαρακτηριστικά και την εντυπωσιακή παρουσία του.
Η εμπειρία του προγράμματος, πάντως, όπως και συνολικά της οικογένειας A340, άφησε σημαντική τεχνολογική παρακαταθήκη στην Airbus, συμβάλλοντας στην εξέλιξη της στρατηγικής της για τα επόμενα αεροσκάφη μεγάλων αποστάσεων.
Τα τελευταία A340-600 και το μέλλον των δικινητήριων αεροσκαφών
Η απόσυρση του A340-600 από τη Lufthansa δεν σημαίνει ότι ο συγκεκριμένος τύπος εξαφανίζεται αμέσως από τον παγκόσμιο αεροπορικό χάρτη.
Μικρός αριθμός αεροσκαφών εξακολουθεί να πραγματοποιεί πτήσεις, μεταξύ άλλων με τη Conviasa της Βενεζουέλας και τη Mahan Air του Ιράν.
Τα τέσσερα τελευταία A340-600 της Lufthansa μεταφέρθηκαν για αποθήκευση στο Ντίσελντορφ μετά την ολοκλήρωση της υπηρεσίας τους.
Δεν αποκλείεται, πάντως, να αξιοποιηθούν από κάποια εταιρεία ναυλωμένων πτήσεων πριν από την οριστική απόσυρση και διάλυσή τους.
Η πορεία του συγκεκριμένου αεροσκάφους αποτυπώνει μια ευρύτερη αλλαγή στην αεροπορική βιομηχανία, όπου η υψηλή επιβατική χωρητικότητα πρέπει πλέον να συνδυάζεται με χαμηλότερη κατανάλωση καυσίμων και καλύτερες οικονομικές επιδόσεις.
«Το μέλλον ανήκει στα αεροσκάφη με δύο κινητήρες», παραδέχθηκε ο Σιορτίνο.
Για τους φίλους της αεροπορίας, όμως, τα οικονομικά δεδομένα δεν αρκούν για να περιορίσουν τη νοσταλγία.
Ο Μπριν Τζένινγκς, ένας ακόμη λάτρης της αεροπορίας που ταξίδεψε από το Ηνωμένο Βασίλειο για την αποχαιρετιστήρια πτήση, περιέγραψε τη στιγμή ως ιδιαίτερα συγκινητική.
«Είναι πολύ συγκινητικό. Το να μπορώ να βρίσκομαι στην τελευταία πτήση είναι προνόμιο», δήλωσε, περιμένοντας να επιβιβαστεί στην Ουάσινγκτον.
Για το Airbus A340-600, λοιπόν, η εμπορική αποτυχία δεν εμπόδισε τη δημιουργία ενός ξεχωριστού μύθου. Και η οριστική αποχώρησή του υπενθυμίζει ότι στην ιστορία της αεροπορίας δεν γίνονται θρύλοι μόνο τα αεροσκάφη που σημειώνουν τις περισσότερες πωλήσεις.
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.