Η δεύτερη ζωή των μπαταριών ηλεκτρικών οχημάτων θα μπορούσε να εξελιχθεί σε σημαντικό εργαλείο για το ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα, περιορίζοντας τους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος και αποτρέποντας τη σπατάλη τεράστιων ποσοτήτων ενέργειας από αιολικά και φωτοβολταϊκά πάρκα.
Παρά τη ραγδαία ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών, η οποία βοήθησε την ΕΕ να εξοικονομήσει 51 δισ. ευρώ πέρυσι μέσω της μείωσης των εισαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου, τα ευρωπαϊκά δίκτυα δυσκολεύονται να ακολουθήσουν τον ρυθμό της ενεργειακής μετάβασης.
Σύμφωνα με έκθεση του 2026 της συμβουλευτικής AFRY για τη Beyond Fossil Fuels, περίπου 375 GW έργων καθαρής ενέργειας και 455 GW έργων αποθήκευσης σε μπαταρίες βρίσκονται σήμερα σε λίστες αναμονής για σύνδεση στα δίκτυα διανομής της Ευρώπης.
Η αξία των έργων ΑΠΕ που περιμένουν ουσιαστικά στην «ουρά» για πρόσβαση στο δίκτυο ξεπερνά τα 100 δισ. ευρώ, καθυστερώντας την περαιτέρω διείσδυση τεχνολογιών όπως τα φωτοβολταϊκά και οι αντλίες θερμότητας.
Όταν η πράσινη ενέργεια παράγεται αλλά δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί
Το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα δημιουργήθηκε για μια εντελώς διαφορετική εποχή. Σχεδιάστηκε γύρω από μεγάλες, κεντρικές μονάδες παραγωγής που λειτουργούσαν αρχικά με άνθρακα και αργότερα με φυσικό αέριο.
Τα αιολικά και φωτοβολταϊκά πάρκα, αντίθετα, βρίσκονται συχνά μακριά από τα μεγάλα κέντρα κατανάλωσης ή ακόμη και στη θάλασσα. Επιπλέον, η παραγωγή τους εξαρτάται από τις καιρικές συνθήκες και δεν μπορεί να προσαρμόζεται άμεσα στη ζήτηση.
Έτσι, όταν η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας ξεπερνά την κατανάλωση, οι τιμές μπορεί να γίνουν ακόμη και αρνητικές, αναγκάζοντας τους διαχειριστές να περιορίσουν ή να διακόψουν την παραγωγή αιολικών και φωτοβολταϊκών μονάδων, μέσω της πρακτικής του «curtailment».
Μόνο το 2024 περικόπηκαν στην ΕΕ 10 TWh ανανεώσιμης ηλεκτρικής ενέργειας, ποσότητα αρκετή για να καλύψει τις ανάγκες περίπου 3 εκατ. νοικοκυριών για έναν χρόνο. Η αξία αυτής της χαμένης ενέργειας υπολογίζεται σε 4,3 δισ. ευρώ.
Η ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες θεωρείται κρίσιμη για τον περιορισμό του προβλήματος, ωστόσο οι επενδύσεις παραμένουν χαμηλότερες από τις απαιτούμενες. Και εδώ ακριβώς μπορούν να αποκτήσουν καθοριστικό ρόλο οι χρησιμοποιημένες μπαταρίες ηλεκτρικών αυτοκινήτων.
Μια δεύτερη ζωή που μπορεί να διαρκέσει δεκαετίες
Η απόσυρση μιας μπαταρίας από ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο δεν σημαίνει ότι έχει φτάσει στο τέλος της ωφέλιμης ζωής της. Οι περισσότερες μπαταρίες EV αποσύρονται όταν εξακολουθούν να διαθέτουν 70% έως 80% της αρχικής χωρητικότητάς τους.
Μπορεί να μην ανταποκρίνονται πλέον στις υψηλές απαιτήσεις ενός αυτοκινήτου, παραμένουν όμως ικανές να αποθηκεύσουν ηλεκτρική ενέργεια για σπίτια, επιχειρήσεις ή άλλες εφαρμογές.
«Οι παλιές μπαταρίες EV είναι πραγματικά ένα χρυσωρυχείο», επισημαίνει στο Euronews ο Άντριαν Χιλ, διευθυντής του Electrification Alliance, σημειώνοντας ότι μπορούν να αποκτήσουν δεύτερη ζωή διάρκειας ακόμη και δεκαετιών ως μονάδες αποθήκευσης.
Προς το παρόν, η διαθέσιμη δεξαμενή τέτοιων μπαταριών στην Ευρώπη παραμένει περιορισμένη. Τα περισσότερα ηλεκτρικά οχήματα που αποσύρονται είναι άνω των δέκα ετών ή έχουν υποστεί ζημιές σε ατυχήματα. Πριν από μία δεκαετία, όμως, οι πωλήσεις EV ήταν πολύ χαμηλότερες και οι μπαταρίες τους σημαντικά μικρότερες, συχνά μόλις 22 ή 24 kWh.
Το 2016 πωλήθηκαν στην Ευρώπη μόλις 215.000 ηλεκτρικά οχήματα, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, έναντι 4,2 εκατ. πέρυσι, αύξηση που φτάνει το 1.853%. Παράλληλα, οι σημερινές μπαταρίες αυτοκινήτων μπορούν να έχουν χωρητικότητα από 50 έως 100 kWh.
Μια τεράστια «δεξαμενή» αποθήκευσης πάνω σε τέσσερις τροχούς
Οι αριθμοί δείχνουν το μέγεθος της ευκαιρίας. Πέρυσι η ΕΕ πρόσθεσε στο ηλεκτρικό της δίκτυο 27 GWh αποθήκευσης σε μπαταρίες. Την ίδια περίοδο, όμως, προστέθηκε μέσω των νέων ηλεκτρικών οχημάτων χωρητικότητα μπαταριών περίπου τέσσερις έως πέντε φορές μεγαλύτερη.
Όταν τα συγκεκριμένα αυτοκίνητα αρχίσουν να αποσύρονται και οι μπαταρίες τους μετατραπούν σε αυτόνομες μονάδες αποθήκευσης, θα μπορούσαν να αλλάξουν σημαντικά τον τρόπο λειτουργίας του δικτύου.
Η λογική είναι απλή: η πλεονάζουσα παραγωγή των φωτοβολταϊκών τις ώρες της ημέρας θα μπορούσε να αποθηκεύεται αντί να χάνεται και να διοχετεύεται στο δίκτυο το απόγευμα και το βράδυ, όταν η οικιακή κατανάλωση αυξάνεται. Αντίστοιχα, η αιολική ενέργεια που παράγεται τη νύχτα θα μπορούσε να μεταφέρεται χρονικά προς τις ώρες υψηλότερης ζήτησης.
Ο κίνδυνος ενός νέου κύματος αποβλήτων
Το ζήτημα αποκτά μεγαλύτερη σημασία όσο αυξάνεται ο αριθμός των EV που φτάνουν στο τέλος της ζωής τους. Σύμφωνα με τον IEA, περισσότερες από ένα εκατομμύριο μπαταρίες ηλεκτρικών αυτοκινήτων ενδέχεται να έχουν ολοκληρώσει τον αρχικό κύκλο χρήσης τους έως το 2030.
Χωρίς αποτελεσματική αξιοποίησή τους, θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε ένα από τα ταχύτερα αυξανόμενα ρεύματα αποβλήτων παγκοσμίως.
Η ανακύκλωση αποτελεί μία λύση, αλλά είναι σύνθετη και δαπανηρή. Προτού ανακυκλωθεί μια μπαταρία απαιτούνται διαδικασίες εκφόρτισης, αποσυναρμολόγησης και διαχωρισμού των στοιχείων της, ενώ οι χημικές μέθοδοι που χρησιμοποιούνται μπορούν να απελευθερώσουν επικίνδυνες ουσίες, όπως υδροφθορικό οξύ.
Για τον λόγο αυτό, η αξιοποίηση των μπαταριών στο ηλεκτρικό δίκτυο πριν από την τελική ανακύκλωσή τους θα μπορούσε να παρατείνει σημαντικά την ωφέλιμη ζωή τους.
Από την Καλιφόρνια έως τα mini-grids της Αφρικής
Η συγκεκριμένη λύση εφαρμόζεται ήδη στην πράξη. Στην Καλιφόρνια, εγκατάσταση της B2U αξιοποιεί εκατοντάδες μπαταρίες Honda δεύτερης ζωής, οι οποίες φορτίζονται από φωτοβολταϊκό σύστημα ισχύος 1,5 MW, παρέχοντας ηλεκτρική ενέργεια και υπηρεσίες στο δίκτυο.
Οι εφαρμογές μπορούν να επεκταθούν και σε περιοχές με περιορισμένη πρόσβαση στην ηλεκτρική ενέργεια. Η Παγκόσμια Τράπεζα εκτιμά ότι στην υποσαχάρια Αφρική απαιτούνται περισσότερα από 160.000 mini-grids για να αποκτήσουν 380 εκατ. άνθρωποι πρόσβαση σε αξιόπιστη ηλεκτροδότηση.
Η επαναχρησιμοποίηση των μπαταριών EV μπορεί επομένως να λειτουργήσει ταυτόχρονα ως λύση αποθήκευσης ενέργειας, περιορισμού των αποβλήτων και καλύτερης αξιοποίησης των ΑΠΕ, μετατρέποντας ένα προϊόν που πλησιάζει στο τέλος της πρώτης ζωής του σε κρίσιμο κομμάτι του ενεργειακού συστήματος.
Διαβάστε ακόμη
Πώς τα Sebago έγιναν κλασικό παπούτσι της ανδρικής γκαρνταρόμπας
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ