Στο προσκήνιο της διεθνούς γεωπολιτικής αλλά και της παγκόσμιας ναυτιλίας έρχεται ξανά η Αρκτική. Αφορμή αποτέλεσαν οι  δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος χαρακτήρισε τη Γροιλανδία κρίσιμη για την εθνική ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών, αφήνοντας ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο στρατιωτικής κλιμάκωσης σε περίπτωση που δεν υπάρξει συμφωνία με τη Δανία.

Πέρα από την πολιτική διάσταση, το ενδιαφέρον για τη Γροιλανδία και συνολικά για την Αρκτική συνδέεται άμεσα με τα πλούσια φυσικά της αποθέματα, όπως πετρέλαιο, φυσικό αέριο, σπάνιες γαίες και κρίσιμα ορυκτά. Ωστόσο, όπως επισημαίνει η ανάλυση του Νίκου Ταγκούλη από τον ναυλομεσιτικό οίκο INTERMODAL η αξιοποίησή τους παραμένει μακροπρόθεσμος στόχος, καθώς τα μεγάλα εμπόδια σε υποδομές, οι ακραίες καιρικές συνθήκες και οι αυστηροί περιβαλλοντικοί κανόνες δυσκολεύουν την ανάπτυξη μεγάλης κλίμακας έργων.

Σε πιο άμεσο επίπεδο, η σημασία της Αρκτικής αυξάνεται κυρίως λόγω της ναυτιλίας. Στοιχεία από το Norwegian Centre for High North Logistics δείχνουν ότι οι θαλάσσιες μεταφορές στην περιοχή ενισχύονται σταθερά τα τελευταία χρόνια, παρά το γεγονός ότι παραμένουν εποχικές και με μικρότερους όγκους σε σχέση με τις παραδοσιακές εμπορικές διαδρομές.

Ιδιαίτερη δυναμική καταγράφεται στη Βόρεια Θαλάσσια Οδό (Northern Sea Route – NSR), η οποία χρησιμοποιείται κυρίως στο εμπόριο Ρωσίας–Κίνας. Το 2025 πραγματοποιήθηκαν 107 διελεύσεις πλοίων, αριθμός πενταπλάσιος σε σχέση με πριν από μία δεκαετία και αυξημένος σε σύγκριση με τις 97 διελεύσεις του 2024. Η συνολική χωρητικότητα έφτασε τα 6,2 εκατ. dwt, σημειώνοντας άνοδο 3,2%.

Τα δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν ρωσικό αργό πετρέλαιο προς την Κίνα εξακολουθούν να έχουν το μεγαλύτερο μερίδιο, αν και παρουσίασαν μικρή υποχώρηση. Αντίθετα, τα φορτηγά πλοία μεταφοράς ξηρού φορτίου, κυρίως Capesize και Panamax με ρωσικό άνθρακα, ήταν αυτά που οδήγησαν την ανάπτυξη, με σημαντική αύξηση τόσο σε αριθμό διελεύσεων όσο και σε μεταφερόμενους όγκους. Άνοδο κατέγραψαν επίσης τα πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων και τα LNG carriers.

Παρότι οι αρκτικές διαδρομές δεν μπορούν ακόμη να αντικαταστήσουν τους καθιερωμένους θαλάσσιους δρόμους, προσφέρουν σημαντικά πλεονεκτήματα. Τα ταξίδια μέσω της NSR είναι έως και 30%–40% συντομότερα σε σχέση με τις κλασικές διαδρομές Ευρώπης–Ασίας, μειώνοντας τον χρόνο μεταφοράς, την κατανάλωση καυσίμων και τις εκπομπές ρύπων.

Την ίδια στιγμή, οι προκλήσεις παραμένουν μεγάλες: ακραία και απρόβλεπτα καιρικά φαινόμενα, περιορισμένες λιμενικές υποδομές, ελάχιστα ασφαλή καταφύγια και γεωπολιτικοί κίνδυνοι, καθώς η Ρωσία ελέγχει τη Βόρεια Θαλάσσια Οδό και απαιτεί ειδικές άδειες και τέλη διέλευσης.

Σύμφωνα με τον Νίκο Ταγκούλη, η σταδιακή υποχώρηση των πάγων λόγω της κλιματικής αλλαγής θα μπορούσε στο μέλλον να ανοίξει ακόμη πιο άμεσες διαδρομές, όπως η Transpolar Sea Route, που θα συνδέει Ασία και Ευρώπη περνώντας από το κέντρο του Αρκτικού Ωκεανού. Αν αυτό συμβεί, η Αρκτική δεν θα αποτελεί απλώς γεωπολιτικό πεδίο ανταγωνισμού, αλλά και έναν παράγοντα που μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά τον χάρτη της παγκόσμιας ναυτιλίας.

Διαβάστε ακόμη

Ενα καταφύγιο στα υψίπεδα του Θιβέτ που είναι εμπειρία ζωής

Το πιο περιζήτητο ζευγάρι κάλτσες που μετέτρεψε τα παντοπωλεία στον απόλυτο προορισμό μόδας

Πώς «κλειδώνει» η μείωση έως 20% στον ΕΝΦΙΑ με την ασφάλιση κατοικίας

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα