Πόσο επηρεάζουν τα ακραία καιρικά φαινόμενα τις οικονομίες;

Η Βόρεια και Κεντρική Ευρώπη δοκιμάζεται αυτές τις ημέρες από ένα ακόμα κύμα καύσωνα το δεύτερο μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Για εμάς τους εθισμένους στα παρατεταμένα καλοκαιρινά 40άρια τέτοια φαινόμενα μπορεί να μην συνιστούν λόγους πανικού, σε πολλές πόλεις των χωρών που είναι στο επίκεντρο των ακραίων θερμοκρασιών ωστόσο έχουν ληφθεί μέτρα που αφορούν μεταξύ άλλων και την επαγγελματική δραστηριότητα των πολιτών. Και επειδή τα ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως οι ξηρασίες και οι πλημμύρες, οι καύσωνες και τα κύματα ψύχους, γίνονται ολοένα και συχνότερα είναι χρήσιμο να εξετάσει κανείς τις επιπτώσεις που έχουν σε μεγάλες οικονομίες όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία.

Μια τέτοια πολύ πρόσφατη μελέτη και μάλιστα σε μεγάλο βάθος έχει πραγματοποιήσει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Θα περίμενε κανείς ότι και οι τέσσερις οικονομίες είναι ιδιαίτερα ανεπτυγμένες, βασίζονται κυρίως στις υπηρεσίες και διαθέτουν την ικανότητα να αντιμετωπίζουν ξαφνικά καιρικά σοκ. Βεβαίως, η Ισπανία και η Ιταλία είναι περισσότερο εξοικειωμένες με τις υψηλές θερμοκρασίες, ενώ η Γερμανία είναι καλύτερα προετοιμασμένη για παρατεταμένες χιονοπτώσεις και παγετό, ωστόσο οι διαφορές έχουν σημαντικό συνολικό αντίκτυπο.

Το παρακάτω διάγραμμα παρουσιάζει την εκτιμώμενη επίδραση των εξαιρετικά υψηλών θερμοκρασιών (αριστερό διάγραμμα) και των εξαιρετικά χαμηλών θερμοκρασιών (δεξί διάγραμμα) στην αύξηση του ΑΕΠ κατά τους 12 μήνες που ακολουθούν το θερμοκρασιακό σοκ. Ως ακραίες θερμοκρασίες ορίζονται εδώ οι επιπλέον ημέρες που ανήκουν στο 5% των πιο ακραίων τιμών της κατανομής των θερμοκρασιών.

Το σοκ των υψηλών και χαμηλών θερμοκρασιών

Σημείωση: Οι τελείες και οι συνεχείς γραμμές υποδηλώνουν στατιστικά σημαντικές επιδράσεις, ενώ οι διακεκομμένες γραμμές δεν είναι στατιστικά σημαντικές

Το διάγραμμα στα αριστερά δείχνει ότι στη Γερμανία οι υψηλές θερμοκρασίες μειώνουν σημαντικά την οικονομική δραστηριότητα κατά περίπου 0,2 έως 0,3 ποσοστιαίες μονάδες μέσα στους επόμενους 12 μήνες. Φυσικά, αυτό δεν οφείλεται σε μία μόνο ημέρα ακραίας ζέστης, αλλά στο γεγονός ότι τέτοιες ημέρες αποτελούν μέρος ευρύτερων καυσώνων. Οι καύσωνες αυτοί επιβραδύνουν την οικονομική δραστηριότητα σε μια χώρα όπου η χρήση κλιματισμού είναι περιορισμένη και τα κτίρια δεν έχουν σχεδιαστεί για να αντιμετωπίζουν υψηλές θερμοκρασίες.

Αντίθετα, η Γερμανία φαίνεται να διαχειρίζεται καλά τις χαμηλές θερμοκρασίες. Η επίδραση των εξαιρετικά χαμηλών θερμοκρασιών είναι θετική τόσο για τη Γερμανία όσο και για την Ιταλία, ενώ για την Ισπανία και τη Γαλλία δεν προκύπτει στατιστικά σημαντική επίδραση.

Στην ίδια μελέτη υπάρχει η ίδια άσκηση και για τα ακραία φαινόμενα βροχόπτωσης. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι στη Γερμανία οι περίοδοι ξηρασίας τείνουν να ενισχύουν την οικονομική δραστηριότητα, ενώ στην Ισπανία τη μειώνουν. Γιατί συμβαίνει αυτό; Στην Ισπανία, η γεωργία και η εξορυκτική δραστηριότητα αποτελούν μεγαλύτερο μέρος της οικονομίας και, όταν επικρατεί ξηρασία, δημιουργούνται προβλήματα στην παραγωγή φρούτων και λαχανικών. Αντίθετα, στη Γερμανία, οι μειωμένες βροχοπτώσεις και χιονοπτώσεις ενισχύουν τον κατασκευαστικό κλάδο, καθώς τα εργοτάξια μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν σε περιόδους που υπό κανονικές συνθήκες θα υπήρχαν βροχές και διακοπές εργασιών.

Το σοκ των έντονων βροχοπτώσεων

Η μελέτη δείχνει τελικά ότι οι οικονομικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής δεν είναι ομοιόμορφες. Εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τη δομή της οικονομίας, τις υποδομές, την προσαρμοστικότητα των επιχειρήσεων και τις κλιματικές συνθήκες στις οποίες κάθε χώρα είναι ήδη συνηθισμένη.

Ωστόσο, οι ακραίες τιμές για καιρικές συνθήκες που δεν είναι συνήθεις για μια χώρα αποδεικνύονται ιδιαίτερα επιβαρυντικές για την οικονομική δραστηριότητα, αναδεικνύοντας τη σημασία της προσαρμοστικότητας και της ανθεκτικότητας των οικονομιών απέναντι στην κλιματική αλλαγή.