Το ντίζελ έχει μετατραπεί στο πιο ευαίσθητο σημείο της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου. Δεν αφορά μόνο τους οδηγούς. Είναι καύσιμο κρίσιμο για φορτηγά, αγροτικά μηχανήματα, βιομηχανία, κατασκευές και εφοδιαστική αλυσίδα, γεγονός που σημαίνει ότι κάθε απότομη αύξηση της τιμής του περνά σχετικά γρήγορα στο κόστος της οικονομίας.
Το πρόβλημα αυτή τη φορά δεν βρίσκεται αποκλειστικά στο αργό πετρέλαιο. Η αγορά αντιμετωπίζει κυρίως έλλειψη διυλισμένων προϊόντων, με το ντίζελ να βρίσκεται στο επίκεντρο. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας εκτιμά ότι οι θαλάσσιες εξαγωγές diesel και gasoil παγκοσμίως μειώθηκαν κατά περίπου 10% στο πρώτο οκτάμηνο του 2026, ενώ οι εξαγωγές από τη Ρωσία και τις χώρες του Κόλπου έχουν υποχωρήσει δραματικά.
Ρωσία και Μέση Ανατολή στενεύουν την αγορά
Η μεγάλη αλλαγή έχει συντελεστεί στην προσφορά. Οι επιθέσεις της Ουκρανίας σε ρωσικά διυλιστήρια έχουν περιορίσει την παραγωγή πετρελαϊκών προϊόντων. Σύμφωνα με τον IEA, η ρωσική παραγωγή ντίζελ έχει μειωθεί σχεδόν 30% σε σχέση με το 2025, ενώ η Μόσχα έχει περιορίσει τις εξαγωγές προκειμένου να προστατεύσει την εγχώρια αγορά.
Ταυτόχρονα, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει περιορίσει τις εξαγωγές προϊόντων από τον Περσικό Κόλπο. Τον Αύγουστο οι καθαρές εξαγωγές diesel και gasoil από τις χώρες του Κόλπου ήταν μόλις περίπου 390.000 βαρέλια ημερησίως, λίγο πάνω από το ένα τέταρτο των προπολεμικών επιπέδων.
Έτσι δημιουργείται ένα διπλό πλήγμα: λιγότερο διαθέσιμο προϊόν από δύο σημαντικές παραγωγικές περιοχές και ταυτόχρονα υψηλή ζήτηση για το καύσιμο που κινεί μεγάλο μέρος της παγκόσμιας οικονομίας.
Το πρόβλημα πλέον είναι τα διυλιστήρια
Η αγορά έχει περάσει από την ανησυχία για την επάρκεια αργού στην ανησυχία για την ικανότητα διύλισης. Τα διυλιστήρια σε Ευρώπη, ΗΠΑ και άλλες περιοχές λειτουργούν με υψηλές πληρότητες, αλλά τα περιθώρια για πρόσθετη παραγωγή είναι περιορισμένα.
Ο IEA επισημαίνει ότι η παραγωγή diesel στις χώρες του ΟΟΣΑ παρέμεινε τον Ιούνιο περίπου στα περυσινά επίπεδα, παρά την υψηλή χρησιμοποίηση των διυλιστηρίων. Παράλληλα, η παγκόσμια δυναμικότητα βρίσκεται κοντά στα πρακτικά όριά της, ενώ οι εργασίες συντήρησης και οι διαταραχές στη Μέση Ανατολή περιορίζουν ακόμη περισσότερο την ευελιξία.
Αυτό εξηγεί γιατί το ντίζελ ακριβαίνει πολύ ταχύτερα από το αργό. Στις αρχές Σεπτεμβρίου οι τιμές του diesel στις ΗΠΑ ξεπέρασαν τα 200 δολάρια ανά βαρέλι, περίπου 94% πάνω από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο, ενώ η Ευρώπη και η Ασία ακολούθησαν σε μικρότερη απόσταση.
Η αμερικανική λύση μπορεί να γίνει ευρωπαϊκό πρόβλημα
Σε αυτή την ήδη πιεσμένη αγορά έρχεται να προστεθεί η συζήτηση στις ΗΠΑ για περιορισμό των εξαγωγών ντίζελ. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει ότι εξετάζει σοβαρά την επιλογή, καθώς οι τιμές στην αμερικανική αγορά έχουν φτάσει σε επίπεδα-ρεκόρ. Στις 30 Σεπτεμβρίου η μέση τιμή είχε φτάσει περίπου στα 6,53 δολάρια ανά γαλόνι, όπως έγραψε το Reuters.
Οι ΗΠΑ είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας diesel παγκοσμίως, με περίπου 1,4 εκατ. βαρέλια distillate την ημέρα να κατευθύνονται σε διεθνείς αγορές, μεταξύ των οποίων και η Ευρώπη.
Επομένως, μια πραγματική περικοπή των αμερικανικών εξαγωγών θα αφαιρούσε από την παγκόσμια αγορά μία από τις βασικές πηγές που σήμερα καλύπτουν τα κενά της Ρωσίας και της Μέσης Ανατολής.
Το παράδοξο είναι ότι ένα τέτοιο μέτρο μπορεί να μην αποδώσει ούτε στο εσωτερικό των ΗΠΑ. Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι, εφόσον γεμίσουν οι δεξαμενές αποθήκευσης, τα διυλιστήρια θα μπορούσαν να περιορίσουν την παραγωγή τους, προκαλώντας τελικά νέα άνοδο των τιμών, σύμφωνα με τη Washington Post.
Η Ευρώπη βρίσκεται στην πιο δύσκολη θέση
Η Ευρώπη είναι ιδιαίτερα ευάλωτη επειδή έχει μεγάλη εξάρτηση από το ντίζελ. Το καύσιμο χρησιμοποιείται μαζικά στις μεταφορές και στη βαριά οικονομική δραστηριότητα, ενώ η ευρωπαϊκή αγορά εμφανίζει διαχρονικά έλλειμμα diesel και πλεόνασμα βενζίνης.
Γι’ αυτό η απώλεια αμερικανικών φορτίων θα μπορούσε να μεταφραστεί γρήγορα σε υψηλότερες τιμές στην ευρωπαϊκή αγορά. Ήδη τα φυσικά ευρωπαϊκά φορτία diesel έχουν κινηθεί σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, με τη στενότητα προσφοράς και τα χαμηλά αποθέματα να ενισχύουν την πίεση.
Και υπάρχει ακόμη ένας παράγοντας: ο χειμώνας. Τα διυλιστήρια θα πρέπει να αυξήσουν την παραγωγή πετρελαίου θέρμανσης, γεγονός που μπορεί να περιορίσει περαιτέρω την ευελιξία τους στην παραγωγή diesel.
Το αποτέλεσμα είναι μια αγορά χωρίς μεγάλο περιθώριο λάθους. Ρωσικά διυλιστήρια εκτός λειτουργίας, περιορισμένες ροές από τη Μέση Ανατολή, υψηλή ζήτηση και πιθανή μείωση των αμερικανικών εξαγωγών δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα.
Και επειδή το ντίζελ βρίσκεται στην καρδιά των μεταφορών και της παραγωγής, η νέα άνοδος δεν θα μείνει στην αντλία. Θα περάσει στα φορτία, στα τρόφιμα, στη βιομηχανία και τελικά στον πληθωρισμό.
Διαβάστε ακόμη
Η ζωή με το μήνα: Γιατί όλο και περισσότερα πράγματα τα νοικιάζουμε αντί να τα αγοράζουμε
Πληροφορική: Προς νέο κύμα εισαγωγών και μετατάξεων στο Euronext Athens – Οι 7 περιπτώσεις
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ