Πέντε χρόνια μετά την ψήφιση του νόμου 4800/2021 για τη συνεπιμέλεια, η εφαρμογή του έχει αλλάξει σημαντικά το τοπίο στο οικογενειακό δίκαιο, με βασική αρχή την προστασία του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού μετά τον χωρισμό των γονέων.
Μελέτη του καθηγητή της Νομικής Σχολής Αθηνών Γιώργου Α. Γεωργιάδη σύμφωνα με τα ΝΕΑ, καταγράφει την πορεία της μεταρρύθμισης και τις αλλαγές που έχουν επέλθει στη δικαστηριακή πρακτική.
Ενα από τα σημαντικότερα αποτελέσματα του νέου πλαισίου είναι ότι η από κοινού άσκηση της γονικής μέριμνας έχει πλέον καταστεί ο κανόνας, ενώ η αποκλειστική ανάθεση της επιμέλειας στον έναν γονέα αποτελεί εξαίρεση. Η εξέλιξη αυτή σημαίνει ότι και οι δύο γονείς διατηρούν ενεργό και ισότιμο ρόλο στη ζωή του παιδιού μετά τη λήξη της συμβίωσής τους.
Ωστόσο, η μετάβαση στο νέο καθεστώς δεν έγινε άμεσα. Κατά τα πρώτα χρόνια εφαρμογής του νόμου, τα δικαστήρια εμφανίστηκαν επιφυλακτικά απέναντι στη νέα λογική, καθώς προέρχονταν από ένα διαφορετικό πλαίσιο, όπου η κοινή άσκηση της γονικής μέριμνας προϋπέθετε συμφωνία των δύο γονέων.
Τα στοιχεία των αποφάσεων δείχνουν αυτή τη μεταβατική περίοδο. Το 2022, από τις 105 αποφάσεις του Πρωτοδικείου Αθηνών, οι 85 αφορούσαν αποκλειστική ανάθεση επιμέλειας και μόλις οι 20 συνεπιμέλεια. Αντίστοιχα, το 2023, σε σύνολο 121 αποφάσεων, οι 101 κατέληξαν σε αποκλειστική επιμέλεια και οι 20 σε κοινή άσκηση. Το ποσοστό εφαρμογής της συνεπιμέλειας κατά την πρώτη περίοδο κινήθηκε περίπου μεταξύ 15% και 20%.
Όπως εξηγεί η αρχική αυτή απόκλιση οφειλόταν στο γεγονός ότι αρκετά δικαστήρια συνέδεαν τη συνεπιμέλεια με την ύπαρξη καλής συνεργασίας μεταξύ των γονέων. Όταν διαπίστωναν έντονες συγκρούσεις, συχνά επέλεγαν την αποκλειστική ανάθεση, παρότι ο νέος νόμος είχε διαφορετική κατεύθυνση.
Καθοριστική ήταν στη συνέχεια η νομολογιακή αποσαφήνιση του νέου πλαισίου από τον Άρειο Πάγο, με εισηγήτρια την Ιωάννα Κλάπα, σύμφωνα με την οποία η από κοινού άσκηση της γονικής μέριμνας ισχύει πλέον εκ του νόμου και δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τη βούληση των γονέων.
Σήμερα, όπως επισημαίνει ο καθηγητής, η απόκλιση από τη συνεπιμέλεια απαιτεί ιδιαίτερα σοβαρούς λόγους. Το δικαστήριο θα πρέπει να διαπιστώσει ότι ένας γονέας είναι ακατάλληλος, όπως σε περιπτώσεις κακοποιητικής συμπεριφοράς, σοβαρών προβλημάτων υγείας ή πλήρους αδιαφορίας, ή ότι οι συνθήκες καθιστούν αντικειμενικά αδύνατη τη συνεργασία.
Παρά τη θετική αποτίμηση της μεταρρύθμισης, εκφράζει προβληματισμό για τη σύνδεση της συνεπιμέλειας με την εναλλασσόμενη κατοικία των παιδιών στα σπίτια και των δύο γονέων. Όπως υπογραμμίζει, το βασικό κριτήριο δεν πρέπει να είναι η ισόχρονη παρουσία του παιδιού με κάθε γονέα, αλλά το κατά πόσο αυτή η ρύθμιση εξυπηρετεί πραγματικά τις ανάγκες του συγκεκριμένου παιδιού.
Η εναλλασσόμενη διαμονή προϋποθέτει συγκεκριμένες προϋποθέσεις, όπως η κοντινή απόσταση των κατοικιών και η κατάλληλη διαμόρφωση των χώρων. Παράλληλα, σημαντική είναι η ανάγκη του παιδιού για σταθερότητα και συνέχεια στην καθημερινότητά του, καθώς η συνεχής μετακίνηση μπορεί, σύμφωνα με ειδικούς ψυχικής υγείας, να επηρεάσει αρνητικά την ψυχοσυναισθηματική του ανάπτυξη.
Ο καθηγητής διευκρινίζει ότι η συνεπιμέλεια δεν ταυτίζεται απαραίτητα με την εναλλασσόμενη κατοικία. Μπορεί να εφαρμοστεί και όταν το παιδί έχει κύρια κατοικία με τον έναν γονέα, αλλά διατηρεί ουσιαστική και συχνή επαφή με τον άλλο, περνώντας σημαντικό μέρος του χρόνου μαζί του.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι κάθε δικαστική απόφαση πρέπει να λαμβάνεται με μοναδικό γνώμονα το συμφέρον του παιδιού. Ο δικαστής καλείται να αξιολογεί κάθε υπόθεση ξεχωριστά, με αντικειμενικότητα και χωρίς προσωπικές αντιλήψεις, προκειμένου να επιλέγει τη λύση που ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες του κάθε παιδιού και της οικογένειάς του.
Διαβάστε ακόμη
Πώς τα Sebago έγιναν κλασικό παπούτσι της ανδρικής γκαρνταρόμπας
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ