Το δημόσιο χρέος αφήνει πίσω τις εποχές των μνημονίων

Το 2010 το δημόσιο χρέος έφτασε στο 146% του ΑΕΠ και η Ελλάδα μπήκε στα μνημόνια. Δεκαέξι χρόνια μετά, ο ίδιος δείκτης επιστρέφει κάτω από το όριο που σημάδεψε την αρχή της μεγαλύτερης δημοσιονομικής κρίσης της Μεταπολίτευσης.

Είναι, δηλαδή, η πρώτη φορά από το 2010 που η χώρα αφήνει πίσω της το επίπεδο χρέους που την οδήγησε στον Μηχανισμό Στήριξης, ενώ οι προβλέψεις του υπουργείου Οικονομικών δείχνουν ότι το δημόσιο χρέος θα διαμορφωθεί στο 136,8% του ΑΕΠ έως το τέλος του έτους και θα συνεχίσει να υποχωρεί τα επόμενα χρόνια, με στόχο να πέσει κάτω από το 120% του ΑΕΠ το 2029.

Αλλαγή εικόνας

Η εξέλιξη αυτή αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αλλαγές στα δημόσια οικονομικά μετά το τέλος της κρίσης. Για περισσότερο από μία δεκαετία η συζήτηση επικεντρωνόταν στο αν το ελληνικό χρέος είναι βιώσιμο. Σήμερα το ερώτημα δεν είναι πλέον αν μειώνεται, αλλά με ποια ταχύτητα και αν η πορεία αυτή μπορεί να διατηρηθεί σε βάθος χρόνου.

Την αλλαγή της εικόνας επιβεβαιώνουν και τα τελευταία στοιχεία της Eurostat. Η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει το υψηλότερο δημόσιο χρέος στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όμως είναι πλέον και η χώρα που το μειώνει ταχύτερα από κάθε άλλη. Στο τέλος του α’ τριμήνου ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ διαμορφώθηκε στο 143,5%, καταγράφοντας ετήσια μείωση 9,4 ποσοστιαίων μονάδων, τη μεγαλύτερη μεταξύ των 27 κρατών-μελών.

Η επίδοση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν συγκριθεί με την εικόνα της υπόλοιπης Ευρώπης. Την ίδια περίοδο, σε 19 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης το δημόσιο χρέος αυξήθηκε ως ποσοστό του ΑΕΠ, ενώ μόνο οκτώ κράτη πέτυχαν αποκλιμάκωση. Η Ελλάδα δεν ανήκει απλώς σε αυτή την ομάδα, βρίσκεται στην κορυφή της σχετικής κατάταξης.

Παράλληλα, μειώνεται και το ίδιο το ύψος του χρέους. Το ονομαστικό δημόσιο χρέος περιορίστηκε κατά περίπου 6 δισ. ευρώ μέσα σε έναν χρόνο και διαμορφώθηκε κοντά στα 360 δισ. ευρώ. Η μείωση αυτή δείχνει ότι η αποκλιμάκωση δεν προέρχεται μόνο από την αύξηση του ΑΕΠ, αλλά συνοδεύεται και από βελτίωση της συνολικής εικόνας των δημόσιων οικονομικών.

Ταχεία αποκλιμάκωση

Παρά τη θετική πορεία, η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται στην πρώτη θέση της Ευρώπης ως προς τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ. Ακολουθούν η Ιταλία με 138,9%, η Γαλλία με 117,6%, το Βέλγιο με 109,1% και η Ισπανία με 101,6%. Η διαφορά, όμως, είναι ότι η ελληνική οικονομία εμφανίζει πλέον τη μεγαλύτερη ταχύτητα αποκλιμάκωσης, περιορίζοντας σταδιακά την απόσταση από τις υπόλοιπες υπερχρεωμένες οικονομίες. Οι προβλέψεις του υπουργείου Οικονομικών δείχνουν ότι η πορεία αυτή θα συνεχιστεί.

Μετά το 136,8% του ΑΕΠ φέτος, το δημόσιο χρέος εκτιμάται ότι θα μειωθεί στο 131,5% το 2027, στο 124,6% το 2028 και στο 119% το 2029. Αν οι εκτιμήσεις αυτές επιβεβαιωθούν, η χώρα θα πετύχει δύο σημαντικά ορόσημα. Το πρώτο είναι η επιστροφή κάτω από το 140% του ΑΕΠ για πρώτη φορά μετά το ξέσπασμα της κρίσης. Το δεύτερο είναι η υποχώρηση κάτω από το 120%, επίπεδο που θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό από τις αγορές και τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης.

Η αποκλιμάκωση του χρέους δεν είναι αποτέλεσμα μιας μόνο παρέμβασης. Βασίζεται σε έναν συνδυασμό παραγόντων που λειτούργησαν ταυτόχρονα τα τελευταία χρόνια. Η ισχυρή ανάπτυξη αύξησε το ονομαστικό ΑΕΠ, τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα περιόρισαν τις ανάγκες νέου δανεισμού και η ενεργή διαχείριση του χρέους βελτίωσε σταδιακά το προφίλ αποπληρωμών του Ελληνικού Δημοσίου.

Καθοριστικό ρόλο έχει διαδραματίσει και η στρατηγική των πρόωρων αποπληρωμών. Τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα εξόφλησε ή προχώρησε σε πρόωρες αποπληρωμές δανείων συνολικού ύψους άνω των 20 δισ. ευρώ, μειώνοντας το κόστος εξυπηρέτησης και τις χρηματοδοτικές ανάγκες των επόμενων ετών. Η επιλογή αυτή βελτίωσε σημαντικά την εικόνα της χώρας στις διεθνείς αγορές και ενίσχυσε την αξιοπιστία της οικονομικής πολιτικής.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και το γεγονός ότι η Ελλάδα έχει πλέον εξοφλήσει πλήρως το δάνειο του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, κλείνοντας ένα από τα πιο χαρακτηριστικά κεφάλαια της μνημονιακής περιόδου. Το μεγαλύτερο μέρος του δημόσιου χρέους αφορά πλέον τα δάνεια των ευρωπαϊκών μηχανισμών στήριξης, τα οποία συνοδεύονται από ιδιαίτερα χαμηλά επιτόκια και πολύ μεγάλες διάρκειες αποπληρωμής που εκτείνονται έως και το 2070. Το στοιχείο αυτό μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο αναχρηματοδότησης και καθιστά το ελληνικό χρέος περισσότερο διαχειρίσιμο σε σχέση με το παρελθόν.

Κόστος δανεισμού

Η βελτίωση της εικόνας αποτυπώνεται ήδη και στο κόστος δανεισμού του Ελληνικού Δημοσίου. Η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας, οι συνεχείς αναβαθμίσεις από τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης και η εμπιστοσύνη των αγορών συνδέονται άμεσα με τη σταθερή αποκλιμάκωση του χρέους και τη διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας. Όσο μειώνεται το ρίσκο της χώρας τόσο διευκολύνεται η χρηματοδότηση του Δημοσίου και δημιουργούνται καλύτερες προϋποθέσεις για την οικονομία συνολικά.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι κίνδυνοι έχουν εξαφανιστεί. Η Ελλάδα εξακολουθεί να διαθέτει το υψηλότερο δημόσιο χρέος στην Ευρωπαϊκή Ένωση και η συνέχιση της πτωτικής πορείας εξαρτάται από τη διατήρηση της ανάπτυξης, των πρωτογενών πλεονασμάτων και της δημοσιονομικής σταθερότητας. Ένα δυσμενές διεθνές περιβάλλον, υψηλότερα επιτόκια ή επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας θα μπορούσαν να επηρεάσουν τον ρυθμό αποκλιμάκωσης.

Ωστόσο, η εικόνα σε σχέση με εκείνη της προηγούμενης δεκαετίας είναι εντελώς διαφορετική. Η χώρα δεν βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους, αλλά παρουσιάζει μία από τις ταχύτερες δημοσιονομικές βελτιώσεις στην Ευρώπη. Το δημόσιο χρέος παραμένει υψηλό, όμως η τάση είναι σταθερά καθοδική και αυτό αποτελεί το βασικό μήνυμα που εκπέμπουν τόσο τα στοιχεία της Eurostat όσο και οι προβλέψεις του υπουργείου Οικονομικών.

Διαβάστε ακόμη

6+1 νέα εργαλεία-ασπίδα για καταθέσεις και περιουσίες

ΔΕΗ: Αμετάβλητο το πράσινο τιμολόγιο – Πλήρης απορρόφηση της αύξησης πάνω από 18% στη χονδρική

Υποδομές σχεδιασμένες για θερμοκρασίες έως 55°C: Η Ευρώπη θωρακίζεται απέναντι στη «σιωπηλή καταστροφή»

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ