Την εκτίμηση ότι η υιοθέτηση του νέου παγκόσμιου κανονιστικού πλαισίου για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τη ναυτιλία θα μετατεθεί τουλάχιστον έως το 2027, χωρίς να αποκλείεται ακόμη μεγαλύτερη καθυστέρηση, διατύπωσε ο Μάρκο Σιλβέστερ, ειδικός στη διεθνή πολιτική μεταφορών και πρώην αναπληρωτής βοηθός υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ για θέματα Μεταφορών, μιλώντας στην ετήσια συνάντηση στρατηγικού σχεδιασμού της Tsakos Energy Navigation (TEN), του δρ. Νίκου Τσάκου.
Η παρουσία του είχε ιδιαίτερη πολιτική και ναυτιλιακή βαρύτητα. Ο Σιλβέστερ υπήρξε ένα από τα πρόσωπα που βρέθηκαν στο επίκεντρο της αμερικανικής παρέμβασης στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO) το 2025, όταν η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ κινητοποιήθηκε για να αποτρέψει την οριστική υιοθέτηση του λεγόμενου Net-Zero Framework.
Εκείνη η παρέμβαση άλλαξε τους συσχετισμούς. Ενώ τον Απρίλιο του 2025 το πλαίσιο είχε εγκριθεί με 63 ψήφους υπέρ και 16 κατά, τον Οκτώβριο η διπλωματική κινητοποίηση των ΗΠΑ συνέβαλε στην υπερψήφιση της αναβολής της διαδικασίας με 57 ψήφους έναντι 49. Ο ίδιος ο Σιλβέστερ περιέγραψε την περίοδο εκείνη ως μια συντονισμένη προσπάθεια ολόκληρης της αμερικανικής κυβέρνησης, με πρωταγωνιστικό ρόλο του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, προκειμένου να εμποδιστεί η υιοθέτηση του πλαισίου. Σήμερα, έχοντας αποχωρήσει από την κυβέρνηση και δραστηριοποιούμενος ως σύμβουλος επιχειρήσεων της ναυτιλίας και των μεταφορών, εκτιμά ότι οι πολιτικές ισορροπίες εξακολουθούν να μην επιτρέπουν την επίτευξη της απαιτούμενης πλειοψηφίας.
«Θα στοιχημάτιζα σε νέα αναβολή τον Δεκέμβριο»
Το βασικό μήνυμα της παρέμβασης του ήταν σαφές. Η ναυτιλία δεν πρέπει να θεωρεί δεδομένο ότι το διεθνές κανονιστικό πλαίσιο θα οριστικοποιηθεί εντός του 2026.
«Θα στοιχημάτιζα σε αναβολή τον Δεκέμβριο», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι δεν αναμένει τελική ψηφοφορία για την υιοθέτηση κανονισμών του ΙΜΟ σχετικά με τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Κατά την εκτίμησή του, η διαδικασία θα μετατεθεί για το επόμενο έτος, ενδεχομένως και αργότερα. Όπως εξήγησε, η υποστήριξη προς το Net-Zero Framework παραμένει ευρεία και μπορεί να προσεγγίζει ακόμη και την πλειοψηφία των χωρών που συμμετέχουν στη σχετική διαδικασία. Ωστόσο, αυτό δεν αρκεί για την εξασφάλιση της απαιτούμενης πλειοψηφίας των δύο τρίτων.
Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στις αποχές. Στην ψηφοφορία του Οκτωβρίου 2025 καταγράφηκαν 21 αποχές και οκτώ απουσίες, στοιχεία που αποδεικνύουν ότι ένας σημαντικός αριθμός κρατών εξακολουθεί να αποφεύγει την οριστική τοποθέτηση. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς που παρουσίασε, εάν συμμετάσχουν στην ψηφοφορία περίπου 90 χώρες, θα απαιτηθούν περίπου 30 αρνητικές ψήφοι για να εμποδιστεί η επίτευξη της πλειοψηφίας των δύο τρίτων.
Η δεύτερη γραμμή άμυνας των ΗΠΑ
Ο πρώην Αμερικανός αξιωματούχος Του Στέιτ Ντιπάρτμεντ αποκάλυψε ότι η πολιτική αντιπαράθεση δεν περιορίζεται στην ίδια την ψηφοφορία για το περιεχόμενο του κανονισμού.
Υπάρχει και ένα δεύτερο, εξίσου κρίσιμο πεδίο. Ο τρόπος με τον οποίο οι τροποποιήσεις θα τεθούν σε ισχύ. Όπως εξήγησε, οι ΗΠΑ είχαν προτείνει τον Οκτώβριο του 2025 την αντικατάσταση της διαδικασίας σιωπηρής αποδοχής (tacit acceptance) από διαδικασία ρητής αποδοχής (explicit acceptance). Η αλλαγή αυτή θα υποχρέωνε τα κράτη να αποδεχθούν ενεργά τις τροποποιήσεις, δημιουργώντας ένα πρόσθετο εμπόδιο και παρατείνοντας σημαντικά τον χρόνο εφαρμογής τους.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στη δυνατότητα παρεμπόδισης της έναρξης ισχύος των τροποποιήσεων μέσω αντιρρήσεων από κράτη σημαίας που εκπροσωπούν σημαντικό ποσοστό της παγκόσμιας εμπορικής χωρητικότητας. Με άλλα λόγια, ακόμη και εάν επιτευχθεί συμφωνία για το περιεχόμενο του νέου πλαισίου, η εφαρμογή του δεν θα είναι αυτομάτως εξασφαλισμένη.
Οι εκλογές μπορούν να αλλάξουν την πορεία της πράσινης μετάβασης
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της ανάλυσης του Sylvester ήταν η σύνδεση των αποφάσεων του ΙΜΟ με τις πολιτικές εξελίξεις σε μεγάλες οικονομίες. Ο ίδιος υποστήριξε ότι το εκλογικό ημερολόγιο μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικό για το μέλλον των διεθνών περιβαλλοντικών κανονισμών. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη Βραζιλία, την οποία χαρακτήρισε έναν από τους πιο δραστήριους υποστηρικτές του Net-Zero Framework. Εκτίμησε ότι μια αλλαγή πολιτικής ηγεσίας προς κατεύθυνση περισσότερο ευθυγραμμισμένη με τις αμερικανικές θέσεις θα μπορούσε να αποδυναμώσει σημαντικά το στρατόπεδο των υποστηρικτών του σημερινού πλαισίου.
Αντίστοιχα, στάθηκε στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ, διευκρινίζοντας ότι το αποτέλεσμά τους δύσκολα θα αλλάξει τη βασική πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ, αλλά ενδέχεται να επηρεάσει τον βαθμό προτεραιότητας που θα δώσει η Ουάσιγκτον στο συγκεκριμένο ζήτημα. Στην ίδια εξίσωση ενέταξε τις πολιτικές εξελίξεις στη Γαλλία και τη Γερμανία, καθώς και τη στάση των μεσογειακών κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κατά την ανάλυσή του, το διεθνές ρυθμιστικό πλαίσιο για τη ναυτιλία δεν διαμορφώνεται πλέον αποκλειστικά με περιβαλλοντικά και τεχνοκρατικά κριτήρια, αλλά επηρεάζεται ολοένα περισσότερο από γεωπολιτικές προτεραιότητες και εσωτερικούς πολιτικούς συσχετισμούς.
Τα τέσσερα πιθανά σενάρια
Ο Σιλβέστερ παρουσίασε διαφορετικές εκδοχές για την επόμενη ημέρα των διαπραγματεύσεων. Ως πιθανότερη θεωρεί τη μετάθεση της υιοθέτησης οποιουδήποτε νέου πλαισίου στο 2027. Ένα δεύτερο σενάριο προβλέπει την αρχική υιοθέτηση τεχνικών μέτρων, με παράλληλη αναβολή των περισσότερο αμφιλεγόμενων οικονομικών ρυθμίσεων.
Δεν απέκλεισε επίσης την υιοθέτηση μιας ηπιότερης εκδοχής του Net-Zero Framework, με διαφορετική πορεία μείωσης των εκπομπών και μεγαλύτερη ευελιξία στη χρήση μεταβατικών καυσίμων. Αντίθετα, εμφανίστηκε επιφυλακτικός απέναντι σε ένα εθελοντικό ή υβριδικό σύστημα, όπως εκείνα που έχουν χρησιμοποιηθεί στις αερομεταφορές, εκτιμώντας ότι δύσκολα θα γινόταν αποδεκτό από την Ευρωπαϊκή Ένωση και άλλες χώρες που υποστηρίζουν αυστηρότερους υποχρεωτικούς κανόνες. Ως εξαιρετικά απίθανο χαρακτήρισε το ενδεχόμενο να εγκριθούν οι τροποποιήσεις ουσιαστικά με τη μορφή που είχαν λάβει τον Απρίλιο του 2025.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους πλοιοκτήτες είχε το τελευταίο μέρος της παρέμβασής του, στο οποίο επικεντρώθηκε στις επιχειρηματικές αποφάσεις που καλούνται να λάβουν οι ναυτιλιακές εταιρείες μέσα σε ένα περιβάλλον ρυθμιστικής αβεβαιότητας. Ο Σιλβέστερ υπογράμμισε ότι η συζήτηση πρέπει να μετατοπιστεί από την επιλογή ενός συγκεκριμένου καυσίμου στη διατήρηση της μεγαλύτερης δυνατής επιχειρησιακής ευελιξίας. Κεντρική θέση της ανάλυσής του ήταν ότι οι διεθνείς κανονισμοί δεν μπορούν να στηρίζονται σε καύσιμα και τεχνολογίες που δεν είναι εμπορικά διαθέσιμα, οικονομικά προσιτά ή ικανά να παραχθούν στις απαιτούμενες ποσότητες.
Κατά την εκτίμησή του, η προσέγγιση αυτή αρχίζει να αποκτά μεγαλύτερη απήχηση ακόμη και μεταξύ κρατών που υποστηρίζουν την απανθρακοποίηση. Αναφέρθηκε επίσης στη δυνατότητα συμμόρφωσης σε επίπεδο στόλου μέσω μηχανισμών συγκέντρωσης και μεταφοράς πλεονασματικών μονάδων συμμόρφωσης μεταξύ πλοίων, στοιχείο που θεωρεί σημαντικό για τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό των εταιρειών.
Παράλληλα, επισήμανε ότι ενδεχόμενη καθυστέρηση στον ΙΜΟ δεν σημαίνει κατάργηση των ευρωπαϊκών υποχρεώσεων. Το EU ETS και το FuelEU Maritime θα συνεχίσουν να αποτελούν βασικά στοιχεία του κανονιστικού περιβάλλοντος για τη ναυτιλία, ανεξάρτητα από την πορεία των διεθνών διαπραγματεύσεων. Για τη διεθνή ναυτιλία, το μήνυμα είναι σαφές. Η απανθρακοποίηση παραμένει στρατηγικός στόχος, αλλά ο δρόμος προς την υλοποίησή της θα καθοριστεί σε μεγάλο βαθμό από τις πολιτικές ισορροπίες και τη δυνατότητα της αγοράς να ανταποκριθεί στις νέες απαιτήσεις.
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.