Ο πόλεμος στο Ιράν θεωρείται ότι έχει προκαλέσει τη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση που έχει καταγραφεί ποτέ. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πιο περίπλοκη από αυτή την εκτίμηση. Η κρίση δεν περιορίζεται στο πετρέλαιο, αλλά επεκτείνεται και στο φυσικό αέριο, με τις οικονομικές συνέπειες να διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με τη γεωγραφική περιοχή.
Η επανάσταση του σχιστολιθικού αερίου, σε συνδυασμό με τα ιδιαίτερα ευνοϊκά γεωλογικά αποθέματα της Βόρειας Αμερικής, έχει θωρακίσει σε μεγάλο βαθμό την αγορά της περιοχής απέναντι στις οικονομικές επιπτώσεις της σύγκρουσης, σύμφωνα με το Bloomberg. Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, που επί δεκαετίες προβληματίζονταν για την εξάρτησή τους από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, η σημερινή κατάσταση χαρακτηρίζεται από πρωτοφανή αφθονία ενεργειακών πόρων.
Ενώ οι καταναλωτές στην Ευρώπη και την Ασία καταβάλλουν πλέον περισσότερα από 30 δολάρια ανά εκατομμύριο βρετανικές θερμικές μονάδες (MMBtu) φυσικού αερίου, η αντίστοιχη τιμή στις ΗΠΑ κινείται κοντά στα 3 δολάρια. Στον Καναδά, οι τιμές είναι ακόμη χαμηλότερες, περίπου στα 1,5 δολάρια.
Όπως επισημαίνει το Bloomberg, η αναλογία των τιμών μεταξύ της Βόρειας Αμερικής και των αγορών της Ευρώπης και της Ασίας έχει φτάσει πλέον στο 12 προς 1, σημειώνοντας ιστορικό ρεκόρ. Αντίστοιχη απόκλιση δεν είχε καταγραφεί ούτε στην ενεργειακή κρίση του 2022, που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, ούτε την περίοδο 2011-2012, όταν η πυρηνική καταστροφή στη Φουκουσίμα οδήγησε την Ιαπωνία σε μαζική αύξηση της χρήσης φυσικού αερίου για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών της.
Το 2022, η Μόσχα αξιοποίησε τις προμήθειες φυσικού αερίου ως μέσο άσκησης πίεσης στην Ευρώπη. Η Τεχεράνη, αντίθετα, δεν έχει στη διάθεσή της ανάλογο εργαλείο. Σήμερα έχει διαμορφωθεί μια διαφορετική κατάσταση, καθώς οι ΗΠΑ εξάγουν ποσότητες ρεκόρ υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), αποκτώντας νέους πελάτες εις βάρος παραγωγών της Μέσης Ανατολής που επηρεάζονται από τον πόλεμο, με κυριότερο παράδειγμα το Κατάρ.
Έτσι, παρότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διαδραματίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο στη σύγκρουση, το μεγαλύτερο οικονομικό βάρος στον τομέα του φυσικού αερίου πέφτει στην Ευρώπη και την Ασία.
Το ενεργειακό πλεονέκτημα των ΗΠΑ και οι συνέπειες για τις διεθνείς αγορές
Η κατάσταση το 2022 ήταν διαφορετική. Μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, οι τιμές του φυσικού αερίου στις ΗΠΑ, σύμφωνα με τον εγχώριο δείκτη αναφοράς, είχαν πλησιάσει τα 10 δολάρια ανά MMBtu. Εκείνη την περίοδο, οι αμερικανικές επιχειρήσεις παραγωγής αντιμετώπιζαν δυσκολίες στην κάλυψη της απότομης αύξησης της ζήτησης μετά την πανδημία της Covid-19, καθώς είχαν προηγουμένως περιορίσει σημαντικά τις γεωτρητικές τους δραστηριότητες.
Πλέον, η παραγωγή έχει προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες, με αποτέλεσμα η διαφορά από τις διεθνείς τιμές να έχει διευρυνθεί ακόμη περισσότερο. Το χάσμα αυτό ενδέχεται να αυξηθεί περαιτέρω, εάν ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επιλέξει να κλιμακώσει τη σύγκρουση με το Ιράν. Η Τεχεράνη έχει ήδη προειδοποιήσει για το ενδεχόμενο επιθέσεων εναντίον ενεργειακών υποδομών άλλων χωρών της Μέσης Ανατολής.
Tα αμερικανικά νοικοκυριά πάντως, δεν αναμένεται να βρεθούν αντιμέτωπα με έναν ιδιαίτερα επιβαρυμένο χειμώνα όσον αφορά τις δαπάνες θέρμανσης. Το φυσικό αέριο αποτελεί το κυριότερο καύσιμο οικιακής θέρμανσης στις ΗΠΑ, καθώς χρησιμοποιείται από περίπου το 47% των νοικοκυριών, ενώ το 42% θερμαίνεται με ηλεκτρική ενέργεια. Αντίθετα, το πετρέλαιο θέρμανσης χρησιμοποιείται μόλις στο 4% των κατοικιών.
Επιπλέον, επειδή οι μονάδες ηλεκτροπαραγωγής που χρησιμοποιούν φυσικό αέριο διαμορφώνουν συχνά τις τιμές στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, το χαμηλό κόστος του καυσίμου μπορεί, υπό τις ίδιες συνθήκες, να οδηγήσει και σε χαμηλότερες τιμές ηλεκτρικού ρεύματος.
Πέρα από τις γεωπολιτικές συνέπειες, οι τιμές του φυσικού αερίου αποτελούν πλέον καθοριστικό παράγοντα για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Καθώς το ενεργειακό κόστος επηρεάζει ολοένα περισσότερο τον διεθνή ανταγωνισμό, οι ενεργοβόρες βιομηχανίες της Ευρώπης και της Ασίας βρίσκονται σε ιδιαίτερα μειονεκτική θέση.
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.