Ένας νέος γύρος αυξήσεων στο ενεργειακό κόστος αρχίζει να διαμορφώνεται στην Ευρώπη, με τις πιέσεις να περνούν πλέον από το φυσικό αέριο και στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας. Για την Ελλάδα, η εικόνα παραμένει μέχρι στιγμής καλύτερη από εκείνη αρκετών ευρωπαϊκών χωρών, όμως το περιθώριο προστασίας στενεύει, καθώς η αγορά εξαρτάται ταυτόχρονα από το ακριβό αέριο, τις εξελίξεις στον Περσικό Κόλπο, τις καιρικές συνθήκες και τη διαθεσιμότητα των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής.
Το TTF έχει παγιωθεί για περισσότερο από έναν μήνα πάνω από τα 50 ευρώ ανά μεγαβατώρα, διατηρώντας υψηλό το κόστος λειτουργίας των μονάδων φυσικού αερίου. Και όσο η κρίση στα Στενά του Ορμούζ παραμένει χωρίς ουσιαστική αποκλιμάκωση, τόσο ισχυρότερος γίνεται ο φόβος ότι η Ευρώπη θα πρέπει να αντιμετωπίσει έναν χειμώνα με ακριβότερο LNG, χαμηλότερα αποθέματα και αυξημένο ανταγωνισμό για διαθέσιμα φορτία.
Στην ηλεκτρική ενέργεια, η μετάδοση είναι άμεση. Όταν οι μονάδες αερίου καλούνται να καλύψουν μεγαλύτερο μέρος της ζήτησης, το υψηλότερο κόστος καυσίμου περνά στην οριακή τιμή και, τελικά, στη χονδρεμπορική αγορά. Το πρόβλημα επιτείνεται φέτος από μια δεύτερη κρίση: την ακραία ζέστη και τη λειψυδρία, που μειώνουν την απόδοση ή θέτουν εκτός λειτουργίας κρίσιμες μονάδες παραγωγής.
Πυρηνικές απώλειες και αδύναμος άνεμος
Η Δυτική και η Κεντρική Ευρώπη έχουν ήδη πληγεί από διαδοχικούς καύσωνες, οι οποίοι δεν αυξάνουν μόνο τη ζήτηση για κλιματισμό, αλλά περιορίζουν ταυτόχρονα και την προσφορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Στη Γαλλία, οι υψηλές θερμοκρασίες ανάγκασαν την EDF να διακόψει τη λειτουργία έξι πυρηνικών αντιδραστήρων και να περιορίσει την παραγωγή σε άλλους τρεις. Η απώλεια πυρηνικής ισχύος έφθασε σε μία ημέρα τα 27,7 GW, αφαιρώντας από το ευρωπαϊκό σύστημα μία από τις σημαντικότερες πηγές σταθερής και σχετικά χαμηλού κόστους ηλεκτροπαραγωγής.
Αντίστοιχη πίεση εμφανίστηκε στη Γερμανία, όπου οι ασθενείς άνεμοι οδήγησαν την αιολική παραγωγή περίπου 60% κάτω από τον εποχικό μέσο όρο. Όσο μικρότερη είναι η συνεισφορά των ΑΠΕ, τόσο περισσότερες μονάδες φυσικού αερίου χρειάζεται να μπουν στο σύστημα, αυξάνοντας το κόστος.
Στην Ουγγαρία, η χαμηλή στάθμη του Δούναβη περιόρισε δραστικά τη λειτουργία του πυρηνικού σταθμού Paks, στερώντας περίπου 1,5 GW από το σύστημα. Στη Ρουμανία, η κατάσταση εξελίχθηκε ακόμη δυσμενέστερα, καθώς η διακοπή λειτουργίας και του τελευταίου διαθέσιμου αντιδραστήρα της Cernavoda αφαίρεσε συνολικά περίπου 1,4 GW, ποσότητα που αντιστοιχεί σχεδόν στο ένα πέμπτο της ηλεκτροπαραγωγής της χώρας.
Το αποτέλεσμα αυτών των ταυτόχρονων προβλημάτων είναι ένα πολύ πιο «σφιχτό» ευρωπαϊκό σύστημα, στο οποίο κάθε επιπλέον απώλεια ισχύος μεταφράζεται ευκολότερα σε υψηλότερες τιμές.
Οι τιμές ήδη στο «κόκκινο»
Η εβδομάδα 10-16 Αυγούστου αποτύπωσε καθαρά αυτή την τάση. Η μέση τιμή χονδρικής διαμορφώθηκε περίπου στα 130 ευρώ ανά μεγαβατώρα στη Γερμανία, αυξημένη κατά 59% σε ετήσια βάση, και στα 135 ευρώ στη Γαλλία, όπου η αύξηση ξεπέρασε το 100%.
Στην Αυστρία και τη Ρουμανία οι τιμές κινήθηκαν στα 143 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ενώ στην Κροατία κοντά στα 139 ευρώ. Η εικόνα δείχνει ότι η ενεργειακή ακρίβεια δεν αποτελεί πλέον θεωρητικό κίνδυνο για τον χειμώνα, αλλά έχει ήδη επιστρέψει στις ευρωπαϊκές αγορές.
Και το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι οι παράγοντες που την τροφοδοτούν δεν φαίνεται να υποχωρούν άμεσα.
Η Ελλάδα αντέχει – αλλά όχι χωρίς όρια
Στην ελληνική αγορά, οι ανατιμήσεις είναι μέχρι στιγμής πιο συγκρατημένες. Η ισχυρή παραγωγή από αιολικά, φωτοβολταϊκά και υδροηλεκτρικά έχει λειτουργήσει ως σημαντικό ανάχωμα στην άνοδο του κόστους.
Η μέση τιμή χονδρικής για τις πρώτες 17 ημέρες του Αυγούστου διαμορφώθηκε στα 118,47 ευρώ ανά μεγαβατώρα, έναντι 109,95 ευρώ τον Ιούλιο. Η αύξηση κατά περίπου 7,7% παραμένει σαφώς μικρότερη από εκείνη που καταγράφεται σε πολλές χώρες της Ευρώπης.
Η εικόνα αυτή στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στο παραγωγικό μίγμα. ΑΠΕ και μεγάλα υδροηλεκτρικά κάλυψαν συνολικά περίπου 65,3% της ηλεκτροπαραγωγής στο διάστημα 1-17 Αυγούστου, περιορίζοντας το μερίδιο του φυσικού αερίου στο 28,9%.
Η υψηλή πράσινη παραγωγή επέτρεψε μάλιστα στην Ελλάδα να εμφανίσει ισχυρό εξαγωγικό ισοζύγιο ηλεκτρικής ενέργειας. Στις 14 Αυγούστου, οι εξαγωγές έφθασαν τις 56,18 GWh, έναντι εισαγωγών μόλις 2,25 GWh.
Ωστόσο, αυτή η ασπίδα δεν είναι μόνιμη.
Η τιμή χονδρικής εκτινάχθηκε στις 153,42 ευρώ ανά μεγαβατώρα στις 17 Αυγούστου, δείχνοντας πόσο γρήγορα μπορεί να αλλάξει η εικόνα όταν περιορίζεται η παραγωγή από ΑΠΕ ή αυξάνεται η περιφερειακή ζήτηση.
Η σχετική υστέρηση της Ελλάδας στην αποθήκευση και η εξάρτηση από το φυσικό αέριο σε ώρες χαμηλής πράσινης παραγωγής παραμένουν δύο βασικά σημεία ευπάθειας.
Ο χειμώνας και το κρίσιμο σενάριο του Ορμούζ
Το μεγαλύτερο ερωτηματικό αφορά πλέον τους επόμενους μήνες. Εάν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν ουσιαστικά κλειστά ή με σημαντικούς περιορισμούς, η Ευρώπη θα χρειαστεί να πληρώσει ακριβότερα για να προσελκύσει LNG από άλλες αγορές.
Σε ένα δυσμενές σενάριο, οι τιμές του TTF θα μπορούσαν ακόμη και να προσεγγίσουν ή να ξεπεράσουν τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα τον χειμώνα, εφόσον απαιτηθεί να εκτοπιστούν ασιατικοί αγοραστές από την αγορά LNG.
Ακόμη και σε ένα πιο ευνοϊκό σενάριο, με αποκλιμάκωση της έντασης και επαναλειτουργία του Ορμούζ στο τέταρτο τρίμηνο, η ομαλοποίηση δεν θα είναι άμεση. Ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου, καθυστερήσεις στη ναυσιπλοΐα και ενισχυμένοι έλεγχοι μπορούν να διατηρήσουν υψηλό το κόστος για αρκετό διάστημα.
Την ίδια στιγμή, η Γερμανία κινδυνεύει να μπει στον χειμώνα με τις αποθήκες φυσικού αερίου στα χαμηλότερα επίπεδα της τελευταίας πενταετίας. Η πλήρωση στο 70% έως τις αρχές Νοεμβρίου θεωρείται πλέον δύσκολη, εφόσον το TTF παραμείνει μεταξύ 50 και 60 ευρώ.
Νέα ενεργειακή εξάρτηση
Η κατάσταση αναδεικνύει και ένα ευρύτερο πρόβλημα. Η Ευρώπη μειώνει σταθερά την εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο, όμως παράλληλα γίνεται ολοένα περισσότερο εξαρτημένη από την παγκόσμια αγορά LNG.
Αυτό σημαίνει μεγαλύτερη έκθεση σε γεωπολιτικές κρίσεις, ναυτιλιακές διαταραχές και ανταγωνισμό με την Ασία. Εάν η κατανάλωση αερίου δεν μειωθεί ουσιαστικά, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν μέχρι το 2030 να καλύπτουν ακόμη και το 75%-80% των εισαγωγών LNG της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Για την Ελλάδα, το μήνυμα είναι διπλό. Η μεγάλη διείσδυση των ΑΠΕ λειτουργεί ως σημαντικό πλεονέκτημα, αλλά δεν αρκεί από μόνη της για να εξουδετερώσει τις διεθνείς πιέσεις.
Όσο το αέριο παραμένει ακριβό, ο Περσικός Κόλπος ασταθής και οι καύσωνες περιορίζουν την πυρηνική και αιολική παραγωγή της Ευρώπης, οι ανατιμήσεις στην ενέργεια θα παραμένουν ο βασικός κίνδυνος του φθινοπώρου και του χειμώνα – και η ελληνική αγορά δύσκολα θα μείνει ανεπηρέαστη. Κάπως έτσι, όλοι στην Ευρώπη ελπίζουμε σε μια κατάπαυση του πυρός στη Μέση Ανατολή και σε έναν πιο… δροσερό καιρό.
Διαβάστε επίσης
Goody’s-Everest: 60 χρόνια ιστορίας ξανά στο τραπέζι για deal 300 εκατ. ευρώ (pics)
Πάνω από 10 δισ. ευρώ το πλεόνασμα του 2026 – Τι αφήνει για νέες παροχές
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.