Η Ευρώπη και οι ΗΠΑ διαφωνούν συχνά για μεγάλα πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα. Υπάρχει όμως και μια λιγότερο ορατή διαφορά, που γίνεται αισθητή κάθε καλοκαίρι. Οι Ευρωπαίοι που επισκέπτονται την Αμερική παραπονιούνται ότι τα καταστήματα και τα εστιατόρια είναι τόσο παγωμένα από τον κλιματισμό που απαιτούν… ζακέτα. Οι Αμερικανοί, από την άλλη πλευρά, που κάνουν διακοπές στην Ευρώπη εκπλήσσονται όταν διαπιστώνουν ότι πολλά κτήρια εξακολουθούν να βασίζονται στον φυσικό αερισμό και όχι στον κλιματισμό.
Πρόκειται για μια διαφορά που έχει βαθιές ρίζες τόσο στο κλίμα όσο και στην κουλτούρα, παρατηρεί ο Economist.
Η παράδοση της Ευρώπης απέναντι στη ζέστη
Πολύ πριν την εφεύρεση των σύγχρονων κλιματιστικών συστημάτων, οι χώρες της νότιας Ευρώπης είχαν αναπτύξει αρχιτεκτονικές λύσεις για την αντιμετώπιση των υψηλών θερμοκρασιών. Τα λευκά σπίτια, οι εσωτερικές αυλές με σκιά, τα παντζούρια που κρατούν έξω τον μεσημεριανό ήλιο και οι μεσημεριανές ώρες ανάπαυσης αποτελούν παραδοσιακές πρακτικές προσαρμογής στη ζέστη.
Στη βόρεια Ευρώπη, το πρόβλημα ήταν διαχρονικά λιγότερο έντονο. Ακόμη και τον Ιούνιο, σε πολλές σκανδιναβικές περιοχές οι θερμοκρασίες παραμένουν αρκετά χαμηλές ώστε να απαιτείται ζακέτα. Για πολλούς κατοίκους του βορρά, η αγορά κλιματιστικού για λίγες μόνο ζεστές ημέρες τον χρόνο θεωρούνταν μέχρι πρόσφατα περιττή δαπάνη και περιβαλλοντική επιβάρυνση.
Όμως η πραγματικότητα αλλάζει.
Η κλιματική αλλαγή ανατρέπει παλιές βεβαιότητες
Η Ευρώπη προετοιμάζεται για ένα ακόμη ιδιαίτερα θερμό καλοκαίρι, εν μέρει λόγω του φαινομένου Ελ Νίνιο. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του ΟΗΕ, οι υψηλές θερμοκρασίες συνδέονται ήδη με περίπου 175.000 θανάτους ετησίως στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Παρ’ όλα αυτά, πολλοί Ευρωπαίοι εξακολουθούν να αισθάνονται ενοχές για τη χρήση κλιματισμού, θεωρώντας ότι συμβάλλει στην υπερθέρμανση του πλανήτη. Η άποψη αυτή, ωστόσο, γίνεται ολοένα και λιγότερο βάσιμη, καθώς η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη αλλάζει ριζικά.
Η εντυπωσιακή ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στις θερμότερες περιοχές της ηπείρου σημαίνει ότι η χρήση κλιματισμού δεν επιβαρύνει πλέον το περιβάλλον στον βαθμό που συνέβαινε παλαιότερα.
Η πράσινη ενέργεια αλλάζει τα δεδομένα
Η Ισπανία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Μέσα σε μία δεκαετία η εγκατεστημένη ηλιακή ισχύς αυξήθηκε σχεδόν δέκα φορές. Στις 10 Ιουνίου, κάθε κιλοβατώρα ηλεκτρικής ενέργειας που παρήχθη στην Ισπανία αντιστοιχούσε σε μόλις 86 γραμμάρια εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.
Για λόγους σύγκρισης, στην πολιτεία της Τζόρτζια των ΗΠΑ η αντίστοιχη τιμή έφθανε τα 442 γραμμάρια.
Τα ηλιόλουστα καλοκαιρινά μεσημέρια, μόλις το 10% περίπου της ηλεκτροπαραγωγής της Ισπανίας προέρχεται από ορυκτά καύσιμα, ενώ σχεδόν η μισή παραγωγή καλύπτεται από φωτοβολταϊκά. Αντίστοιχη εικόνα παρουσιάζει και η Πορτογαλία.
Ακόμη καλύτερη είναι η επίδοση της Γαλλίας, χάρη στο εκτεταμένο δίκτυο πυρηνικών αντιδραστήρων της.
Η Ιταλία εξακολουθεί να εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από το φυσικό αέριο, ωστόσο ακόμη και εκεί οι εκπομπές ανά κιλοβατώρα παραμένουν σημαντικά χαμηλότερες σε σχέση με πολλές περιοχές των Ηνωμένων Πολιτειών.
Οι καλές και οι κακές επιδόσεις της Ευρώπης
Δεν έχουν όμως όλες οι ευρωπαϊκές χώρες λόγους να πανηγυρίζουν.
Η Πολωνία εξακολουθεί να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στον άνθρακα, ενώ η απόφαση της Γερμανίας το 2010 να εγκαταλείψει σταδιακά την πυρηνική ενέργεια αύξησε την εξάρτησή της από τον άνθρακα και το φυσικό αέριο. Ως αποτέλεσμα, η γερμανική ηλεκτροπαραγωγή παράγει περίπου τριπλάσιες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα ανά μονάδα ενέργειας σε σχέση με την Ισπανία.
Υπάρχουν όμως και θετικές εκπλήξεις. Η Αλβανία καλύπτει ορισμένες περιόδους σχεδόν το σύνολο των αναγκών της μέσω υδροηλεκτρικών έργων, ενώ η Λετονία διαθέτει ένα από τα πιο «πράσινα» ενεργειακά μίγματα στις χώρες της Βαλτικής.
Το κόστος εξακολουθεί να προβληματίζει
Πέρα από το περιβαλλοντικό αποτύπωμα, πολλοί Ευρωπαίοι ανησυχούν και για το οικονομικό κόστος του κλιματισμού.
Οι Αμερικανοί είναι κατά μέσο όρο περίπου ένα τρίτο πλουσιότεροι από τους Ευρωπαίους και πληρώνουν περίπου τη μισή τιμή για την ηλεκτρική ενέργεια στα νοικοκυριά τους.
Ωστόσο, τα ευρωπαϊκά σπίτια είναι συνήθως μικρότερα και καταναλώνουν περίπου το ένα τρίτο της ηλεκτρικής ενέργειας που χρησιμοποιούν τα αμερικανικά νοικοκυριά. Επιπλέον, η ραγδαία ανάπτυξη της ηλιακής ενέργειας έχει οδηγήσει σε χαμηλότερες τιμές ηλεκτρισμού τις ηλιόλουστες ώρες του καλοκαιριού.
Τα έξυπνα συστήματα μέτρησης κατανάλωσης και τα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών επιτρέπουν στους πολίτες να περιορίζουν σημαντικά το ενεργειακό κόστος.
Η ενεργειακή στρατηγική αποδίδει
Ο πόλεμος στο Ιράν αύξησε τις τιμές των ορυκτών καυσίμων, όμως σε χώρες όπως η Γαλλία και η Ισπανία οι λογαριασμοί ηλεκτρικού ρεύματος επηρεάστηκαν πολύ λιγότερο.
Αυτό αποτελεί συνέπεια των επιλογών που έγιναν μετά την ενεργειακή κρίση που προκάλεσε ο πόλεμος στην Ουκρανία. Πολλές ευρωπαϊκές χώρες μείωσαν δραστικά την εξάρτησή τους από το ρωσικό φυσικό αέριο και επιτάχυναν τη μετάβαση σε καθαρότερες μορφές ενέργειας.
Όσες χώρες προχώρησαν ταχύτερα στην απανθρακοποίηση φαίνεται ότι απολαμβάνουν σήμερα τα μεγαλύτερα οφέλη.
Η Ευρώπη χρειάζεται περισσότερη ενέργεια
Παρά τη βελτίωση της κατάστασης, η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μια τεράστια ενεργειακή πρόκληση.
Η βιομηχανία πρέπει να ηλεκτροδοτηθεί περισσότερο για να ανταγωνιστεί την Κίνα, ενώ απαιτούνται τεράστιες επενδύσεις σε κέντρα δεδομένων ώστε η ήπειρος να μη μείνει πίσω στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης.
Αυτό προϋποθέτει καλύτερα διασυνδεδεμένες αγορές ηλεκτρισμού, περισσότερες μπαταρίες αποθήκευσης ενέργειας, εκσυγχρονισμό των δικτύων και ακόμη μεγαλύτερη ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η αυξημένη χρήση κλιματιστικών στα νοικοκυριά αποτελεί σχετικά μικρό παράγοντα στη συνολική εξίσωση της ενεργειακής μετάβασης.
Η δροσιά ως κοινωνικό αγαθό
Για ορισμένους πολιτικούς που έχουν επενδύσει στην πράσινη ατζέντα, η προτροπή για μεγαλύτερη χρήση κλιματισμού ίσως ακούγεται σαν υποχώρηση. Η πραγματικότητα, όμως, είναι διαφορετική.
Ακριβώς επειδή οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επένδυσαν στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και στη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα, η ηλεκτρική ενέργεια γίνεται σταδιακά πιο καθαρή και οικονομικά προσιτή.
Καθώς η Ευρώπη θερμαίνεται ταχύτερα από κάθε άλλη περιοχή του πλανήτη, η ανάγκη για κλιματισμό θα αυξάνεται συνεχώς. Για πολλούς ανθρώπους δεν θα αποτελεί απλώς ζήτημα άνεσης, αλλά θέμα υγείας και, σε ορισμένες περιπτώσεις, επιβίωσης.
Ο στόχος, επομένως, δεν θα πρέπει να είναι η αποφυγή του κλιματισμού, αλλά η διασφάλιση ότι η πρόσβαση σε φθηνή και καθαρή ψύξη θα είναι διαθέσιμη σε όλους, καταλήγει ο Economist.
Διαβάστε ακόμη
Πλειστηριασμοί: Με ξενοδοχεία, Μύκονο, πάρκινγκ και… ΕΝΚΛΩ αυτή η εβδομάδα (pics)
Καύσιμα: Προς πτώση των τιμών, αλλά η αβεβαιότητα παραμένει
Πότε μια μεταφορά χρημάτων γίνεται φορολογική παγίδα
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.