Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου μπορεί να έχει αποφύγει μέχρι στιγμής το χειρότερο σενάριο μιας παρατεταμένης κατάρρευσης των ροών, όμως η ενεργειακή ασφάλεια και αγορά έχει δεχθεί ισχυρό πλήγμα. Το βασικό πρόβλημα πλέον δεν είναι μόνο πόσο πετρέλαιο φτάνει καθημερινά στην αγορά, αλλά και πόσο μικρά έχουν γίνει τα διαθέσιμα αποθέματα ασφαλείας.
Η εκτίμηση ότι μπορεί να απαιτηθούν έως και δύο χρόνια για την αναπλήρωση των παγκόσμιων αποθεμάτων ακόμη και μετά την πλήρη επαναφορά των ροών μέσω των Στενών του Ορμούζ δείχνει το μέγεθος της πίεσης. Η αγορά μπορεί να επιστρέψει σταδιακά σε υψηλότερες ροές, αλλά η αποκατάσταση του «μαξιλαριού» που λειτουργεί ως άμυνα απέναντι σε ένα νέο σοκ είναι πολύ πιο δύσκολη υπόθεση.
Τρία δισεκατομμύρια βαρέλια εκτός αγοράς
Από την έναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων στα τέλη Φεβρουαρίου, περίπου 3 δισ. βαρέλια πετρελαίου έχουν χαθεί από την παγκόσμια προσφορά. Μέρος αυτού του κενού καλύφθηκε από την άντληση αποθεμάτων.
Όταν ξεκίνησε η σύγκρουση, τα παγκόσμια αποθέματα υπολογίζονταν σε περίπου 10 δισ. βαρέλια. Έκτοτε έχουν υποχωρήσει κάτω από τα 6 δισ. βαρέλια και, ακόμη πιο ανησυχητικά, μόνο περίπου το 10% αυτής της ποσότητας θεωρείται άμεσα αξιοποιήσιμο, εξαιτίας τεχνικών και άλλων περιορισμών.
Αυτό σημαίνει ότι η αγορά έχει πολύ μικρότερο περιθώριο αντίδρασης σε περίπτωση νέας διαταραχής. Οι στρατηγικές ποσότητες μπορούν να καλύψουν προσωρινά ένα έλλειμμα, δεν μπορούν όμως να αντικαταστήσουν την κανονική παραγωγή και τις σταθερές εμπορικές ροές.
Για να αποκατασταθούν τα αποθέματα στα προηγούμενα επίπεδα, θα απαιτούνταν πρόσθετη παραγωγή περίπου 2 εκατ. βαρελιών ημερησίως για τουλάχιστον 18 μήνες. Και αυτό χωρίς να υπολογίζεται μια πιθανή νέα αύξηση της παγκόσμιας κατανάλωσης.
Τα 100 εκατ. βαρέλια της G7 αγοράζουν χρόνο
Η απόφαση των χωρών της G7 και των εταίρων τους να απελευθερώσουν έως 100 εκατ. βαρέλια αργού και ντίζελ αποτελεί σημαντική παρέμβαση, δεν αλλάζει όμως τα θεμελιώδη δεδομένα.
Η διοχέτευση των αποθεμάτων στην αγορά μπορεί να αυξήσει προσωρινά τη διαθέσιμη προσφορά και να περιορίσει τις πιέσεις στις τιμές. Ωστόσο, η ποσότητα αυτή είναι μικρή σε σχέση με το μέγεθος της απώλειας που έχει ήδη καταγραφεί.
Η ουσία είναι ότι τα αποθέματα λειτουργούν ως γέφυρα μέχρι να αποκατασταθεί η παραγωγή. Όταν χρησιμοποιούνται για να καλύψουν ένα παρατεταμένο έλλειμμα, το κόστος είναι η μείωση της δυνατότητας αντίδρασης στο επόμενο σοκ.
Γι’ αυτό και η αγορά παραμένει ιδιαίτερα ευάλωτη. Μια νέα επίθεση σε ενεργειακές υποδομές, μια διακοπή θαλάσσιας μεταφοράς ή μια νέα κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να προκαλέσει πολύ μεγαλύτερη αναστάτωση από ό,τι υπό κανονικές συνθήκες.
Το Ορμούζ παραμένει ο καθοριστικός παράγοντας
Στο επίκεντρο βρίσκεται τα Στενά του Ορμούζ, από όπου υπό κανονικές συνθήκες διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και LNG.
Οι χώρες του Κόλπου έχουν καταφέρει να αυξήσουν εν μέρει τις εξαγωγές τους και οι ροές αργού έχουν πλησιάσει τα προπολεμικά επίπεδα. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η αγορά έχει επιστρέψει στην κανονικότητα.
Η ναυσιπλοΐα εξακολουθεί να πραγματοποιείται σε περιβάλλον αυξημένου κινδύνου, με τα ασφάλιστρα και τα ναύλα των δεξαμενόπλοιων να έχουν εκτοξευθεί. Σε ορισμένες διαδρομές από τη Μέση Ανατολή προς την Ασία, το ημερήσιο κόστος ναύλωσης πολύ μεγάλων δεξαμενόπλοιων έχει αυξηθεί από περίπου 30.000 δολάρια έως και 1,2 εκατ. δολάρια.
Το κόστος αυτό ενσωματώνεται τελικά στις τιμές του πετρελαίου και των προϊόντων του, περιορίζοντας την ανακούφιση που θα μπορούσε να προκύψει από την αύξηση των φυσικών όγκων.
Έτσι, το Brent εξακολουθεί να κινείται γύρω από τα 100-103 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι επενδυτές εξακολουθούν να αποτιμούν τον κίνδυνο νέων διαταραχών στις μεταφορές και στις ενεργειακές εγκαταστάσεις.
Η Saudi Aramco αναζητά δρόμους μακριά από το Ορμούζ
Η Saudi Aramco επιχειρεί παράλληλα να μειώσει την εξάρτησή της από τη συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδο, αξιοποιώντας εναλλακτικές διαδρομές και τον αγωγό East-West, ο οποίος συνδέει τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας με τις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας.
Η εταιρεία εκτιμά ότι μπορεί να επαναφέρει σχετικά γρήγορα στην αγορά το σύνολο της παραγωγικής της δυναμικότητας, που ανέρχεται σε 12 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Παράλληλα, ανακατανέμει φορτία μεταξύ διαφορετικών ποιοτήτων αργού, χρησιμοποιεί εναλλακτικές διαδρομές και αξιοποιεί δικά της δεξαμενόπλοια για την εξυπηρέτηση πελατών σε Ευρώπη και Ασία.
Η Aramco εξετάζει επίσης την αύξηση της αποθηκευτικής της δυναμικότητας, ακόμη και με διπλασιασμό ή τριπλασιασμό των εγκαταστάσεών της. Η κίνηση δείχνει ότι η ενεργειακή ασφάλεια δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως ζήτημα παραγωγής, αλλά και ως ζήτημα αποθήκευσης και εναλλακτικών οδών μεταφοράς.
Το κρίσιμο ζητούμενο, επομένως, δεν είναι απλώς η επιστροφή των ροών του πετρελαίου. Είναι η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης, της ασφάλειας των μεταφορών και των παγκόσμιων αποθεμάτων.
Ακόμη και αν τα Στενά του Ορμούζ ανοίξουν πλήρως και η παραγωγή επανέλθει, η αγορά θα χρειαστεί πολύ περισσότερο χρόνο για να ξαναχτίσει το απόθεμα ασφαλείας που έχασε. Μέχρι τότε, κάθε νέα διαταραχή θα βρίσκει την παγκόσμια οικονομία με ένα πολύ πιο λεπτό ενεργειακό «μαξιλάρι» και, συνεπώς, με μεγαλύτερη έκθεση σε νέες εκτοξεύσεις των τιμών.
Διαβάστε ακόμη
Ξινό Νερό: Το μοναδικό success story ενός φυσικού θησαυρού της ελληνικής γης
Οι «κομάντος» της εποπτείας μπαίνουν στις τράπεζες – Στο μικροσκόπιο τα δάνεια υψηλού κινδύνου
Στα 1.000 ευρώ η μέση σύνταξη από τον Δεκέμβριο
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ