Η Γερμανία μπορεί να αναδεικνύεται το 2025 στη μεγαλύτερη παραγωγό ηλεκτρικής ενέργειας από ήλιο και άνεμο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ωστόσο οι καταναλωτές της συνεχίζουν να επιβαρύνονται με ιδιαίτερα υψηλούς λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος. Παρά τη θεαματική στροφή προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τη σταδιακή απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, οι τιμές παραμένουν σημαντικά υψηλότερες από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Τα γερμανικά νοικοκυριά καταβάλλουν περίπου 33% περισσότερα για ηλεκτρική ενέργεια σε σύγκριση με τον μέσο πολίτη της ΕΕ. Σύμφωνα με στοιχεία του ενεργειακού οργανισμού Ember, το 59% της ηλεκτροπαραγωγής της χώρας προέρχεται πλέον από καθαρές πηγές, γεγονός που κατατάσσει τη Γερμανία μεταξύ των κορυφαίων χωρών παγκοσμίως στην πράσινη μετάβαση.
Η πρόοδος είναι εντυπωσιακή. Από την εφαρμογή του νόμου για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας το 2000, η συμμετοχή της αιολικής και της ηλιακής ενέργειας στο ηλεκτρικό μίγμα εκτοξεύθηκε από κάτω από 2% σε σχεδόν 45% το 2025. Αντίθετα, ο άνθρακας, που άλλοτε κάλυπτε περισσότερο από το μισό της παραγωγής ηλεκτρισμού, περιορίστηκε στο 21%.
Η Γερμανία σύμφωνα με το Εuronews παρήγαγε πέρυσι περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από αιολικά και φωτοβολταϊκά συστήματα από οποιοδήποτε άλλο κράτος-μέλος της ΕΕ, αντιπροσωπεύοντας πάνω από το 25% της συνολικής παραγωγής αιολικής και ηλιακής ενέργειας της Ένωσης. Παρ’ όλα αυτά, νέα ανάλυση της εταιρείας 1KOMMA5° επισημαίνει ότι η χώρα εξακολουθεί να συγκαταλέγεται στις ακριβότερες αγορές ηλεκτρισμού της Ευρώπης.
Οι ακριβότερες και οι φθηνότερες χώρες της ΕΕ
Με βάση στοιχεία της Eurostat για το δεύτερο εξάμηνο του 2025, η μέση τιμή ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ διαμορφώθηκε στα 0,29 ευρώ ανά κιλοβατώρα, συμπεριλαμβαανομένων φόρων και τελών. Στη Γερμανία, η αντίστοιχη τιμή έφτασε τα 0,39 ευρώ ανά κιλοβατώρα.
Αυτό μεταφράζεται σε σημαντική επιβάρυνση για τα νοικοκυριά. Ένα άτομο με ετήσια κατανάλωση 1.500 kWh πληρώνει περίπου 150 ευρώ περισσότερα τον χρόνο σε σχέση με τον μέσο Ευρωπαίο, ενώ μια οικογένεια με κατανάλωση 5.000 kWh επιβαρύνεται κατά περίπου 500 ευρώ επιπλέον.
Την πρώτη θέση στην κατάταξη των ακριβότερων τιμολογίων κατέχει η Ιρλανδία με 0,40 ευρώ ανά κιλοβατώρα, ακολουθούμενη από τη Γερμανία, το Βέλγιο, τη Δανία και την Αυστρία. Στον αντίποδα βρίσκονται η Ουγγαρία, η Μάλτα και η Βουλγαρία με τις χαμηλότερες χρεώσεις στην Ένωση. Η Ελλάδα βρίσκεται κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο, με τιμή 0,24 ευρώ ανά κιλοβατώρα.
Γιατί οι ΑΠΕ δεν αρκούν για φθηνότερο ρεύμα
Το βασικό πρόβλημα εντοπίζεται στον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνονται οι τιμές στην ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρισμού. Προβλέπεται ότι η τελική τιμή καθορίζεται από την ακριβότερη μονάδα παραγωγής που απαιτείται για την κάλυψη της ζήτησης.
Έτσι, όταν η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές δεν επαρκεί, ενεργοποιούνται μονάδες φυσικού αερίου ή άνθρακα, οι οποίες ανεβάζουν το συνολικό κόστος για όλους τους καταναλωτές. Ως αποτέλεσμα, ακόμη και μια χώρα με υψηλή διείσδυση ΑΠΕ παραμένει εκτεθειμένη στις διακυμάνσεις των ορυκτών καυσίμων.
Η περίπτωση της Ισπανίας θεωρείται χαρακτηριστικό παράδειγμα. Αν και διαθέτει παρόμοια συμμετοχή αιολικής και ηλιακής ενέργειας με τη Γερμανία, η σημαντική παρουσία υδροηλεκτρικών και πυρηνικών μονάδων έχει περιορίσει δραστικά την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Το 2025 η καθαρή ενέργεια αντιστοιχούσε στο 75% του ισπανικού ενεργειακού μίγματος, έναντι 59% στη Γερμανία.
Η κατάργηση της πυρηνικής ενέργειας και το κόστος της μετάβασης
Σημαντικό ρόλο διαδραμάτισε και η απόφαση του Βερολίνου να εγκαταλείψει την πυρηνική ενέργεια. Το 2022 τα πυρηνικά εργοστάσια κάλυπταν ακόμη το 6,6% της ηλεκτροπαραγωγής της χώρας. Η απόσυρσή τους δημιούργησε ένα ενεργειακό κενό, το οποίο έπρεπε να καλυφθεί είτε με μεγαλύτερη χρήση ορυκτών καυσίμων είτε με ταχύτερη ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών.
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι η πλήρης επίδραση της νέας πράσινης στρατηγικής θα αποτυπωθεί πιο καθαρά από το 2026 και μετά, καθώς οι ΑΠΕ συνεχίζουν να υποκαθιστούν σταδιακά τις συμβατικές μορφές παραγωγής.
Το παράδοξο της σπατάλης καθαρής ενέργειας
Παρά τη μεγάλη παραγωγή πράσινης ενέργειας, η Γερμανία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ευελιξίας στο δίκτυο. Το αποτέλεσμα είναι να περιορίζεται συχνά η παραγωγή αιολικών και φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων, επειδή το σύστημα αδυνατεί να απορροφήσει όλη την παραγόμενη ενέργεια.
Μόνο το προηγούμενο έτος, οι σχετικές παρεμβάσεις και αποζημιώσεις κόστισαν εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ. Σε περιόδους ισχυρής ηλιοφάνειας ή έντονων ανέμων, η παραγωγή μπορεί να υπερβαίνει τη ζήτηση, οδηγώντας ακόμη και σε αρνητικές τιμές στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Οι ειδικοί θεωρούν ότι η ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης με μπαταρίες αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των ΑΠΕ. Παρότι η εγκατεστημένη ισχύς μπαταριών στην ΕΕ έχει δεκαπλασιαστεί από το 2021 και ξεπερνά πλέον τις 77 GWh, οι ανάγκες παραμένουν πολύ μεγαλύτερες. Για την επίτευξη των στόχων του 2030 απαιτείται νέα δεκαπλάσια αύξηση, με την αποθηκευτική ικανότητα να προσεγγίζει τις 750 GWh μέσα στην επόμενη πενταετία.
Οι φόροι και τα τέλη επιβαρύνουν περαιτέρω τους λογαριασμούς
Πέρα από τη δομή της αγοράς, σημαντικό βάρος στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας έχουν και οι φόροι καθώς και τα τέλη δικτύου. Σύμφωνα με υπολογισμούς της 1KOMMA5°, χωρίς αυτές τις επιβαρύνσεις η τιμή για τα γερμανικά νοικοκυριά θα διαμορφωνόταν στα 0,26 ευρώ ανά κιλοβατώρα, χαμηλότερα από αρκετές χώρες της Δυτικής Ευρώπης.
Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι η ενίσχυση των υποδομών αποθήκευσης και η καλύτερη διαχείριση των δικτύων θα μπορούσαν να περιορίσουν τις δαπανηρές παρεμβάσεις εξισορρόπησης, μειώνοντας σταδιακά το συνολικό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας για καταναλωτές και επιχειρήσεις.
Διαβάστε ακόμη
Λας Βέγκας: Η Μέκκα του τζόγου έγινε ο παράδεισος των συνεδρίων
Θα θαμπώσουμε τον ήλιο; Η επιστήμη πίσω από την πιο αμφιλεγόμενη ιδέα για το κλίμα