Εκεί που πριν από λίγους μήνες η παγκόσμια αγορά ενέργειας φοβόταν μια παρατεταμένη έλλειψη πετρελαίου, οι προβλέψεις αρχίζουν πλέον να κινούνται προς την αντίθετη κατεύθυνση. Η -μετά τη συμφωνία ΗΠΑ και Ιράν– σταδιακή αποκλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή και η προοπτική πλήρους επαναφοράς των εξαγωγών από τον Περσικό Κόλπο δημιουργούν τις προϋποθέσεις για μια αγορά που, αντί να ανησυχεί για ελλείψεις, ίσως βρεθεί αντιμέτωπη με σημαντικό πλεόνασμα μέσα στο 2027.
Η πολεμική σύγκρουση μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ προκάλεσε ισχυρούς κραδασμούς στο παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα. Οι περιορισμοί στις μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ, οι ελλείψεις σε προϊόντα διύλισης και οι υψηλές τιμές καυσίμων περιόρισαν τη ζήτηση και ανέτρεψαν τις ισορροπίες που επικρατούσαν πριν από το ξέσπασμα των εχθροπραξιών.
Οι τελευταίες εκτιμήσεις δείχνουν πλέον ότι η παγκόσμια κατανάλωση πετρελαίου το 2026 θα κινηθεί αισθητά χαμηλότερα από ό,τι αναμενόταν πριν από την κρίση. Η υποχώρηση της οικονομικής δραστηριότητας σε ορισμένες περιοχές, σε συνδυασμό με το αυξημένο ενεργειακό κόστος, περιόρισε τη ζήτηση περισσότερο από όσο είχαν προβλέψει οι αγορές στις αρχές του έτους.
Η εικόνα της προσφοράς
Από την πλευρά της παραγωγής, η κατάσταση ήταν εξίσου δύσκολη. Οι αναταράξεις στη Μέση Ανατολή οδήγησαν σε σημαντική μείωση των διαθέσιμων ποσοτήτων πετρελαίου, με την παραγωγή αρκετών χωρών του Κόλπου να υποχωρεί αισθητά σε σχέση με τα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από τον πόλεμο.
Η παγκόσμια προσφορά περιορίστηκε σημαντικά τους τελευταίους μήνες, ενώ οι εξαγωγές μέσω των Στενών του Ορμούζ παρέμειναν σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα. Το αποτέλεσμα ήταν μια από τις μεγαλύτερες διαταραχές που έχει γνωρίσει η αγορά πετρελαίου τα τελευταία χρόνια.
Ωστόσο, η εικόνα αρχίζει να αλλάζει. Η συμφωνία αποκλιμάκωσης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης δημιουργεί τις προϋποθέσεις για σταδιακή επανεκκίνηση των ενεργειακών ροών, ενώ η επαναφορά των ιρανικών εξαγωγών αναμένεται να ενισχύσει σημαντικά τη διαθέσιμη προσφορά τους επόμενους μήνες.
Το σενάριο του μεγάλου πλεονάσματος
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο των νέων προβλέψεων αφορά το 2027. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι η παγκόσμια παραγωγή θα μπορούσε να αυξηθεί κατά περίπου 8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως σε σχέση με τα σημερινά επίπεδα, προσεγγίζοντας τα 110 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα.
Την ίδια στιγμή, η παγκόσμια ζήτηση προβλέπεται να ανακάμψει μεν, αλλά με πολύ πιο αργό ρυθμό. Η αύξηση της κατανάλωσης εκτιμάται ότι θα περιοριστεί περίπου στα 2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, δημιουργώντας μια σημαντική απόκλιση μεταξύ προσφοράς και ζήτησης.
Η διαφορά αυτή είναι που γεννά τα σενάρια περί μεγάλου πλεονάσματος στην αγορά. Αν οι προβλέψεις επιβεβαιωθούν, το πετρέλαιο θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπο με τη μεγαλύτερη περίοδο υπερπροσφοράς από την εποχή της πανδημίας, ασκώντας καθοδικές πιέσεις στις διεθνείς τιμές.
Ο ρόλος των Στενών του Ορμούζ
Παρά τη βελτίωση του κλίματος, η ομαλοποίηση των ροών δεν αναμένεται να πραγματοποιηθεί από τη μια ημέρα στην άλλη. Η αποκατάσταση της ασφάλειας στη θαλάσσια περιοχή απαιτεί χρόνο, ενώ οι αλυσίδες εφοδιασμού χρειάζονται μήνες για να επιστρέψουν σε πλήρη λειτουργία.
Τις τελευταίες εβδομάδες οι μεταφορές πετρελαίου μέσω του Ορμούζ έχουν ήδη αυξηθεί αισθητά, βοηθούμενες από μεταφορτώσεις πλοίο προς πλοίο στον Κόλπο του Ομάν. Παρ’ όλα αυτά, η πλήρης επιστροφή στα προπολεμικά επίπεδα εξακολουθεί να θεωρείται μια διαδικασία που θα εξελιχθεί σταδιακά.
Παράλληλα, αρκετές πετρελαιοπαραγωγές χώρες συνεχίζουν να χρησιμοποιούν εναλλακτικές διαδρομές εξαγωγών που ανέπτυξαν κατά τη διάρκεια της κρίσης, γεγονός που μεταβάλλει μόνιμα τον χάρτη των ενεργειακών μεταφορών.
Τα αποθέματα στο χαμηλότερο σημείο
Ένα ακόμη στοιχείο που προκαλεί προβληματισμό είναι η κατάσταση των παγκόσμιων αποθεμάτων. Παρά την αισθητή υποχώρηση της ζήτησης, τα διαθέσιμα αποθέματα συνεχίζουν να μειώνονται με ταχύ ρυθμό.
Οι δεξαμενές αποθήκευσης έχουν αποδυναμωθεί σημαντικά από την έναρξη της σύγκρουσης, καθώς οι αγορές κατανάλωναν περισσότερες ποσότητες από όσες παρήγαγε το σύστημα. Αυτή η συνεχής μείωση των αποθεμάτων λειτουργεί προς το παρόν ως παράγοντας στήριξης των τιμών.
Δεν είναι τυχαίο ότι, παρά τις προσδοκίες για μελλοντική υπερπροσφορά, οι τιμές του πετρελαίου εξακολουθούν να βρίσκονται σε επίπεδα συγκρίσιμα με εκείνα που καταγράφονταν πριν από το ξέσπασμα της κρίσης.
Η αγορά κοιτάζει το 2027
Για τους επενδυτές, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πλέον αν θα ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ αλλά πόσο γρήγορα θα επιστρέψουν οι εξαγωγές στα φυσιολογικά επίπεδα και πόσο μεγάλη θα είναι η νέα παραγωγική δυναμικότητα που θα προστεθεί στην αγορά.
Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα καθορίσει την πορεία των τιμών τα επόμενα δύο χρόνια. Αν η ειρηνευτική συμφωνία εφαρμοστεί χωρίς εμπόδια και οι παραγωγοί του Κόλπου επαναφέρουν πλήρως τις εξαγωγές τους, η αγορά πετρελαίου μπορεί να περάσει από την εποχή της σπανιότητας στην εποχή της αφθονίας.
Και τότε, το μεγαλύτερο πρόβλημα για τις ενεργειακές αγορές δεν θα είναι η έλλειψη βαρελιών αλλά το πώς θα απορροφηθούν οι υπερβάλλουσες ποσότητες που θα επιστρέψουν στην παγκόσμια οικονομία.
Διαβάστε ακόμη
Αλλάζει το αφήγημα για τις αγορές: Από τον φόβο του πολέμου στον φόβο των επιτοκίων
Ξαγρυπνά ο σύντροφός σου; Ούτε εσύ κοιμάσαι καλά
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.