ΓΣΕΕ και εργοδότες συζητούν για επαγγελματικό ταμείο

Αναζητούν εναλλακτικές λύσεις μετά την κατάρρευση των συντάξεων – Το σχέδιο προβλέπει τη σύσταση Ταμείου, το οποίο καταρχάς θα αφορά τους αμειβόμενους με τον κατώτερο μισθό των 586 ευρώ στους κλάδους που σήμερα δεν έχουν επικουρικό

Της Μαίρης Λαμπαδίτη

Η παλαιότερη φρουρά της ΓΣΕΕ όταν άκουγε ανθρώπους της αγοράς και ειδικούς να τολμούν να αναφέρουν τις λέξεις «επαγγελματικά ταμεία» και «ιδιωτική ασφάλιση» τους κατέτασσε στους «ταξικούς εχθρούς», θεωρώντας ότι η ασφάλιση και η καταβολή συντάξεων, επικουρικών και εφάπαξ είναι καθήκον του κράτους.

Οι καιροί όμως άλλαξαν. Οι συντάξεις ολοένα μειώνονται, τα επικουρικά του ιδιωτικού τομέα εξαιτίας της μερικής απασχόλησης θα συρρικνωθούν στο μέλλον ακόμα και στα 40 ευρώ, την ίδια ώρα που το ενιαίο επικουρικό ταμείο διέπεται από ρήτρες θανάτου, ηλικίας (προσδόκιμο ζωής) και ελλειμμάτων, με αποτέλεσμα να κινδυνεύει κάθε χρόνο το ύψος των επικουρικών.

Για πρώτη φορά φέτος στο πλαίσιο της Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας 2018, που κατά τα άλλα διασώζει για μία ακόμη χρονιά άδειες και επιδόματα για τους αμειβόμενους με τους κατώτερους μισθούς, οι εργοδοτικοί φορείς (ΣΕΒ, ΕΣΕΕ, ΓΣΕΒΕΕ, ΣΕΤΕ) και η ΓΣΕΕ συμφώνησαν να ερευνήσουν την προοπτική σύστασης επαγγελματικού ταμείου στον ιδιωτικό τομέα. Σε πρώτη φάση θα ανατεθεί με διεθνή διαγωνισμό μελέτη σε ανεξάρτητο φορέα ο οποίος θα διερευνήσει κάτω από ποιες προϋποθέσεις θα μπορούσε να εξασφαλιστεί η βιωσιμότητα του νέου Ταμείου. Το σχέδιο που συζητείται προβλέπει τη σύσταση ενιαίου επαγγελματικού ταμείου με διοίκηση και ενιαίους κανόνες το οποίο καταρχάς θα απευθύνεται στους αμειβόμενους με τον κατώτερο μισθό των 586 ευρώ (οι οποίοι είναι καταδικασμένοι να πάρουν χαμηλή κύρια και επικουρική σύνταξη), στους κλάδους που σήμερα δεν έχουν επικουρικό (το 40% των ασφαλισμένων, βιοτέχνες , έμποροι) και στη συνέχεια σε όποιον άλλο κλάδο το επιθυμεί.

Το Ταμείο θα λειτουργεί με βάση το κεφαλαιοποιητικό σύστημα ( ατομικές μερίδες). Το κεφάλαιο που θα συγκεντρωθεί θα επενδύεται από επιλεγμένους διαχειριστές με διεθνή εμπειρία. Η ένταξη θα είναι προαιρετική με στόχο να παρέχει μια συμπληρωματική σύνταξη στον εργαζόμενο. Οι εργαζόμενοι που θα εκφράσουν την επιθυμία να ενταχθούν πρέπει να έρθουν σε συμφωνία με τους εργοδότες τους και να καθοριστεί ο επιμερισμός των εισφορών. Για παράδειγμα, 1% ο εργαζόμενος, 3% ο εργοδότης ή 2% ο εργαζόμενος και 2% ο εργοδότης.

Στο σημείο αυτό διατυπώνονται ορισμένες εύλογες απορίες. Εχει δυνατότητα ο εργαζόμενος να καταβάλει εισφορές σε δύο επικουρικά ταμεία με δεδομένο ότι η ασφάλιση στο ενιαίο επικουρικό είναι υποχρεωτική; Επιπλέον, γιατί ο εργοδότης να δεχτεί να καταβάλλει έξτρα εισφορά αφού συχνά οι εργοδοτικοί φορείς διαμαρτύρονται ότι το μη μισθολογικό κόστος στην Ελλάδα είναι υψηλό;

«Είναι προς το συμφέρον των εργαζόμενων», απαντά ο πρόεδρος της ΓΣΕΕ Γιάννης Παναγόπουλος, ένθερμος υποστηρικτής της ιδέας. «Οι νέοι με μια μικρή δαπάνη έχουν το μέλλον μπροστά τους να χτίσουν τη συμπληρωματική τους σύνταξη. Οι εργοδότες, από την άλλη πλευρά, πολλές φορές μάς λένε ότι θέλουν να δώσουν αυξήσεις στους μισθούς, αλλά τους το απαγορεύει ο νόμος. Αν θέλουν λοιπόν να ενισχύσουν τους εργαζόμενους μέσω του Ταμείου ανοίγεται μπροστά τους πεδίον δόξης λαμπρό. Θα καλέσουμε την πολιτεία να τροποποιήσει το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο για τα επαγγελματικά ταμεία και να υιοθετήσει φορολογικές διευκολύνσεις για τους εργοδότες που καταβάλλουν έξτρα εισφορές. Θα πρέπει να αναπροσαρμόσει και τους κανόνες διαχείρισης».

Το σχέδιο που καταστρώνουν ΓΣΕΕ και εργοδότες προβλέπει ένα Ταμείο-κορμό στο οποίο θα εντάσσονται οι επιμέρους επαγγελματικοί κλάδοι που επιθυμούν να ασφαλιστούν. Αυτό το σχέδιο παραπέμπει στον ΕΦΚΑ ή στο ενιαίο επικουρικό, με δεκάδες κλάδους και πολυδαίδαλα ταμεία στα οποία επικρατεί αλαλούμ. Ποιο το όφελος να αναπαραχθεί ένα κακό αντίγραφο του δημόσιου τομέα ρωτήσαμε τον κ. Παναγόπουλο.

«Δεν είναι το ίδιο. Στα δημόσια ασφαλιστικά ταμεία υπήρχαν στρεβλώσεις γιατί κάθε Ταμείο είχε τους δικούς του κανόνες, τη δική του διοίκηση και διαφορετικό σύστημα υπολογισμού της σύνταξης. Στο εθνικό επαγγελματικό ταμείο θα υπάρχουν ενιαίοι κανόνες. Ωστόσο, οι κλάδοι θα μπορούν να επιτύχουν διαφορετικές συμφωνίες με τους εργοδοτικούς τους φορείς. Για παράδειγμα, ο κλάδος τροφίμων και ποτών που θεωρείται εύρωστος θα μπορούσε να συμφωνήσει οι εργοδότες να καταβάλλουν 4% και οι εργαζόμενοι 2%, με αποτέλεσμα να χτιστεί ένα υψηλότερο ποσό συμπληρωματικής σύνταξης στο τέλος του ασφαλιστικού βίου.

Επιφυλάξεις και προβληματισμοί

«Ως πρώτο βήμα είναι σε σωστή κατεύθυνση», επισημαίνει ο κ. Νίκος Φράγκος, τέως γενικός γραμματέας Κοινωνικής Ασφάλισης και καθηγητής Ασφαλιστικής Επιστήμης στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο. «Ομως η έννοια του εθνικού ταμείου μοιάζει ουτοπική. Θα επαναλάβουμε το χάος που προσπαθούμε να συμμαζέψουμε σήμερα στο Δημόσιο. Θα είναι μία ανεξέλεγκτη Λερναία Υδρα. Στην Ολλανδία, στην Αμερική και αλλού όπου υπάρχει εμπειρία στη λειτουργία επαγγελματικών ταμείων, αυτά ιδρύονται για να καλύψουν κλάδους, ομίλους ομοεπαγγελματικές ομάδες. Δεν υπάρχει πουθενά επαγγελματικό ταμείο ιδιωτικού τομέα».

Τις επιφυλάξεις του σε ό,τι αφορά τις υψηλές εισφορές διατυπώνει ο πρόεδρος της Ενωσης Ασφαλιστικών Εταιρειών Ελλάδος Δημήτρης Μαζαράκης, εκφράζοντας παράλληλα φόβους ότι το ασφαλιστικό σύστημα θα χρειαστεί και νέα παρέμβαση.

«Αντιλαμβάνομαι πλήρως την αγωνία των εργαζόμενων και των εργοδοτικών τους φορέων, αγωνία η οποία τους οδηγεί σε αναζήτηση εναλλακτικών λύσεων ως αντίμετρων στις συνεχείς περικοπές των συντάξεων», επισημαίνει ο κ. Μαζαράκης, και συνεχίζει: «Αυτό αποτελεί την καλύτερη απόδειξη ότι η τελευταία μεταρρυθμιστική προσπάθεια, αν και προς τη σωστή κατεύθυνση, δεν έλυσε το ζήτημα και ότι σύντομα θα χρειαστεί νέα παρέμβαση. Επίσης θεωρώ πολύ θετικό το γεγονός ότι αναγνωρίζουν την ανάγκη ύπαρξης κεφαλαιοποιητικού συστήματος, εκτός από την κοινωνική ασφάλιση που λειτουργεί με το αναδιανεμητικό σύστημα. Οσον αφορά στη συγκεκριμένη πρόταση δημιουργίας του Ταμείου Επαγγελματικής Ασφάλισης για τον ιδιωτικό τομέα, αναρωτιέμαι πώς είναι δυνατόν να έχει πιθανότητες επιτυχίας όταν οι ασφαλιστικές εισφορές παραμένουν εξαιρετικά υψηλές; Μια τέτοια κίνηση, από τη μία, αυξάνει περαιτέρω το εργοδοτικό κόστος και από την άλλη προϋποθέτει ότι ο εργαζόμενος, που ακόμη δοκιμάζεται σημαντικά, μπορεί να κάνει επιπλέον αποταμίευση».

Η Ενωση Ασφαλιστικών Εταιρειών τάσσεται υπέρ του συστήματος των 3 πυλώνων, το οποίο θα συνδυάζει συντάξεις από κοινωνικούς και ιδιωτικούς φορείς. Ο πρώτος πυλώνας να παραμείνει κρατικός και υποχρεωτικός, με βάση το αναδιανεμητικό σύστημα, ο δεύτερος να είναι επίσης υποχρεωτικός, με βάση το κεφαλαιοποιητικό σύστημα και τη δημιουργία κρατικών και ιδιωτικών συνταξιοδοτικών ταμείων, ενώ ο τρίτος πυλώνας να αφορά την προαιρετική ιδιωτική ασφάλιση με αναβαλλόμενα φορολογικά κίνητρα, όπως για παράδειγμα στην ηλικία συνταξιοδότησης το κράτος να συνεισφέρει 10%-20% αυτών που έχει αποταμιεύσει ο πολίτης.