Η εκτίναξη των τιμών του φυσικού αερίου και η αυξημένη ανάγκη για ηλεκτρική ενέργεια ενόψει του χειμώνα αλλάζουν τις ισορροπίες στην παγκόσμια αγορά άνθρακα, δημιουργώντας νέες ευκαιρίες για τις χώρες που τον εξάγουν και για τη ναυτιλία ξηρού φορτίου. Η Κολομβία αναδεικνύεται σε έναν από τους βασικούς ωφελημένους, καθώς ενισχύει τις εξαγωγές της προς την Ευρώπη, καλύπτοντας μέρος της αυξημένης ζήτησης.
Σύμφωνα με ανάλυση του Νίκου Ταγκούλη, αναλυτή του ναυλομεσιτικού οίκου Intermodal, η περιορισμένη διαθεσιμότητα υγροποιημένου φυσικού αερίου από το Κατάρ και η άνοδος των ευρωπαϊκών τιμών ενέργειας καθιστούν ξανά τον άνθρακα οικονομικά ελκυστικό για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Οι τιμές του φυσικού αερίου στον ευρωπαϊκό κόμβο TTF ξεπέρασαν πρόσφατα τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα, επιστρέφοντας σε επίπεδα που είχαν καταγραφεί κατά την ενεργειακή κρίση του 2022. Παράλληλα, τα ευρωπαϊκά αποθέματα φυσικού αερίου βρίσκονται κάτω από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας.
Η εξέλιξη αυτή οδηγεί ορισμένες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής στην Ευρώπη και την Ασία να στρέφονται από το φυσικό αέριο στον άνθρακα, προκειμένου να περιορίσουν το κόστος παραγωγής.
Ωστόσο, παρά τη βελτίωση της ζήτησης, η Intermodal εκτιμά ότι το παγκόσμιο θαλάσσιο εμπόριο θερμικού άνθρακα θα παραμείνει σε γενικές γραμμές σταθερό το 2026, καθώς οι περιορισμοί στην παραγωγή και στις εξαγωγές αντισταθμίζουν την αυξημένη κατανάλωση.
Σημαντικό ρόλο στις εξελίξεις διαδραματίζει η Κίνα. Η μεγαλύτερη αγορά άνθρακα στον κόσμο αναμένεται να περιορίσει τις εισαγωγές της μέσω θαλάσσης, καθώς επιδιώκει να αυξήσει την εγχώρια παραγωγή. Οι κινεζικές αρχές έχουν δώσει εντολές για ενίσχυση της εξορυκτικής δραστηριότητας στην επαρχία Σανσί, από την οποία προέρχεται περίπου το 30% της παραγωγής άνθρακα της χώρας.
Η αύξηση της εγχώριας προσφοράς, σε συνδυασμό με την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ενδέχεται να περιορίσει περαιτέρω τις κινεζικές εισαγωγές το 2027. Αντίστοιχα, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα αναμένεται μακροπρόθεσμα να μειώσουν τη ζήτησή τους, στο πλαίσιο της ενεργειακής μετάβασης.
Στον αντίποδα, η Ινδία, το Βιετνάμ και οι Φιλιππίνες εξακολουθούν να στηρίζουν την κατανάλωση άνθρακα, λόγω της αυξανόμενης ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας και της βιομηχανικής ανάπτυξης.
Στην Ινδία, ειδικότερα, η περιορισμένη παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας, εξαιτίας των ασθενέστερων μουσώνων που συνδέονται με το φαινόμενο Ελ Νίνιο, ενισχύει τις ανάγκες εισαγωγών. Παράλληλα, η κυβέρνηση επιχειρεί να αυξήσει την εγχώρια εξόρυξη ώστε να μειώσει την εξάρτηση από το εξωτερικό.
Στην πλευρά της προσφοράς, η Ινδονησία, ο μεγαλύτερος εξαγωγέας θερμικού άνθρακα παγκοσμίως, αντιμετωπίζει σημαντικές δυσκολίες. Παρά την αναθεώρηση προς τα πάνω των ποσοστώσεων παραγωγής τον Οκτώβριο, οι εγκεκριμένες ποσότητες παραμένουν αισθητά χαμηλότερες από τα περσινά επίπεδα.
Επιπλέον, η υποχρέωση των παραγωγών να καλύπτουν κατά προτεραιότητα την εγχώρια αγορά περιορίζει τις διαθέσιμες ποσότητες για εξαγωγή. Την κατάσταση επιδεινώνει η χαμηλή στάθμη των ποταμών στο Κεντρικό Καλιμαντάν, η οποία δυσκολεύει τη μεταφορά άνθρακα με φορτηγίδες προς τους εξαγωγικούς τερματικούς σταθμούς.
Η Αυστραλία, η οποία μαζί με την Ινδονησία καλύπτει σχεδόν το 70% των παγκόσμιων εξαγωγών θερμικού άνθρακα, αναμένεται επίσης να διατηρήσει σχετικά σταθερούς όγκους.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Κολομβία αποκτά μεγαλύτερη σημασία για τον ενεργειακό εφοδιασμό της Ευρώπης.
Τα στοιχεία της LSEG που επικαλείται η Intermodal δείχνουν ότι οι ευρωπαϊκές εισαγωγές θερμικού άνθρακα αυξήθηκαν κατά 79% τον Οκτώβριο σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα του προηγούμενου έτους. Στο δεκάμηνο Ιανουαρίου–Οκτωβρίου, η συνολική αύξηση έφθασε το 31%.
Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η άνοδος των κολομβιανών φορτίων προς την Ευρώπη, η οποία διαμορφώθηκε στο 46% κατά το ίδιο διάστημα. Η Κολομβία διατήρησε μερίδιο περίπου 60% στις ευρωπαϊκές εισαγωγές θερμικού άνθρακα, επιβεβαιώνοντας τον κεντρικό της ρόλο στην τροφοδοσία της αγοράς.
Συνολικά, οι εξαγωγές θερμικού άνθρακα της χώρας αυξήθηκαν κατά περίπου 11% στο πρώτο δεκάμηνο του 2026, ενώ για το 2027 προβλέπεται περαιτέρω ενίσχυση κατά 8%.
Η αύξηση αυτή συνοδεύεται από αλλαγή στους προορισμούς των φορτίων. Η μειωμένη ζήτηση από την Ασία αντισταθμίζεται από περισσότερες αγορές στην Ευρώπη, στο Μεξικό, στην Κεντρική Αμερική και στην Καραϊβική. Παράλληλα, οι υψηλότερες τιμές του ινδονησιακού άνθρακα βελτιώνουν την ανταγωνιστικότητα των κολομβιανών εξαγωγών.
Για τη ναυτιλία ξηρού φορτίου, πάντως, η εικόνα δεν είναι εξίσου θετική.
Όπως επισημαίνει στην ανάλυσή του ο Νίκος Ταγκούλης, η αύξηση των εξαγωγών δεν μεταφράζεται απαραίτητα σε αντίστοιχη ενίσχυση της ζήτησης για μεταφορικό έργο. Ο λόγος είναι ότι ολοένα περισσότερα φορτία από την Κολομβία κατευθύνονται προς κοντινότερους προορισμούς στον Ατλαντικό, αντί να ταξιδεύουν προς την Ασία.
Αυτό σημαίνει μικρότερες αποστάσεις για τα πλοία και, κατά συνέπεια, περιορισμένη αύξηση των τονομιλίων, δηλαδή του μεταφορικού έργου που προκύπτει από τον συνδυασμό της ποσότητας του φορτίου και της απόστασης μεταφοράς.
Στο εσωτερικό της Κολομβίας, η αλλαγή κυβέρνησης τον περασμένο Αύγουστο συνοδεύτηκε από πιο υποστηρικτική πολιτική προς τον κλάδο του άνθρακα. Μεταξύ άλλων, ήρθη η προηγούμενη απαγόρευση εξαγωγών προς το Ισραήλ, ενώ δόθηκαν θετικά μηνύματα για νέες επενδύσεις στην εξόρυξη.
Παραμένουν, ωστόσο, σοβαρά προβλήματα στις υποδομές και στην ασφάλεια των μεταφορών. Οι επανειλημμένες επιθέσεις στη σιδηροδρομική γραμμή που συνδέει το ορυχείο Cerrejón με τον παράκτιο εξαγωγικό σταθμό, μεταξύ των οποίων και ένας εκτροχιασμός στα τέλη Σεπτεμβρίου, προκαλούν ανησυχία για την ομαλή διακίνηση των φορτίων. Πρόσθετες καθυστερήσεις δημιουργούν οι αποκλεισμοί από τοπικές κοινότητες.
Το συμπέρασμα της Intermodal είναι ότι η Κολομβία διαθέτει σημαντικά περιθώρια να ενισχύσει τη θέση της στο παγκόσμιο εμπόριο άνθρακα, αξιοποιώντας την αυξημένη ευρωπαϊκή ζήτηση και τους περιορισμούς στις εξαγωγές της Ινδονησίας.
Για τους πλοιοκτήτες, όμως, το κρίσιμο στοιχείο δεν θα είναι μόνο πόσος άνθρακας θα μεταφερθεί, αλλά και πόσο μακριά θα ταξιδέψει. Η γεωγραφική ανακατεύθυνση των φορτίων μπορεί να αποδειχθεί εξίσου καθοριστική με την αύξηση των εμπορικών ποσοτήτων για την πορεία της ναυλαγοράς.
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.