Ξανά στο καμίνι

Το πιο δραματικό είναι, φυσικά, ο ίδιος ο πόλεμος και οι συνέπειες που πρωταρχικά υφίσταται ο πληθυσμός κατά του οποίου στρέφεται. Μεγάλο θύμα είναι και ο ρωσικός λαός, αφού η χώρα του μπήκε μονομιάς, και για πολύ καιρό, στα μαύρα κατάστιχα της ανθρωπότητας και θα υποστεί οικονομική και ψυχική ασφυξία -επιπλέον της πολιτικής καταπίεσης, η οποία θα μεγαλώσει και, αντίθετα από ό,τι συχνά λέγεται, δεν συνηθίζεται και δεν καταπίνεται από κανένα λαό. Διόλου, ωστόσο, αμελητέες θα είναι οι συνέπειες και για τις ευρωπαϊκές δημοκρατίες και την Ευρωπαϊκή Ένωση ως σύνολο.

Τα δεδομένα έχουν ήδη αλλάξει άρδην. Στόχος δεν είναι πια η ανάκαμψη αλλά η επιβίωση. Η πανδημία, ενώ δεν έχει εξαφανιστεί, έφυγε από το μυαλό των κοινωνιών. Εκλογές, όπως οι γαλλικές, γίνονται στο περιθώριο του ουκρανικού ζητήματος, σχεδόν χωρίς προεκλογική εκστρατεία, με την οικονομία να φαντάζει ως δευτερεύον ζήτημα και με αποτέλεσμα προδιαγεγραμμένο. Τα περιθώρια αλλαγής της νομισματικής πολιτικής εξαφανίστηκαν: αν η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, όπως όλα έδειχναν μέχρι πριν από είκοσι μέρες, ετοιμαζόταν να σφίξει λίγο τα λουριά για να αντιμετωπίσει τον πληθωρισμό, τώρα αυτό είναι αδύνατο. Η μεγάλη εικόνα διέλυσε τα μικρά βήματα. Μόνο προσευχή κι ελπίδα για όσο το δυνατόν πιο γρήγορο τέλος του πολέμου έμειναν στη φαρέτρα της Φρανκφούρτης.

Προσευχή κι ελπίδα που δεν μάς πάνε, δυστυχώς, μακριά. Αύξηση των τιμών, ενεργειακό σοκ, ρίζωμα του πληθωρισμού ως προς το ύψος και τα δομικά στοιχεία, επιβράδυνση και πιθανότατα ανατροπή της ανάπτυξης. Όλα αυτά τα στοιχεία είναι αναπόφευκτα, μπροστά στα μάτια μας, με στενό ορίζοντα -το κύμα θα χτυπήσει την ευρωπαϊκή οικονομία μέσα στον Απρίλιο- κι έχουν ένα δυσοίωνο όνομα: στασιμοπληθωρισμός. Ένας νέος φαύλος κύκλος, που έρχεται ελάχιστα χρόνια μετά από αυτόν που δημιούργησε η χρηματοπιστωτική κρίση κι ενώ δεν είχε ξεπεραστεί το χτύπημα της οικονομίας από την πανδημία.

Το αντικειμενικό γεγονός ότι τούτη την κρίση όχι απλώς δεν μπορούσαμε να την προβλέψουμε ή να την αποφύγουμε, αλλά, από τη στιγμή που ξέσπασε, είναι και τιμή μας, τιμή όλων των δημοκρατικών λαών της Ένωσης, να την υποστούμε, δίνει ένα ηθικό υπόβαθρο στη νέα οικονομική κατάσταση, αλλά δεν διευκολύνει την αντιμετώπισή της. Αυτή η αναστροφή είναι πράγματι το τίμημα που πρέπει να πληρωθεί υπέρ της δημοκρατίας. Όμως, μέχρι να επικρατήσει η δημοκρατία και όσο διαρκεί ο πόλεμος, οι κυρώσεις, οι αποκλεισμοί, η ακρίβεια, η αβεβαιότητα, οι δυσκολίες εφοδιασμού, ο πανικός των αγορών, η γιγάντωση της αλληλο-υπονόμευσης και της αδιαφάνειας, το ευρωπαϊκό πολιτικό σχέδιο, που είναι κυρίως ένα σχέδιο για ευημερία εν ειρήνη, μένει πίσω. Κι όσο μένει πίσω, ενδυναμώνονται οι αντίρροπες δυνάμεις.

Το μόνο θετικό, η ενδυνάμωση των εσωτερικών δεσμών μεταξύ των κρατών μελών, έχει κάθε νόημα να μη διοχετευθεί μόνο σε υπομονή και αυταπάρνηση, αλλά και σε τόλμη. Αντέχουμε ενωμένοι κι αλλάζουμε, γιατί ο κόσμος άλλαξε: αυτό είναι, μέσα στο καμίνι, το ρεαλιστικό αλλά διόλου απλό «όραμα» για τη μεθεπόμενη μέρα της Ευρώπης. Η επόμενη φοβάμαι ότι έχει ήδη γραφεί και περιέχει μόνο πόνο.