Επενδύσεις

Αναγκαστικές απαλλοτριώσεις – εξπρές για την υλοποίηση στρατηγικών επενδύσεων

  • Στέλιος Μορφίδης


Σε ποιες περιπτώσεις και με ποιους όρους το Δημόσιο θα απαλλοτριώνει εκτάσεις τρίτων υπέρ μίας στρατηγικής επένδυσης, σύμφωνα με το νομοσχέδιο που βρίσκεται σε διαβούλευση

Σειρά επιπρόσθετων κινήτρων και διευκολύνσεων για την υλοποίηση στρατηγικών επενδύσεων φέρνει το νέο νομοσχέδιο του υπ. Ανάπτυξης το οποίο θα βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση ως τις 8 Σεπτεμβρίου.

Μεταξύ αυτών το νομοσχέδιο επιτρέπει την αναγκαστική απαλλοτρίωση ακινήτων ή τη σύσταση εμπραγμάτων δικαιωμάτων επ’ αυτών για την εξυπηρέτηση των Στρατηγικών Επενδύσεων και των βοηθητικών και συνοδών έργων τους.

Μάλιστα η αναγκαστική απαλλοτρίωση θα γίνεται με διαδικασίες εξπρές και θα εγκρίνεται με ειδικά αιτιολογημένη απόφαση της Διυπουργικής Επιτροπής Στρατηγικών Επενδύσεων (Δ.Ε.Σ.Ε.), εφόσον έχει αξιολογηθεί αναλυτικά ως αναγκαία για την υλοποίηση και τη βιωσιμότητα του επενδυτικού σχεδίου στην οικεία έκθεση αξιολόγησης.

Βασικός όρος για να συμβεί αυτό είναι πως η απαλλοτριούμενη έκταση δεν μπορεί να καταλαμβάνει ποσοστό εκτάσεων μεγαλύτερο του 3% επί της συνολικής έκτασης υλοποίησης της επένδυσης.

Η αποζημίωση που θα λαμβάνουν οι ιδιοκτήτες της απαλλοτριούμενης «υπέρ του Δημοσίου» έκτασης  θα υπολογίζεται με βάση την ισχύουσα νομοθεσία και θα βαρύνει τον επενδυτή, σύμφωνα με το νομοσχέδιο.

Αναλυτικά το νομοσχέδιο προβλέπει για τις αναγκαστικές απαλλοτριώσεις τα εξής: 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’ ΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΕΣ ΑΠΑΛΛΟΤΡΙΩΣΕΙΣ

Άρθρο 7 Διαδικασία αναγκαστικών απαλλοτριώσεων για την εκτέλεση στρατηγικών επενδύσεων

1. α) Επιτρέπεται η αναγκαστική απαλλοτρίωση ακινήτων ή η σύσταση εμπραγμάτων δικαιωμάτων επ’ αυτών για την εξυπηρέτηση των Στρατηγικών Επενδύσεων και των βοηθητικών και συνοδών έργων τους. Η απαλλοτρίωση εγκρίνεται με ειδικά αιτιολογημένη απόφαση της Διυπουργικής Επιτροπής Στρατηγικών Επενδύσεων (Δ.Ε.Σ.Ε.), εφόσον έχει αξιολογηθεί αναλυτικά ως αναγκαία για την υλοποίηση και τη βιωσιμότητα του επενδυτικού σχεδίου στην οικεία έκθεση αξιολόγησης. Σε κάθε περίπτωση, η απαλλοτριούμενη έκταση δεν μπορεί να καταλαμβάνει ποσοστό εκτάσεων μεγαλύτερο του τρία τοις εκατό (3%) επί της συνολικής έκτασης υλοποίησης της επένδυσης.

β) Οι απαλλοτριώσεις κηρύσσονται με κοινή απόφαση των αρμοδίων οργάνων των Υπουργείων Ανάπτυξης και Επενδύσεων, Οικονομικών, Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Πολιτισμού και Αθλητισμού και Υποδομών και Μεταφορών υπέρ του ελληνικού Δημοσίου ή των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου ή των Φορέων Γενικής Κυβέρνησης του άρθρου 14 του ν. 4270/2014 (Α’ 143) ή φυσικών προσώπων και με δαπάνη του υπέρ’ού η απαλλοτρίωση ή άλλου προσώπου, που ορίζεται με την πράξη κήρυξής της. Κατά τα λοιπά εφαρμόζεται ο ν. 2882/2001 (Α` 17). Η προσδιοριζόμενη αποζημίωση βαρύνει τον φορέα της επένδυσης.

2. Ακίνητα ιδιοκτησίας του ελληνικού Δημοσίου ή νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, με εξαίρεση τις ιδιοκτησίες οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (Α.Ε.Ι.), εφόσον πρόκειται να χρησιμοποιηθούν και μόνο κατά το μέρος που κρίνονται αναγκαία για την κατασκευή, επέκταση ή εκσυγχρονισμό των Στρατηγικών Επενδύσεων, δεν απαλλοτριώνονται αλλά μπορεί να παραχωρούνται κατά χρήση για την κατασκευή, επέκταση ή τον εκσυγχρονισμό των ανωτέρω επενδύσεων. Σε περίπτωση αμφισβήτησης του ιδιοκτησιακού καθεστώτος των ακινήτων ενώπιον των αρμόδιων διοικητικών επιτροπών, το πρώτο εδάφιο δεν εφαρμόζεται.

3. Οι διαδικασίες σχετικά με αναγκαστικές απαλλοτριώσεις, που έχουν κηρυχθεί πριν την έναρξη ισχύος του παρόντος εντός ρυμοτομικού σχεδίου για κοινόχρηστους ή κοινωφελείς χώρους, που γειτνιάζουν με την έκταση κατασκευής, επέκτασης ή εκσυγχρονισμού των Στρατηγικών Επενδύσεων ή στους οποίους πρόκειται να χωροθετηθούν οι τελευταίες, διεκπεραιώνονται από τη Γενική Γραμματεία Ιδιωτικών Επενδύσεων και Συμπράξεων Ιδιωτικού και Δημοσίου Τομέα του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων, εφόσον η «Ελληνική Εταιρεία Επενδύσεων και Εξωτερικού Εμπορίου Α.Ε.» το κρίνει απαραίτητο και κατόπιν σχετικής αίτησης του κυρίου του έργου.

4. Αν ο αριθμός των εικαζόμενων ιδιοκτητών και εμπράγματων δικαιούχων είναι μεγαλύτερος από πενήντα (50), περίληψη της απαλλοτριωτικής πράξης της περ. β) της παρ. 1, με μνεία του Φύλλου Εφημερίδας της Κυβερνήσεως, στο οποίο δημοσιεύθηκε, καθώς και αναφορά στην τοποθεσία και κτηματική περιοχή των απαλλοτριουμένων, δημοσιεύεται σε δύο ημερήσιες ευρείας κυκλοφορίας εφημερίδες των Αθηνών ή της περιφερειακής ενότητας, όπου γίνεται η απαλλοτρίωση, σε δύο συνεχόμενα ημερήσια φύλλα τους και αναρτάται στο διαδίκτυο. Η πράξη κήρυξης αναγκαστικής απαλλοτρίωσης κοινοποιείται στον δήμαρχο και τοιχοκολλάται στο δημοτικό κατάστημα της κτηματικής περιοχής, όπου βρίσκονται τα απαλλοτριούμενα ακίνητα. Για την τοιχοκόλληση συντάσσεται πράξη από τον γραμματέα του δήμου, άλλως γίνεται τοιχοκόλληση από δικαστικό επιμελητή. Η τήρηση των παραπάνω διατυπώσεων επέχει θέση ατομικής γνωστοποίησης της απαλλοτριωτικής πράξης, για καθέναν, που αξιώνει δικαιώματα στα απαλλοτριούμενα ακίνητα.

5. Οι απαλλοτριώσεις του παρόντος θεωρούνται κατεπείγουσες και μείζονος σημασίας. Για την κήρυξή τους αρκεί απλό διάγραμμα οριζοντιογραφίας σε κλίμακα όχι μεγαλύτερη από 1:2.000, που απεικονίζει την προς απαλλοτρίωση έκταση. Στην απόφαση της κήρυξης γίνεται ρητή αναφορά ότι δεν απαιτείται η τήρηση των λοιπών όρων και προϋποθέσεων. Στην περίπτωση αυτή, το κτηματολογικό διάγραμμα και ο κτηματολογικός πίνακας συντάσσονται μέσα σε προθεσμία, που ορίζει η πράξη κήρυξης της απαλλοτρίωσης, η οποία δεν υπερβαίνει τους έξι (6) μήνες από την ημερομηνία της πράξης αυτής και μπορεί να παραταθεί για τρεις (3) επιπλέον μήνες με όμοια πράξη. Εάν παρέλθει άπρακτη η προθεσμία αυτή, η απόφαση κήρυξης της απαλλοτρίωσης θεωρείται αυτοδικαίως ανακληθείσα.

6. Στην περίπτωση κατεπείγουσας ανάγκης για την πραγματοποίηση των Στρατηγικών Επενδύσεων και των βοηθητικών και συνοδών έργων τους για τις οποίες κηρύσσονται οι απαλλοτριώσεις, σύμφωνα με το άρθρο 7Α του ν. 2882/2001, η συντέλεση της απαλλοτρίωσης επέρχεται μόνο με την παρακατάθεση ή καταβολή αποζημίωσης χωρίς να απαιτείται δημοσίευση της σχετικής ειδοποίησης στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Μπορεί, επίσης, να επιτρέπεται με ειδική απόφαση του Εφετείου που δικάζει με τη διαδικασία του άρθρου 19 του ν. 2882/2001 ύστερα από αίτηση του βαρυνομένου με τη δαπάνη της απαλλοτρίωσης, η πραγματοποίηση εργασιών και πριν από τον προσδιορισμό και την καταβολή της αποζημίωσης, υπό τον όρο της καταβολής εύλογου τμήματος της αποζημίωσης που δεν μπορεί να είναι μικρότερο από το 70% της κατά το οικείο σύστημα προσδιοριζόμενης αντικειμενικής αξίας του ακινήτου, άλλως της εκτιμώμενης αποζημίωσης και της παροχής πλήρους εγγύησης υπέρ του δικαιούχου της αποζημίωσης.

7. Για την κατασκευή, επέκταση ή τον εκσυγχρονισμό ή την εξυπηρέτηση των Στρατηγικών Επενδύσεων επιτρέπεται η απαλλοτρίωση υπέρ νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου ευρύτερων ζωνών, πέρα από τις εκτάσεις που είναι αναγκαίες για την κατασκευή των έργων με ειδικώς αιτιολογημένη κοινή απόφαση των αρμοδίων οργάνων των Υπουργείων Οικονομικών, Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Πολιτισμού και Αθλητισμού, Υποδομών και Μεταφορών και Τουρισμού.

Άρθρο 8 Δικαστική προστασία

1. Οποιοσδήποτε προβάλλει εμπράγματα δικαιώματα στα απαλλοτριούμενα, καθώς και οποιοσδήποτε τρίτος έχει έννομο συμφέρον μπορεί να ασκήσει αίτηση ακυρώσεως κατά της απαλλοτριωτικής πράξης ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας μέσα σε προθεσμία τριάντα (30) ημερών, που αρχίζει από την επόμενη της τελευταίας από τις παρακάτω ενέργειες διαζευκτικά: της δημοσίευσης σε εφημερίδα ή της κοινοποίησης στον δήμαρχο ή της τοιχοκόλλησης στο δημοτικό κατάστημα.

2. Η κατά το άρθρο 21 του π.δ. 18/1989 (Α’ 8) κοινοποίηση του δικογράφου και της πράξεως του Προέδρου περί ορισμού εισηγητή και δικασίμου γίνεται αμελλητί. Η αρμόδια υπηρεσία υποχρεούται να αποστείλει στο Συμβούλιο της Επικρατείας τον φάκελο της υπόθεσης και την έκθεση απόψεών της σε δέκα (10) ημέρες από την ως άνω κοινοποίηση. Σε περίπτωση μη αποστολής φακέλου, το Δικαστήριο μπορεί να συναγάγει τεκμήριο ομολογίας για την πραγματική βάση των ισχυρισμών του αιτούντος.

3. Η κοινοποίηση της αίτησης από το δικαστήριο σε όσους έχουν έννομο συμφέρον να παρέμβουν γίνεται επτά (7) ημέρες πριν από τη δικάσιμο. Η παρέμβαση ασκείται το αργότερο τρεις (3) ημέρες πριν από τη συζήτηση και κοινοποιείται στον αιτούντα είκοσι τέσσερις (24) ώρες πριν από τη συζήτηση.

4. Για την εκδίκαση της αιτήσεως ακυρώσεως ορίζεται σύντομη δικάσιμος, η οποία, πάντως, δεν μπορεί να υπερβαίνει τις τριάντα (30) ημέρες από την άσκησή της, η δε απόφαση εκδίδεται μέσα σε εξήντα (60) ημέρες από τη συζήτηση. Αναβολή της υπόθεσης επιτρέπεται για σοβαρό λόγο μόνο μια φορά και σε δικάσιμο, η οποία δεν μπορεί να απέχει πέραν των τριάντα (30) ημερών από την αρχική.

5. Αίτηση αναστολής εκτέλεσης της απόφασης κήρυξης της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης εξετάζεται από την Επιτροπή Αναστολών του Συμβουλίου της Επικρατείας κατά απόλυτη προτεραιότητα. Η Διοίκηση υποχρεούται να αποστείλει αμελλητί τον σχετικό φάκελο, ώστε να συζητηθεί η αίτηση αναστολής. Η απόφαση εκδίδεται μέσα σε πέντε (5) ημέρες από τη συζήτηση της αίτησης αναστολής. Η χορηγούμενη αναστολή εκτέλεσης της απόφασης κήρυξης αναγκαστικής απαλλοτρίωσης δεν αναστέλλει τη διαδικασία δικαστικού προσδιορισμού της προσωρινής αποζημίωσης.

6. Κατά τα λοιπά εφαρμόζεται το π.δ. 18/1989 (Α’ 8).

Άρθρο 9 Κτηματολογικά στοιχεία – Αναγνώριση δικαιούχων

1. Αν οι ενδιαφερόμενοι διαφωνούν με τα στοιχεία του κτηματολογικού πίνακα και διαγράμματος, μπορούν από την κήρυξη της απαλλοτρίωσης, με αίτησή τους στην αρχή που θεώρησε τα κτηματολογικά στοιχεία ή άλλως σε κάθε περίπτωση στη Διεύθυνση Δημόσιων Έργων του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, να ζητήσουν τη διόρθωσή τους, υποβάλλοντας τους σχετικούς τίτλους. Η διόρθωση αυτή μπορεί να γίνει μέχρι και τη συζήτηση της αίτησης αναγνώρισης δικαιούχων. Οι δικαιούχοι αποζημίωσης υποχρεούνται να προσκομίσουν στη δίκη αναγνώρισης δικαιούχων πιστοποιητικό ύπαρξης ή ανυπαρξίας δικαιωμάτων του Δημοσίου ή βεβαίωση μη έκδοσης του πιστοποιητικού. Η αίτηση διόρθωσης των κτηματολογικών στοιχείων δεν αναστέλλει τη διαδικασία προσδιορισμού της αποζημίωσης και συντέλεσης της απαλλοτρίωσης. Αντίγραφα των διορθώσεων διαβιβάζονται και στο αρμόδιο Υποθηκοφυλακείο ή Κτηματολογικό Γραφείο για να ενεργήσει τα νόμιμα.

2. Το κτηματολογικό διάγραμμα και ο κτηματολογικός πίνακας με τις διορθώσεις της παρ. 1 διαβιβάζονται από τον υπέρ ου η απαλλοτρίωση ή τον υπόχρεο αποζημίωσης ή όσους έχουν έννομο συμφέρον στο αρμόδιο Μονομελές Πρωτοδικείο.

3. Η αρμόδια Κτηματική Υπηρεσία του Δημοσίου, στην οποία κοινοποιείται υποχρεωτικά η απόφαση κήρυξης της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης, υποχρεούται να χορηγήσει βεβαίωση για την ύπαρξη ή ανυπαρξία δικαιωμάτων του Δημοσίου σε δεκαπέντε (15) ημέρες από την υποβολή αίτησης από τη Γενική Διεύθυνση Στρατηγικών Επενδύσεων του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων.

4. Η αναγνώριση των δικαιούχων γίνεται σε δικάσιμο που ορίζεται από τον πρόεδρο του δικαστηρίου μέσα σε είκοσι πέντε (25) ημέρες από την κατάθεση της αίτησης. Αντίγραφο της αίτησης με την πράξη και με κλήση για εμφάνιση κοινοποιείται δέκα (10) ημέρες πριν από τη δικάσιμο. Κατά τα λοιπά εφαρμόζεται ο ν. 2882/2001 (Α’ 17).

5. Στις αναγκαστικές απαλλοτριώσεις που κηρύσσονται για την κατασκευή, επέκταση ή τον εκσυγχρονισμό των Στρατηγικών Επενδύσεων, ο ορισμός της δικασίμου και η κλήτευση των δικαιούχων αποζημίωσης, στη δίκη αναγνώρισης δικαιούχων στο Μονομελές Πρωτοδικείο, εφόσον οι εικαζόμενοι δικαιούχοι υπερβαίνουν τους διακόσιους (200), γίνεται με πράξη του προέδρου του δικαστηρίου μετά από αίτηση του κάθε ενδιαφερομένου, που δημοσιεύεται σε δύο συνεχόμενα φύλλα δύο (2) ημερήσιων εφημερίδων της οικείας περιφερειακής ενότητας και με τοιχοκόλληση στο δημοτικό κατάστημα, της τοποθεσίας των ακινήτων, δεκαπέντε (15) ημέρες πριν από τη δικάσιμο. Οι δημοσιεύσεις και η τοιχοκόλληση περιλαμβάνουν και πρόσκληση των ενδιαφερομένων να παραστούν κατά τη δικάσιμο και τα ονόματα των εικαζόμενων δικαιούχων σύμφωνα με τα στοιχεία του κτηματολογικού πίνακα. Η παραπάνω διαδικασία γίνεται με δαπάνη του υπόχρεου καταβολής της αποζημίωσης. Αν η διαδικασία κινηθεί από τον υπέρ ου η απαλλοτρίωση ή τον έχοντα εμπράγματο δικαίωμα, η σχετική δαπάνη επιδικάζεται σε βάρος του υπόχρεου καταβολής της αποζημίωσης με την απόφαση αναγνώρισης των δικαιούχων.

6. Κάθε διαφορά αποζημίωσης από παραλείψεις και ανακρίβειες των κτηματολογικών στοιχείων, χωρίς να επηρεάζει τη συντέλεση της απαλλοτρίωσης, δικάζεται από το Μονομελές Πρωτοδικείο, με ανάλογη εφαρμογή του άρθρου 591 περί ειδικών διαδικασιών του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας (π.δ. 503/1985, Α’ 182). Σε περίπτωση άσκησης έφεσης, το δικαστήριο δικαιούται, με προδικαστική του απόφαση, να διατάξει τη διενέργεια γραπτής πραγματογνωμοσύνης από έναν πραγματογνώμονα. Νέα συζήτηση της υπόθεσης ορίζεται με την απόφαση σε ορισμένη δικάσιμο μέσα σε δύο (2) μήνες από τη δημοσίευσή της. Ο πραγματογνώμονας υποχρεούται, μέσα σε έναν (1) μήνα από την επίδοση σε αυτόν της απόφασης, να ορκιστεί και να καταθέσει την πραγματογνωμοσύνη του. Κατά της απόφασης του Εφετείου δεν χωρεί ένδικο μέσο.

Διαβάστε ακόμη:

«Στάμου» vs «Δημητρίου»: Η μάχη του ρυζόγαλου

Super yachts: Πού βρέθηκαν τον Αύγουστο – Πόσα ήρθαν στην Ελλάδα

Τζον Πόλσον: Γιατί βλέπει «φούσκα» στα κρυπτονομίσματα – «Μείνετε μακριά»