Η απότομη άνοδος των μακροπρόθεσμων αποδόσεων των κρατικών ομολόγων αποτελεί νέο μεγάλο πονοκέφαλο για τις κυβερνήσεις, καθώς αυξάνει το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους σε μια περίοδο όπου οι δημοσιονομικές ανάγκες παραμένουν ιδιαίτερα αυξημένες.
Στη σημερινή έκθεσή του «OECD Economic Outlook, Interim Report September 2026», ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι οι υψηλότερες αποδόσεις των κρατικών τίτλων δημιουργούν πρόσθετες πιέσεις στα δημόσια οικονομικά, περιορίζοντας τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο για νέες παρεμβάσεις.
Η νέα πραγματικότητα στις αγορές ομολόγων σηματοδοτεί το τέλος μιας μακράς περιόδου εξαιρετικά χαμηλού κόστους δανεισμού, που ξεκίνησε μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση και ενισχύθηκε κατά την περίοδο της πανδημίας.
Οι κυβερνήσεις πλέον καλούνται να αναχρηματοδοτήσουν μεγάλο μέρος του χρέους τους με υψηλότερα επιτόκια, την ώρα που οι ανάγκες για δημόσιες δαπάνες αυξάνονται.
Οι αποδόσεις των ομολόγων σε υψηλά 15 ετών
Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, οι αποδόσεις των 30ετών κρατικών ομολόγων βρίσκονται στα υψηλότερα επίπεδα τουλάχιστον 15 ετών σε έξι από τις επτά οικονομίες της G7.
Η άνοδος είναι ιδιαίτερα αισθητή στο μακρινό άκρο της καμπύλης αποδόσεων, όπου οι επενδυτές ζητούν μεγαλύτερη αποζημίωση για τους κινδύνους που συνδέονται με τον πληθωρισμό, τα δημοσιονομικά ελλείμματα και τη γεωπολιτική αβεβαιότητα.
Στις ΗΠΑ, οι αποδόσεις των 30ετών κρατικών ομολόγων ξεπέρασαν φέτος το 5%, φτάνοντας σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν σχεδόν δύο δεκαετίες. Μάλιστα, στη συνεδρίαση της Τετάρτης, η απόδοση του 30ετούς κινείται πάνω και από το 5,3%, στο 5,377%, ήτοι σε υψηλά σχεδόν δύο δεκαετιών.
Στη Γερμανία, η απόδοση του 30ετούς κρατικού ομολόγου άγγιξε περίπου το 3,5%, στο υψηλότερο επίπεδο από το 2011, ενώ στην Ιαπωνία η απόδοση του 30ετούς κρατικού τίτλου ξεπέρασε το 3%, καταγράφοντας νέο υψηλό, καθώς οι αγορές ζητούν μεγαλύτερη αποζημίωση για τον πληθωρισμό, τα αυξημένα δημοσιονομικά ελλείμματα και τους γεωπολιτικούς κινδύνους.
Η αύξηση των αποδόσεων καθιστά ακριβότερη την αναχρηματοδότηση του υφιστάμενου χρέους και την έκδοση νέων ομολόγων, ενώ παράλληλα μεταφέρεται στο σύνολο της οικονομίας, αυξάνοντας το κόστος στεγαστικών δανείων και επιχειρηματικής χρηματοδότησης.
Το τριπλό δημοσιονομικό βάρος των κυβερνήσεων
Οι κυβερνήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με έναν συνδυασμό πιέσεων: υψηλότερα επιτόκια, αυξημένες ανάγκες χρηματοδότησης και πολιτική δυσκολία περιορισμού των δαπανών.
Το συνολικό κρατικό χρέος στις χώρες του ΟΟΣΑ έχει αυξηθεί σημαντικά, φτάνοντας περίπου τα 61 τρισ. δολάρια το 2025, από περίπου 55 τρισ. δολάρια το 2024, ενώ οι δείκτες χρέους προς ΑΕΠ παραμένουν σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα.
Οι κυβερνήσεις συνεχίζουν να δανείζονται για τη χρηματοδότηση αυξημένων αναγκών στους τομείς της άμυνας, των υποδομών, της πράσινης μετάβασης και των κοινωνικών δαπανών.
Ωστόσο, η άνοδος του κόστους δανεισμού περιορίζει σταδιακά τη δυνατότητα χρηματοδότησης νέων πολιτικών, καθώς μεγαλύτερο μέρος των κρατικών εσόδων κατευθύνεται στην πληρωμή τόκων.
Το πρόβλημα γίνεται εντονότερο επειδή πολλές χώρες πρέπει να αντικαταστήσουν χρέος που εκδόθηκε στην εποχή των μηδενικών ή εξαιρετικά χαμηλών επιτοκίων με νέο χρέος υψηλότερου κόστους.
Ο πληθωρισμός κρατά ψηλά τις αποδόσεις
Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι η επιμονή των πληθωριστικών πιέσεων αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους που διατηρούν υψηλά τις μακροπρόθεσμες αποδόσεις.
Η ενεργειακή αναταραχή που προκλήθηκε από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή αύξησε τις πιέσεις στις τιμές, ιδιαίτερα σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο, οδηγώντας τις κεντρικές τράπεζες σε πιο προσεκτικές κινήσεις.
Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, η παγκόσμια οικονομία έχει απορροφήσει μέχρι στιγμής καλύτερα από το αναμενόμενο το ενεργειακό σοκ, χάρη στα υψηλά αποθέματα πετρελαίου, την πρόσθετη προσφορά από χώρες εκτός του Κόλπου και τα κυβερνητικά μέτρα στήριξης.
Ωστόσο, τα «μαξιλάρια» αυτά περιορίζονται, ενώ οι κίνδυνοι παραμένουν αυξημένοι.
Ο ΟΟΣΑ προβλέπει ότι ο πληθωρισμός στις χώρες της G20 θα διαμορφωθεί στο 4,1% το 2026, πριν υποχωρήσει στο 3,6% το 2027.
Ανάγκη για βιώσιμη πορεία των δαπανών
Ο διεθνής οργανισμός, στην έκθεση του, υπογραμμίζει ότι οι κυβερνήσεις θα πρέπει να προχωρήσουν σε πιο στοχευμένη χρήση των δημόσιων πόρων, να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα των κρατικών δαπανών και να ενισχύσουν τα έσοδά τους, ώστε να διασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους.
Η ανάγκη αυτή γίνεται πιο πιεστική καθώς οι κυβερνήσεις καλούνται να χρηματοδοτήσουν νέες προτεραιότητες, όπως η άμυνα και οι υποδομές, ενώ παράλληλα αντιμετωπίζουν υψηλότερο κόστος εξυπηρέτησης χρέους.
Ο ΟΟΣΑ προειδοποιεί ότι η άνοδος των αποδόσεων των ομολόγων καθιστά δυσκολότερη τη δημοσιονομική προσαρμογή και μειώνει την ικανότητα των κυβερνήσεων να αντιδρούν αποτελεσματικά σε μελλοντικές κρίσεις.
Η ανάπτυξη αντέχει, αλλά οι κίνδυνοι αυξάνονται
Παρά τις πιέσεις, ο ΟΟΣΑ διατηρεί σχετικά θετική εικόνα για την παγκόσμια οικονομία.
Η ανάπτυξη προβλέπεται στο 2,9% το 2026, ελαφρώς υψηλότερα από την προηγούμενη πρόβλεψη του Ιουνίου, ενώ για το 2027 αναμένεται να διαμορφωθεί στο 3%.
Οι επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη και στις ψηφιακές υποδομές αποτελούν σημαντικό παράγοντα στήριξης, ενισχύοντας την παραγωγικότητα, τις επενδύσεις και το διεθνές εμπόριο.
Για τις ΗΠΑ, ο ΟΟΣΑ προβλέπει ανάπτυξη 2,2% το 2026 και 2,1% το 2027, ενώ η Ευρωζώνη αναμένεται να αναπτυχθεί κατά 1% και τα δύο έτη. Η Ιαπωνία προβλέπεται να αναπτυχθεί κατά 0,8% το 2026, ενώ η κινεζική οικονομία εκτιμάται ότι θα επεκταθεί κατά 4,5% φέτος.
Ωστόσο, ο ΟΟΣΑ προειδοποιεί ότι η συνύπαρξη υψηλού κόστους δανεισμού, αυξημένων δημοσιονομικών αναγκών και επίμονου πληθωρισμού δημιουργεί ένα νέο δυσμενές περιβάλλον για τις κυβερνήσεις, όπου η διαχείριση του χρέους θα αποτελεί έναν από τους βασικούς περιορισμούς της οικονομικής πολιτικής τα επόμενα χρόνια.
Διαβάστε ακόμη
Franklin Templeton: Αλλάζει το επενδυτικό αφήγημα για το Bitcoin – Μπαίνουμε σε νέα bull market
Turkish Airlines: Οριστικοποιεί παραγγελία έως 150 Boeing 737 Max μετά τη συμφωνία Τραμπ-Ερντογάν
Ενέργεια: Ποια χώρα γίνεται το νέο καταφύγιο για τα γιγαντιαία data centers
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ