Ένα παράδοξο που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία για την επόμενη ημέρα της ναυτιλίας στην Ανατολική Μεσόγειο αποτυπώνει η νέα έρευνα METAVASEA της HELMEPA: οι ναυτιλιακές εταιρείες κινούνται ταχύτερα προς την υιοθέτηση στρατηγικών απανθρακοποίησης, όμως οι δυνατότητες εφαρμογής, η εκπαίδευση των ανθρώπων και οι διαθέσιμες υποδομές δεν ακολουθούν με τον ίδιο ρυθμό.
Τα ευρήματα του δεύτερου κύματος της έρευνας βασίζονται σε 1.182 απαντήσεις από ναυτικούς, ναυτιλιακές εταιρείες, λιμενικές διοικήσεις, παρόχους υπηρεσιών και προμηθευτές, καθώς και εκπροσώπους της κοινωνίας και λιμενικών πόλεων. Μαζί με τον πρώτο κύκλο, το δείγμα φθάνει πλέον τις 2.080 απαντήσεις.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει το ανθρώπινο σκέλος της μετάβασης. Η κόπωση των πληρωμάτων παραμένει με μεγάλη διαφορά η βασικότερη ανησυχία των ναυτικών για την ασφάλεια, καθώς την επιλέγει το 69%, έναντι 70% στον πρώτο κύκλο. Ακολουθούν η ανεπαρκής εκπαίδευση με 25%, η έλλειψη επικοινωνίας και η διαχείριση άγνωστου εξοπλισμού με 24% αντίστοιχα και η χρήση νέων εναλλακτικών καυσίμων με 22%.
Την ίδια ώρα, οι ναυτικοί εμφανίζονται περισσότερο εξοικειωμένοι με το νέο ρυθμιστικό περιβάλλον. Η γνώση του EU ETS αυξήθηκε από 34% σε 47%, του FuelEU από 33% σε 45% και του EU MRV από 30% σε 41%. Η εξοικείωση με τη στρατηγική του IMO για τα αέρια του θερμοκηπίου ξεπέρασε για πρώτη φορά το 50%, φθάνοντας στο 56% από 45%.
Ωστόσο, το χάσμα στην εκπαίδευση παραμένει σημαντικό. Μόλις το 45% των ναυτικών δηλώνει ότι έλαβε κάποια εκπαίδευση σχετική με την απανθρακοποίηση κατά την τελευταία διετία, έστω και αν το ποσοστό έχει αυξηθεί από 36%. Αυτό σημαίνει ότι περισσότεροι από ένας στους δύο, το 55%, εξακολουθούν να μην έχουν λάβει σχετική εκπαίδευση. Από όσους εκπαιδεύτηκαν, το 65% δηλώνει πολύ ή εξαιρετικά ικανοποιημένο, έναντι 56% προηγουμένως.
Στην πλευρά των επιχειρήσεων, η εικόνα είναι επίσης διπλή. Το 22% των εκπροσώπων ναυτιλιακών εταιρειών δηλώνει πλέον ότι διαθέτει στρατηγική net zero ευθυγραμμισμένη με τον στόχο του IMO για το 2050, έναντι 14% στον πρώτο κύκλο, ενώ ένα επιπλέον 9% αναφέρει ακόμη πιο φιλόδοξη στρατηγική. Παράλληλα, το 59% διαθέτει ειδικό Sustainability Manager ή σχετικό τμήμα και η παρακολούθηση των Scope 1 εκπομπών έχει ανέλθει στο 78%.
Εδώ όμως εντοπίζεται και το βασικό «καμπανάκι» της έρευνας. Οι εταιρείες που επικαλούνται οικονομικούς περιορισμούς ως εμπόδιο στην εφαρμογή αυξήθηκαν από 46% σε 59%, όσες αναφέρουν περιορισμένες δυνατότητες υλοποίησης από 29% σε 50%, ενώ η έλλειψη ενημέρωσης για τις διαθέσιμες λύσεις εκτοξεύθηκε επίσης από 27% σε 50%. Με άλλα λόγια, η στρατηγική ωριμάζει ταχύτερα από την επιχειρησιακή δυνατότητα υλοποίησής της.
Στο μέτωπο των καυσίμων, τα βιοκαύσιμα αναδεικνύονται στον κυρίαρχο μεταβατικό δρόμο, καθώς αποτελούν το περισσότερο χρησιμοποιούμενο ή σχεδιαζόμενο εναλλακτικό καύσιμο για το 59% των εταιρειών. Αντίθετα, το LNG υποχωρεί από 25% σε 9%, η μεθανόλη από 19% σε 11% και η αμμωνία από 14% σε 7%. Ως προς τις μακροπρόθεσμες προοπτικές, τα βιοκαύσιμα προηγούνται με 46%, ενώ ακολουθούν το πράσινο υδρογόνο με 20%, η πράσινη μεθανόλη με 17% και η πράσινη αμμωνία με 15%.
Ανάλογη αντίφαση καταγράφεται και στην ψηφιοποίηση. Το 70% των εταιρειών χρησιμοποιεί εργαλεία παρακολούθησης της απόδοσης και το 79% των ναυτικών θεωρεί την ψηφιακή μετάβαση και τη βασική ψηφιακή κατάρτιση πολύ ή εξαιρετικά αναγκαίες. Ωστόσο, μόλις το 17% των εταιρειών θεωρεί τις ψηφιακές δεξιότητες και την κυβερνοασφάλεια βασική δεξιότητα των ναυτικών.
Ακόμη μεγαλύτερη απόσταση από την επιθυμητή ετοιμότητα εμφανίζουν τα λιμάνια. Στο συνδυασμένο δείγμα 11 λιμένων των δύο κύκλων της έρευνας, το 73% δεν διαθέτει υποδομές καυσίμων χαμηλού άνθρακα, το 45% δεν έχει δυνατότητα παρακολούθησης των εκπομπών των πλοίων και το 36% δεν έχει προγραμματισμένες παρεμβάσεις απανθρακοποίησης. Η HELMEPA διευκρινίζει, πάντως, ότι στον δεύτερο κύκλο υπήρξε μόνο μία απάντηση από λιμενική διοίκηση, εκείνη του λιμένα της Τρίπολης στον Λίβανο, γι’ αυτό και τα στοιχεία παρουσιάζονται σε συνδυασμό με τον πρώτο κύκλο.
Η έρευνα καταγράφει, τέλος, και ένα ενδιαφέρον εύρημα γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη. Σε ξεχωριστή έρευνα με 236 επαγγελματίες της ναυτιλίας, το 57% απάντησε ότι επιθυμεί ανθρώπινη εποπτεία σε κάθε απόφαση της AI, ενώ μόλις το 9% θα αποδεχόταν περιορισμένο ανθρώπινο ρόλο. Μάλιστα, όσο αυξάνεται η επαγγελματική εμπειρία τόσο ενισχύεται η απαίτηση για ανθρώπινο έλεγχο: από 43% μεταξύ όσων έχουν λιγότερα από πέντε χρόνια στον κλάδο σε 60% μεταξύ όσων διαθέτουν περισσότερα από 30 χρόνια εμπειρίας.
Το METAVASEA είναι πενταετές πρόγραμμα που ολοκληρώνεται το 2027, συντονίζεται από τη HELMEPA με στρατηγική και οικονομική υποστήριξη του Lloyd’s Register Foundation και επικεντρώνεται στην ανθρωποκεντρική διάσταση της απανθρακοποίησης της ναυτιλίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Διαβάστε ακόμη
La Perla: Η μικρή πανσιόν που έγινε το θρυλικό ξενοδοχείο κάτω από τους Δολομίτες
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.