Φοροδιαφυγή: Πώς στήνονται οι εταιρείες-φαντάσματα που αφήνουν πίσω χρέη εκατομμυρίων

Η πρόσφατη υπόθεση με τη δήθεν άστεγη που στην πραγματικότητα ζούσε σε βίλα 280 τ.μ. με πισίνα έφερε στην επιφάνεια ένα από τα μεγαλύτερα κυκλώματα φοροδιαφυγής που έχει αποκαλύψει η ομάδα ΔΕΟΣ της ΑΑΔΕ. Στην πραγματικότητα, όμως, η συγκεκριμένη περίπτωση είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου. Πίσω από αυτήν κρύβεται ένας ολόκληρος μηχανισμός που χρησιμοποιεί εταιρείες-«φαντάσματα», εικονικές συναλλαγές και διαδοχικές αλλαγές εταιρικών σχημάτων για να αποκρύπτει τη φορολογητέα ύλη και να αφήνει πίσω του χρέη εκατομμυρίων ευρώ.

Πώς στήνεται το κύκλωμα

Η υπόθεση που αποκάλυψε η ΑΑΔΕ δεν αφορά μόνο ένα ακόμη κύκλωμα εικονικών τιμολογίων. Φωτίζει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ένα μοντέλο οργανωμένης φοροδιαφυγής που εμφανίζεται με διαφορετικές μορφές σε διάφορους κλάδους της οικονομίας. Εταιρείες ανοίγουν, πραγματοποιούν μεγάλο όγκο συναλλαγών, συσσωρεύουν οφειλές από ΦΠΑ και φόρο εισοδήματος και στη συνέχεια εξαφανίζονται ή μεταβιβάζονται, ενώ η επιχειρηματική δραστηριότητα συνεχίζεται μέσα από νέο ΑΦΜ και νέο εταιρικό σχήμα. Το αποτέλεσμα είναι το Δημόσιο να βρίσκεται αντιμέτωπο με ανείσπρακτες φορολογικές οφειλές, ενώ οι πραγματικοί οργανωτές του κυκλώματος επιχειρούν να παραμένουν στο παρασκήνιο. Στα χαρτιά αλλάζουν οι εταιρείες και οι διαχειριστές. Στην πράξη, όμως, οι ίδιες ομάδες εξακολουθούν να κινούν τα νήματα, χρησιμοποιώντας διαφορετικές επιχειρήσεις ως οχήματα για την ίδια δραστηριότητα. Το πρώτο βήμα είναι η δημιουργία μιας νέας εταιρείας. Η επιχείρηση εμφανίζεται απολύτως νόμιμη, αποκτά ΑΦΜ, ανοίγει τραπεζικούς λογαριασμούς και ξεκινά να δραστηριοποιείται στην αγορά. Στη συνέχεια αρχίζει να εκδίδει ή να λαμβάνει μεγάλης αξίας τιμολόγια, μέρος των οποίων είναι εικονικά ή δεν ανταποκρίνεται σε πραγματικές συναλλαγές. Μέσω αυτής της διαδικασίας δημιουργείται τεχνητός κύκλος εργασιών, αυξάνονται οι δαπάνες ή οι αγορές της επιχείρησης και μειώνεται ο φόρος που θα έπρεπε να καταβληθεί. Σε άλλες περιπτώσεις, το ζητούμενο είναι η παράνομη εκμετάλλευση του μηχανισμού του ΦΠΑ, ιδιαίτερα όταν εμπλέκονται ενδοκοινοτικές συναλλαγές.

Καθώς οι υποχρεώσεις προς το Δημόσιο αυξάνονται, η εταιρεία οδηγείται ουσιαστικά σε αδράνεια ή διακόπτει τη λειτουργία της. Την ίδια στιγμή δημιουργείται νέα επιχείρηση με διαφορετικό ΑΦΜ, συχνά με το ίδιο αντικείμενο δραστηριότητας, η οποία συνεχίζει τις συναλλαγές σαν να μην έχει συμβεί τίποτα. Τα χρέη μένουν στην παλιά εταιρεία, ενώ η πραγματική δραστηριότητα μεταφέρεται στη νέα.

Αυτός είναι ο λόγος που οι ελεγκτικές αρχές δεν εξετάζουν πλέον μόνο μία επιχείρηση, αλλά αναζητούν τις συνδέσεις μεταξύ πολλών διαφορετικών εταιρειών. Ενα κοινό τηλέφωνο, μια κοινή διεύθυνση, ένας λογιστής, ένας διαχειριστής ή ακόμη και οι ίδιες εμπορικές συνεργασίες μπορεί να αποκαλύψουν ότι πίσω από διαφορετικά ΑΦΜ βρίσκεται στην πραγματικότητα το ίδιο επιχειρηματικό δίκτυο.

Οι «μπροστινοί»

Κρίσιμος κρίκος αυτού του μηχανισμού είναι τα πρόσωπα που εμφανίζονται ως διαχειριστές ή νόμιμοι εκπρόσωποι των εταιρειών. Συχνά πρόκειται για ανθρώπους χωρίς σημαντική οικονομική επιφάνεια, οι οποίοι δηλώνουν χαμηλά εισοδήματα ή δεν διαθέτουν εμφανή περιουσιακά στοιχεία.

Η επιλογή τους δεν είναι τυχαία. Οσο δυσκολότερο είναι να εντοπιστεί περιουσία στο όνομά τους, τόσο δυσκολότερη γίνεται και η είσπραξη των οφειλών όταν οι φόροι καταλογιστούν. Ετσι, οι πραγματικοί οργανωτές παραμένουν στο παρασκήνιο, ενώ στα επίσημα έγγραφα εμφανίζονται πρόσωπα που δύσκολα μπορούν να καλύψουν τις απαιτήσεις του Δημοσίου.

Η περίπτωση της γυναίκας που εμφανιζόταν ως άστεγη ενώ διέμενε σε πολυτελή κατοικία αναδεικνύει ακριβώς αυτή τη λογική. Ανεξάρτητα από τη συγκεκριμένη εμπλοκή της, η εικόνα δείχνει ότι τα πρόσωπα που εμφανίζονται στις εταιρείες δεν αντανακλούν πάντα την πραγματική οικονομική ισχύ ή τον πραγματικό έλεγχο της δραστηριότητας. Οι έλεγχοι της ΑΑΔΕ έχουν δείξει ότι τα ίδια φυσικά πρόσωπα εμφανίζονται πολλές φορές σε διαφορετικές εταιρείες είτε ως διαχειριστές είτε ως εταίροι. Αλλοτε αποχωρούν λίγο πριν από την έναρξη ενός ελέγχου και άλλοτε αντικαθίστανται από νέα πρόσωπα, ενώ η επιχείρηση συνεχίζει να λειτουργεί χωρίς ουσιαστική μεταβολή.

Οι εταιρείες

Στην καρδιά του συστήματος βρίσκονται οι λεγόμενες εταιρείες-φαντάσματα. Πρόκειται για επιχειρήσεις που έχουν περιορισμένη διάρκεια ζωής, αλλά εμφανίζουν δυσανάλογα μεγάλο κύκλο εργασιών. Πολλές φορές αλλάζουν διαχειριστές, εταιρική έδρα ή ακόμη και αντικείμενο δραστηριότητας μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, γεγονός που δυσκολεύει την παρακολούθησή τους.

Στην τελευταία υπόθεση της ΑΑΔΕ, οι ελεγκτές εντόπισαν ένα πλέγμα επιχειρήσεων που συνδέονταν μεταξύ τους μέσω κοινών τηλεφώνων, κοινών διευθύνσεων, επαναλαμβανόμενων προσώπων και διαδοχικών εταιρικών σχημάτων. Παρότι εμφανίζονταν ως ανεξάρτητες επιχειρήσεις, η συνολική εικόνα έδειχνε ότι λειτουργούσαν ως τμήματα του ίδιου δικτύου.

Η αλυσίδα αυτών των κυκλωμάτων ολοκληρώνεται με έναν ακόμη κρίσιμο κρίκο: τους λεγόμενους «εξαφανισμένους εμπόρους». Πρόκειται για επιχειρήσεις που πραγματοποιούν μεγάλες αγορές ή πωλήσεις, συμμετέχουν σε αλυσίδες συναλλαγών και στη συνέχεια παύουν να λειτουργούν χωρίς να αποδώσουν τον ΦΠΑ ή τις υπόλοιπες φορολογικές τους υποχρεώσεις. Οταν ξεκινά ο έλεγχος, η εταιρεία είτε έχει κλείσει είτε δεν διαθέτει πλέον περιουσιακά στοιχεία, ενώ τα πραγματικά πρόσωπα που οργάνωσαν το σχήμα έχουν ήδη μεταφέρει τη δραστηριότητά τους σε άλλη επιχείρηση.

Το μοντέλο αυτό αξιοποιείται κυρίως σε κλάδους με μεγάλο όγκο συναλλαγών και έντονη εμπορική δραστηριότητα, όπου η συνεχής διακίνηση εμπορευμάτων δυσκολεύει τον άμεσο εντοπισμό των εικονικών συναλλαγών. Στην υπόθεση που ερεύνησε η ομάδα ΔΕΟΣ το κύκλωμα δραστηριοποιούνταν κυρίως στο χονδρικό εμπόριο ενδυμάτων, υποδημάτων και συναφών ειδών, χρησιμοποιώντας ένα δίκτυο επιχειρήσεων που εμφανίζονταν να συναλλάσσονται μεταξύ τους, αλλά και με εταιρείες του εξωτερικού.

Διαβάστε ακόμη

Κατοικία: Κόπωση στις πωλήσεις στα έως 10ετίας σπίτια δείχνουν οι αγγελίες (πίνακες)

To πλοίο της κόλασης: Η αποστολή ανάσυρσης ενός τραγικού ναυαγίου

Οι Αθηναίοι δραπετεύουν μαζικά στην Κύθνο

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ