Καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου: Η «ώρα μηδέν» στην Κάσο και οι ελιγμοί της Αγκυρας

Με το γεωπολιτικό χρονόμετρο να μετρά αντίστροφα για την «ώρα μηδέν» που θα ξαναμπεί στην πρίζα το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, και την τουρκική διπλωματία να αναζητά επικοινωνιακές διεξόδους για να διαχειριστεί την επιστροφή του γαλλικού Abeille Marengo νότια της Κάσου χωρίς την άδεια της Άγκυρας, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ξεκαθάρισε ποιος έχει τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο στις έρευνες.

Το γαλλικό πλοίο αναμένεται να αποπλεύσει σήμερα, Δευτέρα, από το Ηράκλειο, με την Αθήνα να επιμένει ότι οι εργασίες θα εξελιχθούν κανονικά, παρά τις τουρκικές αντιδράσεις. Μάλιστα, σύμφωνα με την εκτίμηση αρμόδιας πηγής, όταν οι υπουργοί Εξωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης συναντηθούν στις Βρυξέλλες, στις 16 Νοεμβρίου, το Abeille Marengo θα βρίσκεται ήδη στην περιοχή των ερευνών. Πρόκειται για μια εξέλιξη με ιδιαίτερη διπλωματική σημασία, καθώς το έργο δεν αποτελεί μόνο μια διμερή ενεργειακή επένδυση, αλλά έχει χαρακτηριστεί ευρωπαϊκού κοινού ενδιαφέροντος.

Σε αυτήν ακριβώς τη διάσταση επέλεξε να δώσει έμφαση ο πρωθυπουργός, ο οποίος στην κυριακάτικη ανασκόπησή του υπογράμμισε ότι «Ελλάδα και Κύπρος είναι οι χώρες που αδειοδοτούν τις εργασίες των ερευνών για ένα έργο το οποίο έχει χαρακτηριστεί ευρωπαϊκού κοινού ενδιαφέροντος και στο οποίο συμμετέχουν γαλλικές εταιρείες». Η αναφορά στη γαλλική συμμετοχή αποκτά πρόσθετη σημασία καθώς η Άγκυρα επιχειρεί να παρουσιάσει τις επαφές της με το Παρίσι ως διπλωματική επιτυχία, χωρίς ωστόσο να έχει εξασφαλίσει τον ρόλο που διεκδικεί στις αδειοδοτήσεις.

Ενημέρωση, όχι άδεια

Το διπλωματικό παρασκήνιο έχει προκαλέσει ερωτήματα και στο εσωτερικό, με την αντιπολίτευση να ζητά εξηγήσεις για τη γραπτή επικοινωνία με την Τουρκία. Από την κυβέρνηση, ωστόσο, ξεκαθαρίζουν ότι άλλο πράγμα είναι η ενημέρωση τρίτων χωρών και άλλο η αναζήτηση της άδειας ή της συναίνεσής τους.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η Αθήνα επιμένει ότι, μετά την ελληνική αδειοδότηση των ερευνών, υπήρξε γραπτή επικοινωνία με χώρες της περιοχής, η οποία είχε αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν συνεπάγεται αναγνώριση θαλάσσιας δικαιοδοσίας τρίτων κρατών.

Αρμόδιες πηγές επικαλούνται την ίδια την αλληλουχία των γεγονότων. Η εταιρεία υπέβαλε αίτημα στην Ελλάδα, οι ελληνικές αρχές προχώρησαν στην αδειοδότηση και εξέδωσαν τη σχετική NAVTEX, ενώ η Τουρκία, που ενημερώθηκε, απάντησε με αντι-NAVTEX. Μια διαφορά που, όπως επισημαίνουν, αποτυπώνει και ποιος ασκεί στην πράξη τα σχετικά κυριαρχικά δικαιώματα.

Απέναντι σε αυτήν την πραγματικότητα, τα τουρκικά μέσα επιδίδονται σε μάχη εντυπώσεων, επιχειρώντας να εμφανίσουν τις συναντήσεις με τη Γαλλίδα πρέσβη ως επιτυχία της Άγκυρας. Ο Χακάν Φιντάν, πάντως, επέλεξε διαφορετική τακτική. Όταν ερωτήθη, απέφυγε να δώσει συνέχεια στην αντιπαράθεση, απαντώντας σιβυλλικά «Όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά».

Οι χαμηλοί τόνοι του Φιντάν δεν σημαίνουν, βεβαίως, ότι η Άγκυρα εγκαταλείπει τις αξιώσεις της. Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών έχει ήδη αμφισβητήσει την ελληνική δικαιοδοσία, αξιώνοντας συντονισμό των ερευνών με τις τουρκικές αρχές. Η Αθήνα απέρριψε τις αιτιάσεις, με κυβερνητικό παράγοντα να επισημαίνει ότι στην περιοχή του καλωδίου ασκούν κυριαρχικά δικαιώματα η Ελλάδα και η Κύπρος και ότι, μετά την προβλεπόμενη αδειοδότηση, όλα προχωρούν βάσει προγραμματισμού.

Η αιχμή στον Σαμαρά

Η νέα δοκιμασία στην Ανατολική Μεσόγειο έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η εξωτερική πολιτική αποτελεί και πεδίο εσωτερικής αντιπαράθεσης. Σε αυτό το περιβάλλον εντάσσεται και η αιχμηρή απάντηση που επιφύλαξε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στον Αντώνη Σαμαρά, από τις Σέρρες, με αφορμή τη συμφωνία με τη Βουλγαρία για την επιστροφή των 48 εκκλησιαστικών κειμηλίων.

Ο πρώην πρωθυπουργός είχε επικρίνει τη συμφωνία, κάνοντας λόγο για «υποχώρηση με πανηγυρισμούς» και καταλήγοντας με τη φράση «Δεν είναι αυτή η Ελλάδα».

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης σήκωσε το γάντι, χωρίς να τον κατονομάσει. «Ετεροβαρής δεν είναι μια συμφωνία η οποία ανοίγει τον δρόμο στον επαναπατρισμό των θησαυρών μας. Ετεροβαρής, και εναντίον μας τελικά, είναι η αδράνεια και η ακινησία που τους κρατούν μακριά», υπογράμμισε, αντιπαραβάλλοντας στην κριτική το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων.

Υπάρχει, πάντως, και μια λεπτομέρεια που δεν περνά απαρατήρητη. Ο Αντώνης Σαμαράς, ο οποίος έχει επανειλημμένως ασκήσει σκληρή κριτική στην κυβέρνηση για τους χειρισμούς της στα εθνικά θέματα, έχει επιλέξει μέχρι στιγμής να μην τοποθετηθεί δημοσίως για τη νέα αντιπαράθεση με την Τουρκία γύρω από το Abeille Marengo.