Στην προετοιμασία του Abeille Marengo για επανέναρξη των ερευνών μεταφέρεται το ενδιαφέρον γύρω από την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, καθώς η Άγκυρα επιχειρεί να χαμηλώσει τους τόνους μετά την αντιπαράθεση για τις NAVTEX. Το γαλλικό σκάφος βρίσκεται στο Ηράκλειο και ο απόπλους του τοποθετείται πιθανότατα τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου, εφόσον επιτρέψουν οι καιρικές συνθήκες.
Η Nexans έχει ναυλώσει το πλοίο για ένα συνεχές ερευνητικό πρόγραμμα περίπου έξι μηνών, στην περιοχή από την Κάρπαθο έως την Κύπρο. Οι σχεδόν ταυτόχρονες αναγγελίες Αθήνας και Λευκωσίας καλύπτουν τη συγκεκριμένη ζώνη εργασιών, η οποία αποτελεί κρίσιμο τμήμα της προετοιμασίας για το υποθαλάσσιο καλώδιο GSI.
Η αλλαγή ύφους από την τουρκική πλευρά δεν συνοδεύεται, πάντως, από δημόσια εξήγηση για το πώς διευθετήθηκε η διαφωνία. Ο Χακάν Φιντάν περιορίστηκε στη δήλωση «Όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά», αφήνοντας αδιευκρίνιστους τους όρους με τους οποίους η Άγκυρα θεωρεί ότι το ζήτημα έχει επιλυθεί.
Το επιχειρησιακό πρόγραμμα και η εκκρεμότητα του καιρού
Η επόμενη κίνηση αφορά τον πραγματικό χρόνο εξόδου του σκάφους από το λιμάνι και την έναρξη της ερευνητικής δραστηριότητας. Παρότι η Δευτέρα εμφανίζεται ως πιθανή ημέρα αναχώρησης, οι ισχυροί άνεμοι μπορούν να μεταθέσουν τον απόπλου ή να επιβραδύνουν τις εργασίες.
Η διάκριση έχει σημασία, καθώς ο επιχειρησιακός σχεδιασμός δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τις διπλωματικές εξελίξεις. Ακόμη και με αποκλιμάκωση της αντιπαράθεσης, η δυνατότητα συνεχούς έρευνας επηρεάζεται από τις συνθήκες που επικρατούν στη θαλάσσια περιοχή.
Στη διαδρομή βόρεια της Κρήτης έχουν ήδη πραγματοποιηθεί έρευνες, περιλαμβανομένων τμημάτων σε διεθνή ύδατα. Η δραστηριότητα είχε συνεχιστεί εκεί και μετά το επεισόδιο της Κάσου. Το μεγαλύτερο μέρος των εργασιών που απομένει εντοπίζεται ανατολικά της Κάσου και μέχρι τα όρια της κυπριακής ΑΟΖ.
Η ελληνική NAVTEX καλύπτει συνολικά τη διαδρομή πόντισης έως την κυπριακή ΑΟΖ. Το εξάμηνο πρόγραμμα του γαλλικού σκάφους αφορά την ερευνητική προετοιμασία του έργου και δεν πρέπει να συγχέεται με την ολοκλήρωση της ίδιας της ηλεκτρικής διασύνδεσης.
Η διάκριση ανάμεσα στην ενημέρωση και στην άδεια
Στον πυρήνα των προηγούμενων διαβουλεύσεων βρέθηκε η μορφή οποιασδήποτε επικοινωνίας με την Τουρκία. Η Αθήνα είχε ξεκαθαρίσει ότι ενδεχόμενη ενημέρωση δεν θα μπορούσε να συνιστά αίτημα αδειοδότησης, ενώ η Άγκυρα επιδίωκε έγγραφη γνωστοποίηση για την έναρξη των εργασιών.
Η ελληνική θέση παραμένει ότι το πλοίο θα εκτελέσει τον προγραμματισμό της εταιρείας σε ελληνικά και κυπριακά χωρικά ύδατα, καθώς και σε περιοχές ελληνικής και κυπριακής υφαλοκρηπίδας. Η Αθήνα απορρίπτει διαφορετικές ερμηνείες του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας που θα καθιστούσαν αναγκαία την τουρκική συγκατάθεση.
Η δήλωση Φιντάν σηματοδοτεί ηπιότερη δημόσια στάση, χωρίς να αποσαφηνίζει εάν υπήρξε κάποια επικοινωνία, ποια μορφή είχε ή πώς συνδέεται με τις προηγούμενες τουρκικές απαιτήσεις. Δεν έχουν δημοσιοποιηθεί συγκεκριμένες λεπτομέρειες διευθέτησης, επομένως η αλλαγή τόνου δεν επιτρέπει συμπεράσματα για συμφωνία επί των θαλάσσιων διεκδικήσεων.
Για την ελληνική πλευρά, το ζητούμενο είναι η συνέχιση των εργασιών με βάση τον εταιρικό σχεδιασμό. Για την τουρκική πλευρά, η προηγούμενη δημόσια επιχειρηματολογία είχε συνδέσει την έρευνα με αρμοδιότητες που η ίδια διεκδικεί στην Ανατολική Μεσόγειο.
Διπλωματικές πηγές από την πλευρά της Ελλάδας, αναφέρουν σε σχόλιό τους αναφορικά με την πρόσφατη δήλωση του Τούρκου ΥΠΕΞ για τις NAVTEX: «Η εσωτερική διαχείριση από την Τουρκία δεν μας αφορά. Η Ελλάδα είναι η μόνη αδειοδοτούσα χώρα, έπραξε αυτό που όφειλε σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και θα συνεχίσει να το πράττει».
Η αντιπαράθεση των NAVTEX και οι μονομερείς αξιώσεις
Η ένταση κορυφώθηκε την Παρασκευή, όταν η Τουρκία αμφισβήτησε τις ελληνικές και κυπριακές αναγγελίες και υποστήριξε ότι τις είχε ακυρώσει. Παρουσίασε τις σχεδιαζόμενες έρευνες ως δραστηριότητα χωρίς άδεια σε τμήμα της υφαλοκρηπίδας που θεωρεί δική της.
Με την αντι-NAVTEX 1105/26, η Άγκυρα επικαλέστηκε την επιστολή A/74/757 της 18ης Μαρτίου 2020 προς τα Ηνωμένα Έθνη. Στηρίχθηκε έτσι στα όρια που έχει καταθέσει μονομερώς, προκειμένου να αξιώσει συντονισμό των εργασιών με τις τουρκικές αρχές.
Οι διεκδικήσεις αυτές δεν αναγνωρίζονται από την Αθήνα και επικαλύπτουν περιοχή της ελληνικής ΑΟΖ βάσει της ελληνοαιγυπτιακής συμφωνίας. Η μονομερής γνωστοποίηση συντεταγμένων στον ΟΗΕ δεν αποτελεί από μόνη της αναγνώριση των αξιώσεων ούτε συμφωνημένη οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας.
Η τουρκική ανακοίνωση συνδύαζε την απαίτηση άδειας με διαβεβαιώσεις περί συνεργασίας και διαλόγου. Η αντίφαση ανάμεσα στην αμφισβήτηση των αναγγελιών και στην επιδίωξη συνεννόησης αποτυπώνει το διπλωματικό περιβάλλον μέσα στο οποίο προετοιμάζεται η επιστροφή του πλοίου στην περιοχή.
Πριν από την ανταλλαγή των NAVTEX είχε προηγηθεί τηλεφωνική επικοινωνία του Γιώργου Γεραπετρίτη με τον Κωνσταντίνο Κόμπο, στο πλαίσιο του συντονισμού Ελλάδας και Κύπρου. Οι δύο χώρες προχώρησαν στις αναγγελίες για τις εργασίες, ενώ η τουρκική αντίδραση ακολούθησε.
Η επιτήρηση νότια της Καρπάθου
Παράλληλα με τη διπλωματική κινητικότητα, καταγράφηκαν επαναλαμβανόμενες πτήσεις τουρκικού μη επανδρωμένου αεροσκάφους με διακριτικό VATOZ17, νότια της Καρπάθου. Η περιοχή συνδέεται με τη σχεδιαζόμενη όδευση του καλωδίου και βρίσκεται κοντά στον χώρο των προγραμματισμένων ερευνών.
Το αεροσκάφος εκτιμάται ότι ήταν τύπου AKINCI ή ANKA, χωρίς ο τύπος του να έχει αποσαφηνιστεί οριστικά. Η απογείωσή του τοποθετείται στη ναυτική βάση του Ντάλαμαν, με αποστολή παρακολούθησης της θαλάσσιας δραστηριότητας και διαμόρφωσης εικόνας επιφανείας. Ο πομπός εντοπισμού του εμφανιζόταν να ενεργοποιείται και να απενεργοποιείται κατά διαστήματα. Ως αποτέλεσμα, η παρουσία του δεν ήταν συνεχώς ορατή στα συστήματα παρακολούθησης πτήσεων. Στην ευρύτερη περιοχή καταγράφηκε επίσης δραστηριότητα τουρκικών UAV, από την Κεσάνη μέχρι το νοτιοανατολικό Αιγαίο. Το συγκεκριμένο αεροσκάφος εμφανιζόταν να επιχειρεί πλησιέστερα στις προγραμματισμένες εργασίες από τα υπόλοιπα τουρκικά UAV. Η καταγραφή αυτής της παρουσίας αποτελεί ξεχωριστό στοιχείο από τις μεταγενέστερες καθησυχαστικές δηλώσεις, καθώς αφορά την επιτήρηση που προηγήθηκε της δημόσιας αποκλιμάκωσης.
Για το έργο, ο άμεσος σταθμός παραμένει πλέον συγκεκριμένος: η πιθανή αναχώρηση από το Ηράκλειο τη Δευτέρα και η έναρξη των ερευνών, με τον καιρό να μπορεί να μεταβάλει το χρονοδιάγραμμα. Το αν θα υπάρξει νέα τουρκική αντίδραση κατά την εκτέλεση του προγράμματος θα φανεί όταν το πλοίο κινηθεί προς τη ζώνη εργασιών.
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.