Για χρόνια, η Ευρώπη θεωρούσε ότι η ενεργειακή της ασφάλεια εξαρτάται κυρίως από τις διεθνείς θαλάσσιες οδούς, τους αγωγούς και τις γεωπολιτικές ισορροπίες. Σήμερα, όμως, αποδεικνύεται ότι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες βρίσκεται μέσα στα ίδια της τα σύνορα. Η στάθμη των ποταμών που τροφοδοτούν τη βιομηχανική και ενεργειακή της αλυσίδα.
Η παρατεταμένη ξηρασία και οι υψηλές θερμοκρασίες μειώνουν δραματικά τα επίπεδα των υδάτων στον Ρήνο και τον Δούναβη, δημιουργώντας ένα πρόβλημα που συμπίπτει χρονικά με την ένταση στον Περσικό Κόλπο, τις ανησυχίες για τις ροές πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ και τον συνεχιζόμενο πόλεμο στην Ουκρανία. Οι εξελίξεις αυτές δεν λειτουργούν ανεξάρτητα. Αντίθετα, αλληλοενισχύονται, αυξάνοντας το κόστος της ενέργειας και δοκιμάζοντας την ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Η μεγαλύτερη πίεση καταγράφεται στον Ρήνο, τον βασικό εμπορικό διάδρομο της Δυτικής Ευρώπης. Η χαμηλή στάθμη των υδάτων περιορίζει το βύθισμα των φορτηγίδων, οι οποίες αναγκάζονται να μεταφέρουν αισθητά μικρότερα φορτία. Αυτό σημαίνει ότι η ίδια ποσότητα καυσίμων, άνθρακα ή χημικών προϊόντων απαιτεί περισσότερα πλοία, περισσότερα δρομολόγια και σημαντικά υψηλότερο μεταφορικό κόστος. Οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές. Τα ναύλα των φορτηγίδων που μεταφέρουν ντίζελ από το Ρότερνταμ προς την Καρλσρούη αυξήθηκαν κατά 56% μέσα σε μία εβδομάδα, επιβαρύνοντας τις επιχειρήσεις που εξαρτώνται από τις εσωτερικές πλωτές μεταφορές. Για τη γερμανική βιομηχανία, η οποία διακινεί μέσω του Ρήνου περίπου 200 εκατομμύρια τόνους φορτίων ετησίως, η εξέλιξη αυτή μεταφράζεται σε αυξημένο λειτουργικό κόστος και μεγαλύτερη αβεβαιότητα στην παραγωγή.
Οι μεγάλες βιομηχανίες έχουν ήδη αρχίσει να προσαρμόζονται. Εταιρείες όπως η ThyssenKrupp Steel αναζητούν εναλλακτικούς τρόπους τροφοδοσίας των εργοστασίων τους, ενώ χημικοί όμιλοι ενισχύουν τους στόλους των φορτηγίδων τους ώστε να περιορίσουν τις απώλειες μεταφορικής ικανότητας. Ωστόσο, οι επιλογές είναι περιορισμένες, καθώς ούτε το σιδηροδρομικό δίκτυο μπορεί να καλύψει εύκολα το κενό, με βασικές γραμμές να παραμένουν εκτός λειτουργίας λόγω έργων συντήρησης.
Ανάλογη είναι η εικόνα και στον Δούναβη. Η υποχώρηση της στάθμης των υδάτων προκαλεί σοβαρές δυσκολίες στην ποτάμια ναυσιπλοΐα, ενώ επηρεάζει άμεσα και τον τουρισμό. Πολλά ποταμόπλοια παραμένουν ακινητοποιημένα ή καθυστερούν τα δρομολόγιά τους, την ώρα που περίπου 600.000 επιβάτες χρησιμοποιούν κάθε χρόνο τον δεύτερο μεγαλύτερο ποταμό της Ευρώπης, ο οποίος διασχίζει δέκα χώρες.
Το παράδοξο είναι ότι αυτή η κρίση εκδηλώνεται τη στιγμή που η Ευρώπη έχει αναδιαμορφώσει την ενεργειακή της στρατηγική. Μετά τη δραστική μείωση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου μέσω αγωγών, οι θαλάσσιες εισαγωγές LNG και πετρελαίου απέκτησαν ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Όμως τα φορτία που φτάνουν στα μεγάλα λιμάνια, όπως το Ρότερνταμ, η Αμβέρσα και το Άμστερνταμ, πρέπει στη συνέχεια να μεταφερθούν στην ενδοχώρα. Και σε αυτό το σημείο οι ποτάμιες μεταφορές εξακολουθούν να αποτελούν κρίσιμο κρίκο της αλυσίδας.
Ακριβώς εκεί βρίσκεται σήμερα η μεγαλύτερη ευρωπαϊκή ευαλωτότητα. Εάν οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου παραμείνουν υπό πίεση λόγω της γεωπολιτικής έντασης στη Μέση Ανατολή και, παράλληλα, η ξηρασία συνεχίσει να περιορίζει τη λειτουργία των εσωτερικών πλωτών οδών, η Ευρώπη θα βρεθεί αντιμέτωπη με μια διπλή κρίση: ακριβότερη ενέργεια και δυσκολότερη διανομή της. Η εμπειρία δείχνει ότι το κόστος μπορεί να είναι ιδιαίτερα υψηλό. Η αντίστοιχη ξηρασία του 2018 είχε αφαιρέσει περίπου 0,4% από το γερμανικό ΑΕΠ, επιβραδύνοντας τη βιομηχανική δραστηριότητα και επιβαρύνοντας την οικονομία. Το μήνυμα για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είναι σαφές.
Η ανθεκτικότητα του ενεργειακού συστήματος δεν θα κριθεί μόνο από τις εξελίξεις στον Περσικό Κόλπο ή από τις αποφάσεις των πετρελαιοπαραγωγών χωρών. Θα εξαρτηθεί εξίσου από το εάν οι ποτάμιοι εμπορικοί διάδρομοι της Ευρώπης θα συνεχίσουν να μπορούν να στηρίζουν τη βιομηχανία της σε ένα περιβάλλον όπου τα ακραία καιρικά φαινόμενα γίνονται όλο και συχνότερα. Αυτό είναι το νέο δεδομένο που καλείται πλέον να διαχειριστεί η ευρωπαϊκή οικονομία.
Διαβάστε ακόμη
Πετρέλαιο: Βουτιά άνω του 4% μετά τις πληροφορίες για πιθανή επανέναρξη συνομιλιών ΗΠΑ – Ιράν
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.