Στο ειδυλλιακό τοπίο που προσφέρουν τα Βραχώδη Όρη του Γουϊόμινγκ, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή φαντάζει μακρινός, όμως οι συνέπειες του στις οικονομίες, τον πληθωρισμό και τη στρατηγική των κεντρικών τραπεζών τον φέρνουν στην «καρδιά» όσων συζητούνται από χθες στα επίσημα πάνελ και τα ανεπίσημα «πηγαδάκια» του Τζάκσον Χολ.
Η κρίση στη Μέση Ανατολή και το ενεργειακό σοκ, η επενδυτική έκρηξη γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη, τα ακραία καιρικά φαινόμενα και η εκτίναξη των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων έχουν αλλάξει δραστικά το περιβάλλον που καλούνται να διαχειριστούν οι κεντρικοί τραπεζίτες. Και όπως ισχύει εδώ και 49 χρόνια, έτσι και φέτος το οικονομικό κάλεσμα της περιφερειακής Fed του Κάνσας Σίτι έχει αντίκτυπο που ξεπερνά κατά πολύ τα όρια της αμερικανικής οικονομίας και της εγχώριας νομισματικής πολιτικής
Αναλόγως, η φετινή θεματική «Financial Innovation: Implications for Payments and Policy» παραπέμπει στο δίλημμα της εποχής που αντιμετωπίζουν όλα τα εθνικά χρηματοπιστωτικά συστήματα και οι κεντρικές τράπεζες αναφορικά με τη διαχείριση και προσαρμογή στα νέα δεδομένα των ψηφιακών πληρωμών και της επέλασης των κρυπτονομισμάτων και των stablecoins. Όμως, μέγας πρωταγωνιστής έμελλε να αναδειχτεί ο νέος πρόεδρος της Fed σε ένα διάστημα που οι αγορές «διψούν» για ενδείξεις που θα τις βοηθήσει να βρουν κατεύθυνση στο θολό οικονομικό και γεωπολιτικό τοπίο.
Υπό τα δεδομένα αυτά η σημερινή πρώτη ομιλία του Κέβιν Γουόρς στο Τζάκσον Χολ ως επικεφαλής της ισχυρότερης κεντρικής τράπεζας του κόσμου, στις 17:00 ώρα Ελλάδος, έρχεται σε μια εξαιρετικά ευαίσθητη συγκυρία. Ο ίδιος έχει ήδη προϊδεάσει ότι θα προτιμούσε να χρησιμοποιήσει το βήμα του συμποσίου για να θέσει «μεγάλα ερωτήματα», απομακρυνόμενος από τη βραχυπρόθεσμη συζήτηση για το εάν η επόμενη μεταβολή των επιτοκίων θα είναι κατά 25 μονάδες βάσης προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση.
Οι αγορές, όμως, έχουν διαφορετικές προτεραιότητες. Θέλουν να καταλάβουν πώς ακριβώς σκοπεύει η Fed να επαναφέρει τον πληθωρισμό στο 2%, πόσο κοντά βρίσκεται σε νέα αύξηση επιτοκίων και πώς αξιολογεί την εκτίναξη των μακροπρόθεσμων αποδόσεων, που ήδη «σφίγγει» τις χρηματοπιστωτικές συνθήκες.
Ο πληθωρισμός αλλάζει ξανά τη συζήτηση
Το βασικό πρόβλημα για τη Fed είναι ότι οι πληθωριστικές πιέσεις αποδεικνύονται πολύ πιο επίμονες από όσο ήλπιζαν οι αγορές στις αρχές του έτους. Ο προτιμώμενος δείκτης πληθωρισμού της κεντρικής τράπεζας έδειξε ετήσια αύξηση των τιμών κατά 3,7% τον Ιούλιο, παραμένοντας πολύ μακριά από τον στόχο του 2%.
Στις πιέσεις προστίθεται το ενεργειακό κόστος μετά τον πόλεμο ΗΠΑ-Ιράν και τις διαταραχές στα Στενά του Ορμούζ, αλλά και οι εμπορικές εντάσεις με τον Καναδά. Παράλληλα, οι τεράστιες επενδύσεις σε υποδομές AI ενισχύουν τη ζήτηση για κεφάλαια, ενώ η αύξηση του αμερικανικού δημόσιου χρέους δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις στις αγορές.
Το μήνυμα που έρχεται από στελέχη της ίδιας της Fed λίγο πριν από την ομιλία Γουόρς είναι ενδεικτικό της αλλαγής κλίματος.
Ο Τζεφ Σμιντ, Πρόεδρος της Fed του Κάνσας Σίτι, προειδοποίησε την Πέμπτη από το συμπόσιο ότι ο πληθωρισμός παραμένει επίμονος και ότι το σημερινό εύρος επιτοκίων στο 3,50%-3,75% δεν φαίνεται να λειτουργεί περιοριστικά για την οικονομία. Ο ίδιος τοποθέτησε ουσιαστικά τον εαυτό του στο στρατόπεδο εκείνων που θεωρούν ότι η Fed έχει ακόμη «δουλειά να κάνει».
Ακόμη πιο καθαρή ήταν η θέση της Μπεθ Χάμακ, προέδρου της Fed του Κλίβελαντ που επιμένει να ζητά αύξηση επιτοκίων. Θυμίζουμε ότι η Χάμακ ήταν ένας από του τρεις αξιωματούχους που στη συνεδρίαση του Ιουλίου είχε ψηφίσει υπέρ αύξησης, μια άποψη που επανέλαβε και πάλι στο Τζάκσον Χολ τονίζοντας ότι η Fed πρέπει να εμποδίσει τον υψηλό πληθωρισμό να εδραιωθεί.
Το εσωτερικό μέτωπο στο συμβούλιο αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει της επόμενης συνεδρίασης στις 15-16 Σεπτεμβρίου. Η Fed άφησε τον Ιούλιο τα επιτόκια αμετάβλητα για πέμπτη διαδοχική φορά, όμως τα πρακτικά έδειξαν ότι πέρα από τους τρεις διαφωνούντες υπήρχαν και άλλοι αξιωματούχοι που έβλεπαν θετικά μια αυστηρότερη πολιτική.
«Ο μήνας του μέλιτος τελείωσε»
Για τον Γουόρς, επομένως, το Τζάκσον Χολ αποτελεί το πρώτο πραγματικά μεγάλο τεστ της θητείας του.
«Ο μήνας του μέλιτος τελείωσε», σημείωσε χαρακτηριστικά ο Ανίλ Κασιάπ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο, επισημαίνοντας στους New York Times ότι οι αγορές περιμένουν πλέον από τον νέο πρόεδρο της Fed να εξηγήσει με σαφήνεια το πλαίσιο μέσα από το οποίο αντιλαμβάνεται τη λειτουργία της οικονομίας.Και αυτό ακριβώς είναι το σημείο στο οποίο ο Γουόρς έχει προκαλέσει τη μεγαλύτερη αβεβαιότητα.
Από τότε που ανέλαβε τα ηνία της Fed τον Μάιο, έχει επιχειρήσει να περιορίσει δραστικά το forward guidance, δηλαδή την πρακτική με την οποία η κεντρική τράπεζα προϊδεάζει τις αγορές για τις επόμενες κινήσεις της. Θεωρεί ότι η Fed είχε φθάσει στο σημείο να καθοδηγεί υπερβολικά τους επενδυτές και ότι οι αγορές πρέπει να δίνουν μεγαλύτερη βαρύτητα στα οικονομικά δεδομένα αντί να αναλύουν κάθε λέξη ενός κεντρικού τραπεζίτη.
Έχει μάλιστα ξεκαθαρίσει ότι η Fed «δεν δεσμεύεται από τις τιμές της αγοράς», υπογραμμίζοντας ότι οι χρηματοπιστωτικές αγορές αποτελούν χρήσιμη πηγή πληροφοριών, αλλά δεν υπαγορεύουν τις αποφάσεις της νομισματικής πολιτικής.
Η φιλοσοφία αυτή μπορεί να έχει θεσμική λογική, όμως η εφαρμογή της έχει ήδη προκαλέσει προβλήματα. Η εμφάνισή του μετά τη συνεδρίαση του Ιουλίου θεωρήθηκε από επενδυτές ασαφής, ενώ η απροθυμία του να εξηγήσει αναλυτικά τη λογική πίσω από τη διατήρηση των επιτοκίων συνέβαλε στην αναστάτωση της αγοράς ομολόγων.
Το δίλημμα της σημερινής ομιλίας είναι επομένως σαφές: μπορεί ο Γουόρς να απορρίψει το forward guidance χωρίς ταυτόχρονα να αφήσει τις αγορές χωρίς πυξίδα;
Τα ομόλογα και ο παράγοντας Μπέσεντ
Η απάντηση έχει αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη σημασία μετά την αναταραχή στα αμερικανικά κρατικά ομόλογα. Το δημόσιο χρέος των ΗΠΑ ξεπέρασε για πρώτη φορά τα 40 τρισ. δολάρια, ενώ η απόδοση του 30ετούς κρατικού τίτλου έφθασε πρόσφατα στα υψηλότερα επίπεδα από το 2007.
Πίσω από την άνοδο βρίσκονται η επίμονη ανησυχία για τον πληθωρισμό, τα μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα, η αυξημένη έκδοση κρατικού χρέους και η τεράστια ζήτηση κεφαλαίων για επενδύσεις στην AI.
Η ένταση υποχρέωσε τον υπουργό Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ να παρέμβει, ανακοινώνοντας τουλάχιστον διπλασιασμό των επαναγορών μακροπρόθεσμων αμερικανικών ομολόγων. Η κίνηση περιόρισε προσωρινά τις αποδόσεις, αλλά δημιούργησε ένα νέο ερώτημα για τη σχέση Fed και υπουργείου Οικονομικών: την ώρα που ο Γουόρς θέλει να αφήσει τις αγορές να στέλνουν καθαρότερα μηνύματα, το υπουργείο Οικονομικών παρεμβαίνει για να περιορίσει το μακροπρόθεσμο κόστος δανεισμού.
Το ζήτημα είναι κρίσιμο επειδή οι υψηλές αποδόσεις των μακροπρόθεσμων ομολόγων μπορούν να κάνουν μέρος της δουλειάς της Fed, αυξάνοντας το κόστος στεγαστικών και επιχειρηματικών δανείων και περιορίζοντας τις επενδύσεις. Αυτό θα μπορούσε να δώσει στην κεντρική τράπεζα περισσότερο χρόνο πριν προχωρήσει σε νέα αύξηση των επιτοκίων. Από την άλλη πλευρά, εάν η άνοδος των αποδόσεων αντανακλά απώλεια εμπιστοσύνης στη δυνατότητα της Fed να ελέγξει τον πληθωρισμό, τότε το πρόβλημα γίνεται πολύ πιο σοβαρό.
Από τις μειώσεις επιτοκίων στον φόβο νέων αυξήσεων
Η Fed προφανώς δεν είναι η μόνη κεντρική τράπεζα που έχει στα χέρια της ένα δύσκολο δίλημμα. Σε ολόκληρο τον κόσμο οι κεντρικές τράπεζες επανεξετάζουν τον κίνδυνο του πληθωρισμού μετά από μια περίοδο κατά την οποία η συζήτηση είχε στραφεί σχεδόν αποκλειστικά στη χαλάρωση της πολιτικής.
Το μάθημα του ενεργειακού σοκ μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία παραμένει ζωντανό. Αυτή τη φορά, οι κεντρικοί τραπεζίτες εμφανίζονται περισσότερο διατεθειμένοι να αντιδράσουν έγκαιρα σε νέες διαταραχές της προσφοράς. Η ΕΚΤ έχει ήδη αυξήσει τα επιτόκια κατά 25 μονάδες βάσης τον Ιούνιο και προσανατολίζεται σε νέα αύξηση τον Σεπτέμβριο, ενώ Αυστραλία, Νορβηγία και Ινδονησία έχουν επίσης κινηθεί προς αυστηρότερη πολιτική.
Η Fed έχει μέχρι στιγμής τηρήσει στάση αναμονής. Όμως οι φωνές υπέρ της αύξησης γίνονται ισχυρότερες και η σημερινή ομιλία του Γουόρς μπορεί να δείξει εάν ο ίδιος βρίσκεται πιο κοντά σε αυτές.
Κανείς δεν περιμένει βέβαια μια σαφή δέσμευση για τον Σεπτέμβριο. Ο Γουόρς έχει καταστήσει σαφές ότι δεν θέλει να επιστρέψει στη λογική της λεπτομερούς καθοδήγησης των αγορών. Αυτό που ζητούν όμως οι επενδυτές είναι κάτι διαφορετικό: ένα αξιόπιστο πλαίσιο για το πώς θα αντιδρά η Fed εάν ο πληθωρισμός δεν υποχωρήσει.
Διαβάστε ακόμη
Φυσικό αέριο: Συναγερμός στην Ευρώπη για τον χειμώνα – Το εφιαλτικό σενάριο για τιμές στα 120 ευρώ
Allwyn: Τα βασικά μηνύματα της τηλεδιάσκεψης για Betano, PrizePicks και διεθνείς δραστηριότητες
Γιατί η Ρωσία αποδυναμώνει σκόπιμα το ρούβλι – Πώς το ισχυρό νόμισμα «πληγώνει» τον προϋπολογισμό
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ