Η Ευρωζώνη βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, με την οικονομία να αποδεικνύεται μέχρι στιγμής πιο ανθεκτική από τις πιο απαισιόδοξες προβλέψεις που έχουν διατυπωθεί για τις συνέπειες του πολέμου στη Μέση Ανατολή, αλλά δίχως καμία εγγύηση για τη συνέχεια. Αυτό ήταν το βασικό μήνυμα της προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας σε ομιλία της σε εκδήλωση της Ένωσης Γερμανικών Τραπεζών στο Βερολίνο.

«Η οικονομική εικόνα παραμένει βαθιά αβέβαιη», τόνισε η Κριστίν Λαγκάρντ, περιγράφοντας ένα περιβάλλον όπου οι εξελίξεις κινούνται με ρυθμούς ασυνέχειας, «πόλεμος, εκεχειρία, συνομιλίες, κατάρρευσή τους, ναυτικός αποκλεισμός, άρση του και επαναφορά του», καθιστώντας έτσι εξαιρετικά δύσκολη την αποτίμηση της διάρκειας και του βάθους των επιπτώσεων.

Ανθεκτική η Ευρωζώνη απέναντι στο ενεργειακό σοκ

Παρά την ένταση, η εικόνα που προκύπτει από τα δεδομένα δεν επιβεβαιώνει μέχρι στιγμής το πιο δυσμενές σενάριο της ΕΚΤ. Όπως σημείωσε η κυρία Λαγκάρντ, «οι τιμές της ενέργειας δεν έχουν αυξηθεί αρκετά ώστε να μας οδηγήσουν ξεκάθαρα στο δυσμενές σενάριο», ενώ οι αγορές φαίνεται να στοιχηματίζουν ότι η διαταραχή θα είναι προσωρινή.

Οι τιμές του πετρελαίου βρίσκονται πάνω από τις βασικές προβλέψεις, ωστόσο η αγορά εκτιμά ότι η κρίση δεν θα έχει μακροχρόνια διάρκεια. Την ίδια στιγμή, οι τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη κινούνται χαμηλότερα από τις αρχικές εκτιμήσεις, αντανακλώντας παράγοντες όπως η ήπια ζήτηση στην Ασία και οι εναλλακτικές ενεργειακές προσαρμογές.

Ωστόσο, η ίδια προειδοποίησε ότι «δεν υπάρχει εύκολος δρόμος επιστροφής» στην προ κρίσης κατάσταση. Το σοκ στην προσφορά είναι ήδη τεράστιο, με απώλειες που εκτιμώνται σε περίπου 13 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως, δηλαδή περίπου το 13% της παγκόσμιας κατανάλωσης, ακόμη και πριν ληφθεί υπόψη ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός στα Στενά του Ορμούζ.

Ο παράγοντας της διάρκειας και οι εφοδιαστικές αλυσίδες

Στρατηγικός παράγοντας για την πορεία της οικονομίας είναι η διάρκεια της κρίσης. «Όσο περισσότερο διαρκεί η σύγκρουση, τόσο επιδεινώνεται η προοπτική και όχι γραμμικά», σημείωσε η Λαγκάρντ, τονίζοντας ότι κάθε επιπλέον ημέρα διευρύνει το χάσμα μεταξύ προσφοράς και ζήτησης ενέργειας.

Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στις τιμές. Η πιθανή διαταραχή σε κρίσιμες πρώτες ύλες — όπως το ήλιο, τα λιπάσματα και η μεθανόλη — δημιουργεί έναν δεύτερο γύρο κινδύνων για τη βιομηχανία, την αγροτική παραγωγή και την εφοδιαστική αλυσίδα.

Αν η κρίση παραταθεί, η οικονομία μπορεί να περάσει από ένα καθεστώς αυξημένων τιμών σε καθεστώς ελλείψεων. «Οι υψηλότερες τιμές είναι κυρίως πληθωριστικές. Οι ελλείψεις πλήττουν άμεσα την παραγωγή και είναι χειρότερες για την ανάπτυξη», υπογράμμισε.

Ήδη, ορισμένα τοπικά σημάδια πίεσης είναι ορατά, όπως η εκτόξευση των τιμών καυσίμων αεροσκαφών και η επιβολή δελτίου σε συγκεκριμένα αεροδρόμια.

Νομισματική πολιτική σε συνθήκες διπλής αβεβαιότητας

Για την ΕΚΤ, το βασικό πρόβλημα είναι η διπλή αβεβαιότητα: αφενός η διάρκεια του σοκ και αφετέρου ο βαθμός μετάδοσης των τιμών ενέργειας στον πυρήνα του πληθωρισμού.

Η εμπειρία του 2022 δείχνει ότι οι συνθήκες της οικονομίας καθορίζουν την ένταση του πληθωριστικού περάσματος. Σήμερα, δύο αντίρροπες δυνάμεις βρίσκονται σε εξέλιξη: από τη μία, η πρόσφατη εμπειρία υψηλού πληθωρισμού έχει αυξήσει την ευαισθησία επιχειρήσεων και νοικοκυριών στις τιμές· από την άλλη, η ασθενέστερη ζήτηση και η επιφυλακτικότητα των καταναλωτών λειτουργούν περιοριστικά.

«Η σχετική σημασία αυτών των δυνάμεων θα γίνει σαφής μόνο όταν δούμε πραγματικά δεδομένα για τη συμπεριφορά τιμολόγησης και τις μισθολογικές διαπραγματεύσεις», σημείωσε.

Δημοσιονομική πολιτική: το λεπτό ισοζύγιο

Η Λαγκάρντ έδωσε ιδιαίτερη έμφαση και στον ρόλο της δημοσιονομικής πολιτικής, υπογραμμίζοντας τα διλήμματα που αντιμετωπίζουν οι κυβερνήσεις. Η εμπειρία του 2022 έδειξε ότι οι παρεμβάσεις έχουν κόστος.

Τα μέτρα συγκράτησης τιμών μπορούν να μειώσουν τον πληθωρισμό, αλλά «θολώνουν το σήμα» για εξοικονόμηση ενέργειας. Αντίστοιχα, οι εισοδηματικές ενισχύσεις στηρίζουν τα νοικοκυριά, αλλά μπορούν να ενισχύσουν τη ζήτηση και να οδηγήσουν σε περαιτέρω αυξήσεις τιμών.

Σε ένα περιβάλλον περιορισμένου δημοσιονομικού χώρου, η πρόεδρος της ΕΚΤ προειδοποίησε ότι η γενικευμένη στήριξη ενέχει κινδύνους για τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών.

Το συμπέρασμα είναι σαφές: «Η εμπειρία του 2022 δείχνει ότι η στήριξη πρέπει να είναι προσωρινή, στοχευμένη και να διατηρεί το σήμα των τιμών».

Δεν είναι εύκολος ο δρόμος της επιστροφής

Πίσω από τις επιμέρους εκτιμήσεις, η παρέμβαση της Λαγκάρντ είχε έναν ευρύτερο τόνο: η Ευρώπη βρίσκεται σε μια περίοδο διαδοχικών ιστορικών σοκ — από την πανδημία και τον πόλεμο στην Ουκρανία έως την ενεργειακή κρίση και τώρα τη σύγκρουση που επηρεάζει τα Στενά του Ορμούζ.

«Δεν υπάρχει εύκολος δρόμος επιστροφής», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι η κατανόηση έρχεται εκ των υστέρων, αλλά τα διδάγματα αυτής της περιόδου θα καθορίσουν τη μελλοντική οικονομική και πολιτική στρατηγική της Ευρώπης.

Η αγορά, προς το παρόν, επιλέγει να βλέπει το θετικό σενάριο. Η πολιτική, όμως, καλείται να προετοιμαστεί για όλα τα ενδεχόμενα.

Σημειωτέον πως η επόμενη συνεδρίαση νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ είναι στις 30 Απριλίου, με αναλυτές και traders να εκτιμούν ότι το συμβούλιο θα κρατήσει πιθανότατα στάση αναμονής, περιμένοντας να αποτιμήσει τις συνέπειες του πολέμου στις οικονομίες και τον πληθωρισμό της Ευρωζώνης.

Διαβάστε ακόμη

Επιτόκια: Αβεβαιότητα στις αγορές από το… βλέποντας και κάνοντας της ΕΚΤ – «Κλειδί» τα Στενά του Ορμούζ (γράφημα)

Αφθώδης πυρετός: Σε τέσσερις πυλώνες τα μέτρα στήριξης για απώλεια εισοδήματος, τυροκομεία, ζωοτροφές, γάλα (χάρτης)

Wall Street: Αισιοδοξία για τα εταιρικά κέρδη παρά την κρίση στη Μέση Ανατολή

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα