Ύστερα από 108 ημέρες συγκρούσεων που αναστάτωσαν τις αγορές ενέργειας, εκτίναξαν το κόστος μεταφορών, προκάλεσαν αναταράξεις στη ναυτιλία και επανέφεραν τον φόβο μιας ευρύτερης ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή, Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν φαίνεται να κάνουν το πρώτο ουσιαστικό βήμα προς τον τερματισμό της κρίσης.
Ιδιαίτερα ικανοποιημένος με την επίτευξη της συμφωνίας με το Ιράν εμφανίστηκε ο Ντόναλντ Τραμπ, ανακοινώνοντας το άνοιγμα των στρατηγικής σημασίας Στενών του Ορμούζ ήδη από την Παρασκευή. Μιλώντας σε δημοσιογράφους, κατά τη διάρκεια διμερούς συνάντησης με τον Πρόεδρο της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι τα Στενά του Ορμούζ έχουν ήδη αρχίσει να επαναλειτουργούν και ότι η πλήρης αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή. Ο ίδιος δεν θα παραστεί στην επίσημη υπογραφή της συμφωνίας που προγραμματίζεται για την Παρασκευή στη Γενεύη της Ελβετίας, αλλά θα παρίσταται αντ’ αυτού ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς.
Να σημειωθεί, πάντως, ότι το μνημόνιο κατανόησης που υπογράφηκε ανάμεσα στις δύο πλευρές δεν αποτελεί ακόμη οριστική ειρηνευτική συμφωνία.
Ωστόσο, σύμφωνα με τους Times, θεωρείται η σημαντικότερη διπλωματική εξέλιξη από την έναρξη του πολέμου στα τέλη Φεβρουαρίου, καθώς δημιουργεί ένα πλαίσιο αποκλιμάκωσης που θα μπορούσε να οδηγήσει τόσο στην αποκατάσταση των ενεργειακών ροών όσο και σε μια ευρύτερη περιφερειακή σταθεροποίηση.
Η συμφωνία προβλέπει την παράταση της εκεχειρίας για επιπλέον 60 ημέρες και, κυρίως, την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, της σημαντικότερης ενεργειακής αρτηρίας του πλανήτη. Πρόκειται για μια εξέλιξη που οι αγορές παρακολουθούσαν επί μήνες, καθώς από το συγκεκριμένο πέρασμα διέρχεται μεγάλο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Η επιστροφή των Στενών του Ορμούζ
Η σταδιακή επαναλειτουργία των Στενών αποτελεί ίσως το πιο άμεσο και χειροπιαστό αποτέλεσμα της συμφωνίας. Από τα τέλη Φεβρουαρίου, η περιοχή βρέθηκε ουσιαστικά εκτός κανονικής λειτουργίας, προκαλώντας τεράστια αβεβαιότητα στις αγορές, άνοδο των ασφαλίστρων κινδύνου για τα πλοία και σημαντικές πιέσεις στις τιμές της ενέργειας.
Στο πλαίσιο του μνημονίου, η Τεχεράνη δεσμεύεται να προχωρήσει σε αποναρκοθέτηση της θαλάσσιας οδού και να μην επιβάλει τέλη διέλευσης στα εμπορικά πλοία κατά τη διάρκεια της παράτασης της εκεχειρίας. Παράλληλα, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα τερματίσουν τον ναυτικό αποκλεισμό που είχαν επιβάλει από τον Απρίλιο στα πλοία που εισέρχονταν ή εξέρχονταν από ιρανικά λιμάνια.
Η παύση των εχθροπραξιών σημαίνει επίσης ότι θα σταματήσουν οι επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων που διέρχονται από την περιοχή, καθώς και οι επιχειρήσεις παρεμπόδισης των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου.
Παρά ταύτα, σύμφωνα με το ρεπορτάζ των FT, η πλήρης επιστροφή στην κανονικότητα δεν αναμένεται να είναι άμεση. Οι ναυτιλιακές εταιρείες, οι ασφαλιστικοί οργανισμοί και οι μεγάλοι ενεργειακοί όμιλοι θα χρειαστούν χρόνο για να πειστούν ότι η συμφωνία είναι βιώσιμη και ότι οι κίνδυνοι έχουν πραγματικά μειωθεί.
Πότε θα φανεί το οικονομικό αποτέλεσμα
Το πρώτο σήμα προς τις αγορές αναμένεται να είναι η αποκλιμάκωση των ασφαλίστρων κινδύνου στη ναυτιλία και η σταδιακή επιστροφή περισσότερων δεξαμενοπλοίων στη διαδρομή των Στενών του Ορμούζ.
Στη συνέχεια, εφόσον η συμφωνία εφαρμοστεί χωρίς σοβαρές παραβιάσεις, θα αρχίσουν να αυξάνονται οι διαθέσιμες ποσότητες πετρελαίου στις διεθνείς αγορές. Αυτό θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση των τιμών του αργού, να περιορίσει το ενεργειακό κόστος για τις επιχειρήσεις και να προσφέρει ανακούφιση στις οικονομίες που επλήγησαν από την κρίση.
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι τα πρώτα απτά οικονομικά αποτελέσματα θα μπορούσαν να γίνουν ορατά μέσα στις επόμενες εβδομάδες, ενώ η πλήρης ομαλοποίηση των εμπορικών και ενεργειακών ροών ενδέχεται να απαιτήσει αρκετούς μήνες.
Το πυρηνικό πρόγραμμα στο επίκεντρο
Η συμφωνία δεν περιορίζεται μόνο στην ασφάλεια της ναυσιπλοΐας. Σημαντικό τμήμα της αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, το οποίο αποτέλεσε μία από τις βασικές αιτίες της κρίσης.
Η Τεχεράνη επαναλαμβάνει τη δέσμευσή της ότι δεν θα αποκτήσει ούτε θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα, ενώ οι δύο πλευρές συμφώνησαν να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις για τη διαχείριση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει η χώρα.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η τύχη περισσότερων από 9.000 κιλών εμπλουτισμένου ουρανίου. Η βασική κατεύθυνση προβλέπει ότι το υλικό θα παραμείνει εντός Ιράν, αλλά θα υποβληθεί σε διαδικασία μείωσης του βαθμού εμπλουτισμού του υπό διεθνή εποπτεία.
Το συγκεκριμένο σκέλος θεωρείται καθοριστικό για την εξέλιξη των συνομιλιών. Εάν υπάρξει πρόοδος, θα ανοίξει ο δρόμος για μια πιο μόνιμη διευθέτηση. Αντίθετα, τυχόν εμπλοκή στις διαπραγματεύσεις θα μπορούσε να αναζωπυρώσει τις εντάσεις.
Η οικονομική ανταμοιβή για την Τεχεράνη
Η συμφωνία προβλέπει επίσης οικονομικά οφέλη για το Ιράν, αν και αυτά θα δοθούν σταδιακά και υπό όρους.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα επιτρέψουν τη συνέχιση των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας, προσφέροντας στην ιρανική οικονομία μια σημαντική ανάσα ύστερα από μήνες περιορισμών.
Η ευρύτερη χαλάρωση των κυρώσεων και η αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων που παραμένουν δεσμευμένα στο εξωτερικό θα εξαρτηθούν από την πορεία των πυρηνικών διαπραγματεύσεων και από την τήρηση των δεσμεύσεων που αναλαμβάνει η Τεχεράνη.
Με άλλα λόγια, η οικονομική ανακούφιση θα έρχεται σταδιακά και θα συνδέεται άμεσα με την πρόοδο της διπλωματικής διαδικασίας.
Η επόμενη ημέρα στη Μέση Ανατολή
Πέρα από το διμερές σκέλος, το μνημόνιο επιχειρεί να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για ευρύτερη αποκλιμάκωση στη Μέση Ανατολή.
Στόχος είναι η μείωση των εντάσεων σε πολλά μέτωπα ταυτόχρονα, συμπεριλαμβανομένης της αντιπαράθεσης μεταξύ του Ισραήλ και της Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Ωστόσο, αυτό είναι ίσως το πιο εύθραυστο κομμάτι της συμφωνίας.
Το Ισραήλ δεν αποτελεί συμβαλλόμενο μέρος στο μνημόνιο, ενώ οι στρατιωτικές επιχειρήσεις που συνεχίζονται στον Λίβανο υπενθυμίζουν ότι η περιοχή απέχει ακόμη από μια συνολική ειρηνευτική διευθέτηση.
Ακριβώς γι’ αυτό πολλοί αναλυτές αντιμετωπίζουν τη συμφωνία ως την αρχή μιας διαδικασίας και όχι ως το τέλος της κρίσης. Οι επόμενες 60 ημέρες θα αποτελέσουν ουσιαστικά μια δοκιμαστική περίοδο, κατά την οποία θα φανεί αν οι δύο πλευρές είναι διατεθειμένες να μετατρέψουν την προσωρινή εκεχειρία σε μόνιμη σταθερότητα.
Για την παγκόσμια οικονομία, πάντως, το μήνυμα είναι ήδη σημαντικό – σύμφωνα πάντα με τους Times. Επειτα από 108 ημέρες πολέμου, η μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση των τελευταίων ετών δείχνει να εισέρχεται σε φάση αποκλιμάκωσης. Και αυτό από μόνο του αρκεί για να αλλάξει τις προσδοκίες των αγορών, των επιχειρήσεων και των κυβερνήσεων σε ολόκληρο τον κόσμο. Μέχρι τότε, όλοι ελπίζουν στο να υπογραφεί το μνημόνιο – εκτός απροόπτου.
Διαβάστε ακόμη
Γάμοι, βαπτίσεις και συνεργεία πληρώνουν…. τον «λογαριασμό» της ΔΕΘ
Chevron: Το αμερικανικό σχέδιο για μεγαλύτερη ενιαία ζώνη ερευνών στο νότιο Ιόνιο
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα