Σε αγώνα δρόμου εισέρχεται το ελληνικό χρηματοπιστωτικό σύστημα για την προσαρμογή του στο νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο κατά της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, με το 2027 να αποτελεί το μεγάλο ορόσημο. Από τις 10 Ιουλίου 2027 εφαρμόζεται ο νέος ευρωπαϊκός Κανονισμός AML, ο οποίος δημιουργεί για πρώτη φορά ένα ενιαίο και άμεσα εφαρμοζόμενο πλαίσιο κανόνων σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το ελληνικό τραπεζικό σύστημα, πάντως, δεν ξεκινά από μηδενική βάση. Όπως επισημάνθηκε στο 3ο Συνέδριο για το Οικονομικό Έγκλημα που διοργάνωσε η Deloitte, οι ελληνικές τράπεζες λειτουργούν εδώ και δύο έως τρεις δεκαετίες σε ένα περιβάλλον αυξημένων απαιτήσεων για την καταπολέμηση του οικονομικού εγκλήματος, έχοντας αναπτύξει σημαντικές υποδομές συμμόρφωσης και μηχανισμούς ελέγχου.
Το ζητούμενο πλέον είναι το επόμενο βήμα: περισσότερη αποτελεσματικότητα χωρίς περισσότερη ταλαιπωρία για τον πελάτη.
Η κ. Χαρίκλεια Απαλλαγάκη, Acting Γενική Διευθύντρια και Γενική Γραμματέας της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών, υπογράμμισε ότι η συμμόρφωση αποτελεί καταλύτη για την ανάπτυξη, θα πρέπει όμως να εφαρμόζεται χωρίς να μετατρέπεται σε καθημερινή δοκιμασία για τον συναλλασσόμενο. Το πρόβλημα είναι γνώριμο: ακόμη και για μια απλή συναλλαγή, ο πελάτης μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με ένα εκτεταμένο αίτημα τεκμηρίωσης.
Η ίδια έθεσε και μια δεύτερη, κρίσιμη παράμετρο: δεν μπορούν να καταργηθούν ούτε οι εθνικές αρχές ούτε τα εθνικά δικαστήρια. Η ευρωπαϊκή εναρμόνιση δεν σημαίνει εξαφάνιση των εθνικών θεσμών.
Παράλληλα, σημείωσε ότι σε ορισμένες περιπτώσεις η εποπτεία θα μπορούσε να έχει περισσότερο συμβουλευτικό και λιγότερο τιμωρητικό χαρακτήρα, καθώς μπορεί να επιβάλλονται πρόστιμα επειδή μια περίπτωση ξέφυγε από τα «ραντάρ», παρότι η προβλεπόμενη διαδικασία είχε ακολουθηθεί.
Οι servicers μπροστά σε ένα διαφορετικό πρόβλημα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η τοποθέτηση του κ. Θεόδωρου Αθανασόπουλου, Προέδρου της Ένωσης Εταιριών Διαχείρισης Πιστώσεων, ο οποίος ανέδειξε μια παράμετρο που συχνά περνά σε δεύτερο πλάνο: την πολυμορφία του μοντέλου λειτουργίας των servicers στην Ευρώπη.
Όπως εξήγησε, οι servicers στην Ελλάδα είναι κυρίως διαχειριστές χρέους, ενώ σε χώρες του ευρωπαϊκού Βορρά μπορούν να έχουν και την ιδιότητα του ιδιοκτήτη των δανείων. Η ελληνική αγορά, επομένως, έχει διαφορετική δομή και διαφορετικές ανάγκες προσαρμογής.
Στην Ελλάδα οι servicers διαχειρίζονται τόσο τα δάνεια που κληρονόμησαν όσο και εκείνα που προκύπτουν από τις δικές τους ρυθμίσεις. Το χαρτοφυλάκιό τους περιλαμβάνει κυρίως καταναλωτικά και στεγαστικά δάνεια, αλλά και δάνεια μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Και εδώ η προσοχή στις διαδικασίες είναι ιδιαίτερα αυξημένη, ιδίως όταν υπάρχουν ελλείψεις στην τεκμηρίωση ενός δανείου, ακόμη και στις περιπτώσεις όπου η σχετική τεκμηρίωση έχει ζητηθεί.
Ο κ. Αθανασόπουλος έθεσε στο τραπέζι και το ζήτημα της έλλειψης δεδομένων και κοινών προτύπων, επισημαίνοντας ουσιαστικά ότι η αγορά βρίσκεται σε φάση θεσμικής ωρίμανσης. Οι διαχειριστές, όπως τόνισε, εξελίσσονται από εισπρακτικές επιχειρήσεις σε θεσμικούς παράγοντες της αγοράς πιστώσεων.
Στο κάδρο και η ασφαλιστική αγορά
Στο μέτωπο της συμμόρφωσης μπαίνει δυναμικά και η ασφαλιστική αγορά. Ο κ. Κάρολος Σαΐας, Πρόεδρος της Επιτροπής Πρόληψης και Αντιμετώπισης της Ασφαλιστικής Απάτης, υπογράμμισε ότι ο κλάδος σκοπεύει να συμμετάσχει με όλες του τις δυνάμεις στην προσπάθεια.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην εσκεμμένη ασφαλιστική απάτη, η οποία, όπως σημείωσε, εμφανίζεται σε όλους τους κλάδους της ασφαλιστικής αγοράς και δεν αποτελεί απλώς πρόβλημα για τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις, αλλά πλήττει συνολικά την κοινωνία.
Η νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική, άλλωστε, δεν αφορά μόνο τις τράπεζες. Η 6η Οδηγία AML επεκτείνει και οργανώνει τις απαιτήσεις σε ένα ευρύτερο φάσμα υπόχρεων οντοτήτων, ενώ το νέο πλαίσιο επιδιώκει να περιορίσει τις διαφορές μεταξύ των εθνικών συστημάτων.
Το νέο «μάτι» της Ευρώπης
Στην καρδιά της αλλαγής βρίσκεται η AMLA, η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Καταπολέμηση της Νομιμοποίησης Εσόδων και της Χρηματοδότησης της Τρομοκρατίας. Η νέα αρχή δημιουργήθηκε το 2024 και σταδιακά αναλαμβάνει κεντρικό ρόλο στην εναρμόνιση της εποπτείας σε ολόκληρη την ΕΕ.
Η αλλαγή δεν είναι θεωρητική. Το 2027 θα γίνει η πρώτη επιλογή των οντοτήτων που θα περάσουν στην εποπτεία της AMLA και από το 2028 η Αρχή θα εποπτεύει άμεσα έως 40 από τα πλέον σύνθετα και υψηλού κινδύνου χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ή ομίλους στην Ευρώπη
Για τα μεγάλα διεθνή πιστωτικά ιδρύματα η πρόκληση είναι ακόμη μεγαλύτερη. Ο Roberto Regoli, Group AML Officer της Banca Monte dei Paschi di Siena, ανέδειξε στο συνέδριο της Deloitte τη δυσκολία εφαρμογής ενός ενιαίου πλαισίου σε έναν διεθνή τραπεζικό οργανισμό που δραστηριοποιείται σε διαφορετικές χώρες και ηπείρους, όπου εξακολουθούν να ισχύουν διαφορετικές εθνικές νομοθεσίες.
Η εσωτερική αναδιάρθρωση των διεθνών οργανισμών καθίσταται έτσι απαραίτητη. Και δύο είναι, σύμφωνα με την τοποθέτησή του, τα μεγάλα στοιχήματα: να αναγνωρίζεται η διαφοροποίηση της συναλλακτικής δραστηριότητας και να προτεραιοποιείται η εξέτασή της, αλλά και να διασφαλίζεται ότι η επεξεργασία των σχετικών πληροφοριών δεν παραβιάζει τους κανόνες προστασίας προσωπικών δεδομένων.
Το μεγάλο στοίχημα είναι τα συστήματα
Για τις ελληνικές τράπεζες, η προσαρμογή δεν εξαντλείται στην αλλαγή πολιτικών και εγχειριδίων συμμόρφωσης. Αφορά ολόκληρη την «αλυσίδα» AML/CFT: από την ταυτοποίηση και την αξιολόγηση του κινδύνου των πελατών και τα KYC, έως την παρακολούθηση συναλλαγών, τη διαχείρισηυποθέσεων και την αξιολόγηση του συνολικού κινδύνου κάθε οργανισμού.
Στο επίκεντρο βρίσκονται τα συστήματα transaction monitoring. Οι τράπεζες πρέπει να επαναρυθμίσουν κανόνες και σενάρια ώστε να περιοριστούν οι άσκοπες ειδοποιήσεις και να εντοπίζονται αποτελεσματικότερα οι πραγματικά ύποπτες συναλλαγές. Με άλλα λόγια, το ζητούμενο δεν είναι να παράγονται περισσότερα alerts, αλλά καλύτερα alerts.
Εδώ μπαίνει δυναμικά η τεχνητή νοημοσύνη και η μηχανική μάθηση, με εφαρμογές σε αναδρομικούς ελέγχους, ανάλυση μοτίβων οικονομικού εγκλήματος, βελτιστοποίηση των ειδοποιήσεων και καλύτερη στόχευση των ελέγχων. Η τεχνολογία, ωστόσο, δεν απαλλάσσει τις τράπεζες από την ανάγκη να διαθέτουν σωστά δεδομένα, επαρκές προσωπικό και σαφείς διαδικασίες.
Η Ελλάδα με ανοικτά μέτωπα
Και εδώ βρίσκεται η ελληνική ιδιαιτερότητα. Οι προκλήσεις δεν αφορούν μόνο την Ελλάδα — όλες οι ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές και οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί καλούνται να προσαρμοστούν στο νέο μοντέλο. Όμως η Ελλάδα βρίσκεται αυτή τη στιγμή αντιμέτωπη με δύο διαφορετικές διαδικασίες της Κομισιόν.
Τον Ιούνιο του 2026 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απέστειλε προειδοποιητική επιστολή σε Ελλάδα, Λουξεμβούργο και Σουηδία για πλημμελή μεταφορά συγκεκριμένων διατάξεων της Οδηγίας 2018/1673 για την ποινικοποίηση της νομιμοποίησης εσόδων, μεταξύ άλλων σε σχέση με τα αδικήματα και τις ποινές.
Παράλληλα, η Ελλάδα περιλαμβάνεται στις χώρες με εκκρεμότητες ως προς την ενσωμάτωση της AMLD6, της νέας 6ης Οδηγίας AML, μαζί με το Βέλγιο, την Κροατία, την Κύπρο, την Εσθονία, τη Γερμανία, την Ιταλία, την Πολωνία, τη Σλοβακία και τη Σουηδία.
Γιατί στο νέο ευρωπαϊκό τοπίο δεν θα αρκεί πλέον μια τράπεζα να μπορεί να πει ότι έχει KYC, transaction monitoring, διαδικασίες και alerts. Θα πρέπει να μπορεί να αποδείξει ότι τα συστήματα αυτά καταλαβαίνουν τον πραγματικό κίνδυνο, ξεχωρίζουν το ύποπτο από το ασυνήθιστο και λειτουργούν αποτελεσματικά χωρίς να μετατρέπουν κάθε συναλλασσόμενο σε ύποπτο. Και αυτό, τελικά, αποτελεί τη σημαντικότερη πρόκληση μέχρι το 2027.
Διαβάστε ακόμη
Πληροφορική: Προς νέο κύμα εισαγωγών και μετατάξεων στο Euronext Athens – Οι 7 περιπτώσεις
Soft drinks: Τα νέα αναψυκτικά είναι premium και ψαγμένα
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ