Για δεκαετίες, η ανθρωπότητα είχε έναν ξεκάθαρο ένοχο για την περιβαλλοντική κρίση: τον ίδιο τον άνθρωπο. Οι καμινάδες των εργοστασίων, τα πλαστικά που κατέκλυσαν τους ωκεανούς, η αλόγιστη κατανάλωση και η αποψίλωση των δασών αποτέλεσαν τα πιο ορατά σύμβολα μιας ανάπτυξης που χτίστηκε εις βάρος του πλανήτη.
Την ώρα όμως που κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και κοινωνίες προσπαθούν — έστω και καθυστερημένα — να στραφούν προς μια πιο βιώσιμη εποχή, ένας νέος και σχεδόν αόρατος «παίκτης» εμφανίζεται στο προσκήνιο. Ένας παίκτης χωρίς εργοστάσια, καμινάδες ή πετρελαιοπηγές, αλλά με μια τεράστια και διαρκώς αυξανόμενη δίψα για ενέργεια και νερό.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη, ίσως η σημαντικότερη τεχνολογική επανάσταση του 21ου αιώνα, εξελίσσεται ταυτόχρονα και σε έναν από τους μεγαλύτερους καταναλωτές φυσικών πόρων στον πλανήτη.
Η μεγάλη ψευδαίσθηση του «cloud»
Το πιο παραπλανητικό στοιχείο γύρω από την AI είναι ότι μοιάζει άυλη. Για τον μέσο χρήστη, πρόκειται απλώς για μια συνομιλία σε μια οθόνη, μια αυτόματη μετάφραση, μια εικόνα που δημιουργείται μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα ή έναν αλγόριθμο που απαντά σε ερωτήσεις.
Πίσω όμως από αυτή την ψηφιακή «κομψότητα» κρύβεται μια τεράστια βιομηχανική μηχανή: τα Data Centers.
Πρόκειται για γιγαντιαίες εγκαταστάσεις που φιλοξενούν εκατομμύρια servers και πανίσχυρους επεξεργαστές, οι οποίοι λειτουργούν αδιάκοπα για να εξυπηρετούν τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης. Και όπως κάθε βιομηχανική μονάδα, έτσι και αυτά τα κέντρα δεδομένων χρειάζονται δύο κρίσιμα στοιχεία για να επιβιώσουν: τεράστιες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας και αδιάκοπη παροχή νερού.
Οι επεξεργαστές που «τρέχουν» τα μοντέλα AI αναπτύσσουν ακραίες θερμοκρασίες, γεγονός που απαιτεί πολύπλοκα συστήματα ψύξης με κατανάλωση εκατομμυρίων λίτρων νερού καθημερινά.
Το κρυφό περιβαλλοντικό κόστος ενός chatbot
Οι επιστήμονες προειδοποιούν πλέον ανοιχτά ότι ακόμη και μια απλή καθημερινή χρήση AI έχει πραγματικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
Σύμφωνα με υπολογισμούς, πέντε έως πενήντα ερωτήσεις σε ένα προηγμένο chatbot μπορούν να καταναλώσουν περίπου μισό λίτρο καθαρού νερού μέσω των συστημάτων ψύξης των Data Centers. Με άλλα λόγια, ένα ποτήρι νερό μπορεί να «εξατμιστεί» για λίγες μόνο αλληλεπιδράσεις με μια εφαρμογή AI.
Το πρόβλημα αποκτά τεράστιες διαστάσεις όταν αυτό το κόστος πολλαπλασιάζεται με τα εκατοντάδες εκατομμύρια χρηστών που χρησιμοποιούν καθημερινά τέτοιες πλατφόρμες για εργασία, αναζήτηση πληροφοριών, ψυχαγωγία ή απλή περιέργεια.
Οι μεγάλοι τεχνολογικοί όμιλοι της Silicon Valley αναγνωρίζουν πλέον δημόσια ότι η κατανάλωση νερού στα Data Centers αυξάνεται με ρυθμούς που σε ορισμένες περιπτώσεις προσεγγίζουν το 30% ετησίως.
Σε περιοχές που ήδη πλήττονται από λειψυδρία και ακραία καιρικά φαινόμενα, τα Data Centers ανταγωνίζονται πλέον άμεσα τις τοπικές κοινωνίες και τη γεωργία για πρόσβαση στους ίδιους υδάτινους πόρους.
Η ενεργειακή «πείνα» της AI
Το ζήτημα δεν περιορίζεται στο νερό. Η Τεχνητή Νοημοσύνη εξελίσσεται και σε έναν από τους πιο απαιτητικούς καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας παγκοσμίως.
Η εκπαίδευση ενός μόνο μεγάλου γλωσσικού μοντέλου απαιτεί ενέργεια αντίστοιχη με εκείνη που καταναλώνουν δεκάδες νοικοκυριά μέσα σε έναν ολόκληρο χρόνο.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας εκτιμά ότι η συνολική κατανάλωση ηλεκτρικού ρεύματος από τα Data Centers αναμένεται να διπλασιαστεί μέσα στα επόμενα χρόνια, φτάνοντας επίπεδα συγκρίσιμα με την κατανάλωση μιας μεγάλης ανεπτυγμένης οικονομίας όπως η Γερμανία.
Η ειρωνεία είναι ότι πολλές εταιρείες τεχνολογίας, στην προσπάθειά τους να εξασφαλίσουν σταθερή και φθηνή ενέργεια, στρέφονται ξανά σε πιο ρυπογόνες πηγές, όπως το φυσικό αέριο και ο άνθρακας, υπονομεύοντας τις ίδιες τις δεσμεύσεις τους για πράσινη μετάβαση.
Το μεγάλο παράδοξο του 21ου αιώνα
Η ανθρωπότητα βρίσκεται πλέον μπροστά σε ένα ιστορικό παράδοξο: δημιουργεί μια τεχνολογία που υπόσχεται να λύσει προβλήματα της κλιματικής κρίσης, ενώ ταυτόχρονα επιβαρύνει όλο και περισσότερο τους φυσικούς πόρους του πλανήτη.
Η AI χρησιμοποιείται ήδη για την πρόβλεψη ακραίων καιρικών φαινομένων, τη βελτίωση των καλλιεργειών, την εξοικονόμηση ενέργειας και την ανάλυση περιβαλλοντικών δεδομένων. Την ίδια στιγμή όμως, η ίδια η λειτουργία της απαιτεί τεράστιες ποσότητες ενέργειας και νερού.
Αν ο 20ός αιώνας σημαδεύτηκε από την εκρηκτική ανάπτυξη της βιομηχανίας, ο 21ος αιώνας ίσως καθοριστεί από τη γιγάντωση της υπολογιστικής ισχύος.
Και κάθε φορά που πατάμε το «enter» περιμένοντας μια απάντηση από ένα chatbot, ίσως αξίζει να θυμόμαστε ότι η ψηφιακή γνώση δεν είναι άυλη ούτε δωρεάν. Έχει πραγματικό κόστος σε φυσικούς πόρους. Και η «μεγάλη δίψα» της Τεχνητής Νοημοσύνης μπορεί να αποδειχθεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις των επόμενων δεκαετιών.
Διαβάστε ακόμη
Στεγαστική κρίση: Περισσότερα ακίνητα, λιγότερη γραφειοκρατία και φορολογικά κίνητρα προτείνει η ΕΕ
Ομόλογα: Στη ζώνη κινδύνου οι αποδόσεις παγκοσμίως – Σενάριο ακόμα και για 6% στο 30ετές αμερικανικό
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.